Definicja Zygmunt III Waza

Zygmunt III Waza (ur. 20 czerwca20 czerwca jest 171. (w latach przestępnych 172.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 194 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Bliźniąt....
[click for more] 1566...
[click for more] w Sundermanii, zm. 19 kwietnia 1632 w Warszawie) - król Polski (od 1587) i Szwecji (1592-1599), syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki (córki Zygmunta I Starego).

Król Rzeczypospolitej Stefan BatoryStefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533, zm. 12 grudnia 1586) - książę siedmiogrodzki (od 1571), król Polski (od 1576), po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego....
[click for more] zmarł w 1586 r.

Elekcja w 1587...
[click for more] roku odbyła się w cieniu konfliktu między Janem ZamoyskimJan Sariusz Zamoyski, herbu Jelita (znany również jako Jan Zamojski) 1542-1605, polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1605, kanclerz koronny od 1576, Wielki Kanclerz Koronny od 1578 i Hetman Wielki Koronny Rzeczpospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta Krakowa w latach 1580-1585, starosta Bełzu, Międzyrzecza, Krzeszowa, Knyszyna i Derpska. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Był jednym z najlep...
[click for more] a rodem Zborowskich (obydwie strony przybyły na pole elekcyjne ze zbrojnymi oddziałami). W takiej atmosferze 19 sierpnia 1587 większość zebranych, wraz z interrexeminterrex - interrex w Rzymie...
[click for more] – prymasem Karnkowskim dokonała wyboru - nowym królem został 22-letni szwedzki królewicz Zygmunt, syn Jana Wazy i Katarzyny Jagiellonki, siostrzeniec Anny Jagiellonki...
[click for more], która od dłuższego czasu o tę koronację zabiegała. Jednak kilka dni później opozycja obwołała królem cesarskiego brata - arcyksięcia Maksymiliana Habsburga.

Przywożąca nowego króla szwedzka flotylla dwudziestu kilku okrętów pojawiła się na Zatoce Gdańskiej pod koniec września. Nie mogąc (wobec sprzeciwu protestanckiego Gdańska) skorzystać z kościoła mariackiego Zygmunt wraz ze świtą przybył 7 października do Oliwy, gdzie w obecności kilkudziesięciu dostojników podpisał pacta conventa, po czym podskarbi pruski Jan Dulski (w zastępstwie nieobecnego marszałka Andrzeja Opalińskiego) proklamował go królem. Król Zygmunt III jeszcze tego samego dnia powrócił na okręt, by następnego dnia przybyć do Gdańska i pozostać tam kilkanaście dni przed wyruszeniem do Krakowa, gdzie został koronowany 27 grudnia 1587 roku.

Wielki hetman koronny Jan ZamoyskiJan Sariusz Zamoyski, herbu Jelita (znany również jako Jan Zamojski) 1542-1605, polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1605, kanclerz koronny od 1576, Wielki Kanclerz Koronny od 1578 i Hetman Wielki Koronny Rzeczpospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta Krakowa w latach 1580-1585, starosta Bełzu, Międzyrzecza, Krzeszowa, Knyszyna i Derpska. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Był jednym najlepsz...
[click for more] stanął po stronie nowego króla i pobił wojska austriackie Maksymiliana pod Krakowem, a następnie, ścigając je, rozbił ostatecznie pod Byczyną na Śląsku, samego arcyksięcia biorąc do niewoli.

