Witamina jest to organiczny związek chemiczny, który nie może być syntetyzowany przez określony organizm i musi być dostarczany w pożywieniu dla zachowania pełni zdrowia.
Witaminy nie należą do typowych składników pokarmowych - pełnią funkcję regulacyjną. Dzienne zapotrzebowanie na witaminy jest bardzo niewielkie i jest liczone w miligramach (mg). Nazwa pochodzi od słów łac. vita - życie i aminaAminy