Zygmunt III, król Szwecji

Pierwsze kilkanaście lat rządów Zygmunta III Wazy wypełniły starania o dziedzictwo korony szwedzkiej. Po śmierci w 1592...
[click for more] r. swego ojca Jana III, panującego w Szwecji, został także królem tego kraju. Jednakże przeciwna katolickiemu królowi protestancka opozycja w Szwecji doprowadziła do jego detronizacji w 1599...
[click for more] r. Zygmunt III opowiadał się za kontrreformacją religijną, gdyż jako wychowanek jezuicki, był ortodoksyjnie katolicki. Dążył też do ściślejszej współpracy z papiestwem i katolickimi Habsburgami, w 1595...
[click for more] r. ożenił się z arcyksiężniczką Anną z Habsburgów. Był nietolerancyjny wobec innowierców i w 1596 doprowadził do zawarcia (Unii brzeskiejUnia brzeska - unia kościelna zawarta w roku 1596 między częścią biskupów prawosławnych Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a Kościołem katolickim na synodzie w Brześciu....
[click for more]) pomiędzy Kościołami katolickimKatolicyzm (z gr. καθολικος, katholikos - powszechny) - treść nauczania Kościoła katolickiego, całość przyjętych w nim zasad odnoszących się do wiary, moralności, życia religijnego i funkcjonowania Kościoła, a także sam Kościół katolicki jako społeczność widzialna. Do pojęcia katolicyzmu należy zatem i doktryna, i kształt społeczno-organizacyjny oraz historia Kościoła katolickiego; cechy zewnętrzne społeczności katolickiej to w szczególności: podleganie wiernych w sf...
[click for more] i prawosławnym, której wynikiem było powstanie greckokatolickiego kościoła unickiego, podporządkowanego papieżowi. Zamiast zjednoczenia obu Kościołów unia spowodowała, w perspektywie czasu, dodatkowe podziały i waśnie między unitami i prawosławiem. W tymże 1596 r. została też przeniesiona stolica z Krakowa do Warszawy.

Zygmunt III nie interesował się natomiast problemami, związanymi z południowo-wschodnimi granicami Rzeczypospolitej. Pozostawił je w gestii kanclerza Jana Zamoyskiego, który w 1595 r., realizując stare plany Stefana Batorego, zajął zbrojnie Mołdawię, jako polskie lenno. Wojskowa interwencja TurcjiTurcja (Türkiye, Republika Turecka - Türkiye Cumhuriyeti), państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część azjatycka zwana jest Anatolią. Część europejska (Tracja) stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest Morzem Marmara i cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż dodatkowo od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie, a od południa Morze Śródziemne. Graniczy z 8 państwami, c...
[click for more] została odparta pod Cecorą i zależność Hospodarstwa Mołdawii od Rzeczypospolitej utrzymała się jeszcze do 1620 r. W kampanii mołdawskiej wziął także udział hetman Stanisław Żółkiewski, który w 1596 r. stłumił też powstanie kozackie Szymona Nalewajki na Ukrainie.

Gdy w 1600 r. Zygmunt III Waza inkorporował do Rzeczypospolitej Estonię, stało się to powodem wkroczenia wojsk szwedzkich do Inflant. Rozpoczęła się wojna, tocząca się z przerwami od 1601 do 1629 r. Była ona ostatecznie niekorzystna dla Rzeczypospolitej. Jedynie w bitwie pod Kircholmem 27 września 1605 r. hetman Jan Karol Chodkiewicz odniósł błyskotliwe zwycięstwo nad trzykrotnie liczebniejszym przeciwnikiem.

W 1605...
[click for more] r. król zwołał sejm szlachecki, na którym chciał uzyskać większe prerogatywy władzy królewskiej, ograniczyć liberum weto, zwiększyć podatki i liczebność wojska itp. Stronnictwo popularystów, przeciwne królowi, odpowiedziało konfederacją, zawiązaną w Sandomierzu i zbrojnym rokoszem Mikołaja Zebrzydowskiego, zakończonym klęską stronnictwa pod Guzowem. Mimo to nie doszło do wzmocnienia rządów królewskich.

W tymże czasie w Rosji, po śmierci Cara Fiodora, syna i następcy Iwana Groźnego, miał miejsce kryzys władzy, określany mianem "wielkiej smuty", który trwał przez kilkanaście lat. Mieli w nim udział Polacy, gdy po śmierci cara Borysa Godunowa osadzili na tronie moskiewskim Dymitra Samozwańca I, wykreowanego na dworze Adama Wiśniowieckiego na rzekomego syna cara Iwana IV Groźnego. Dymitr Samozwaniec I...
[click for more] obalony został przez spisek bojarówBojarzy - z bułgarskiego boliare. boliarin, na Rusi wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy. W Księstwie Moskiewskim, w ramach Dumy Bojarskiej, współuczestniczyli w rządzeniu państwem. W Rosji tytuły bojarskie stosowano do czasów Piotra I Wielkiego, który je zniósł....
[click for more], a carem ogłosił się ich przywódca Wasyl Szujski. W 1608 r. pojawił się wszak kolejny Dymitr Samozwaniec II, również wspomagany zbrojnie przez Polaków, głównie konfederatów sandomierskich oraz lisowczyków. Wówczas Wasyl zawarł układ o wzajemnej pomocy ze Szwecją, co stało się pretekstem do wszczęcia przez Zygmunta III Wazy kolejnej wojny z Rosją (1609...
[click for more]-18), jako wyprawy krzyżowej przeciwko prawosławiu, pobłogosławionej przez papieża Pawła VI. Wojna rozpoczęła się od oblężenia Smoleńska, który Polacy zdobyli po dwóch latach.

Wcześniej, po zwycięskiej bitwie z połączonymi siłami szwedzko-rosyjskimi pod Kłuszynem w 1610 r., hetman koronny Stanisław Żółkiewski zajął Moskwę, zamierzając osadzić na tronie rosyjskim królewicza Władysława, syna Zygmunta III Wazy. Po dwóch latach Polacy zostali jednakże z Moskwy wyparci. Jeszcze raz próbowali zdobyć stolicę Rosji w 1618...
[click for more] roku, o co bardzo zabiegali biskupi i kler katolicki, zwłaszcza jezuici, pragnący podporządkowania prawosławnej Moskwy papieżowi. Po nieudanej próbie opanowania miasta, zawarty został w 1619 r. rozejm w Dywilinie, na mocy którego Rzeczpospolita otrzymała Smoleńsk oraz ziemie czernichowskie i siewierskie.

Również Szwedzi, po zawarciu w 1617...
[click for more] r. „wiecznego” pokoju z Rosją, wznowili w 1621 r. działania wojenne przeciw Rzeczypospolitej w Inflantach, zajmując Rygę, ważny ośrodek handlowy Litwy. Potem opanowali porty w Prusach Książęcych, zablokowali ujścia Dźwiny, Wisły i Odry oraz port Gdański. W dniu 28 listopada28 listopada jest 332. (w latach przestępnych 333.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 33 dni. // ...
[click for more] 1627...
[click for more] r. doszło do bitwy morskiej pod Oliwą, w której zwycięstwo odniosła flota polska. W 1629...
[click for more] r. wojna zakończyła się jednakże niekorzystnym dla Polski rozejmem w Starym Targu, przy czym już wcześniej, w rozejmie zawartym w 1622...
[click for more] r. w Mitawie, InflantyInflanty (od zniekształconej nazwy Livland) to nazwa nadana krainie historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości Zakonu Kawalerów Mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie i ugrofińskie. Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy....
[click for more] przeszły na rzecz Szwecji.

Polska doznała również niepowodzeń w konflikcie z Turcją. W rozpoczętej przez nią wojnie w Mołdawii, sprowokowanej zresztą przez wyprawę polskich lisowczyków na Siedmiogród, wojska polskie poniosły w 1620 r. znaczne straty w czasie oblężenia pod Cecorą, a w trakcie odwrotu, zginął hetman koronny Stanisław Żółkiewski. Natomiast oparła się wojskom tureckim twierdza w Chocimiu. Podczas jej oblężenia w 1621 r. zmarł hetmanHetman (od czes. hejtman, z niem. Hauptmann, pułkownik) główny dowódca polskich i litewskich sił zbrojnych w okresie Rzeczypospolitej. Początkowo tytuł hetmana nadawany był osobie, która w imieniu króla dowodziła całością lub częścią wojsk. Stanowisko to pierwotnie nadawane było na okres wojny lub kampanii, lecz od 1581 rozpoczęto praktykę mianowania dożywotnich hetmanów sprawujących całość funkcji administracyjnych i dowódczych. W wielu przypadkach monarcha przejmował na siebie ...
[click for more] Karol Chodkiewicz. Wówczas zawarty został polsko-turecki układ pokojowy, przywracający granicę na Dniestrze z okresu panowania Zygmunta II Augusta, co było równoznaczne z utratą wpływów I RP w Mołdawii i Wołoszczyźnie.

Zygmunt III Waza umarł 30 kwietnia Święta imieniny: Bartłomiej, Chwalisława, Eutropiusz, Jakub, Katarzyna, Lilla i Marian Demokratyczna Republika Konga - Dzień Edukacji Holandia - Urodziny Królowej Wietnam - Dzień Zwycięstwa Noc Walpurgii ...
[click for more] 1632 roku. Sejm elekcyjny...
[click for more] 8 listopada8 listopada jest 312. (w latach przestępnych 313.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 53 dni. // ...
[click for more] obrał na króla jego starszego syna Władysława IV (1632-1648).

Zobacz też: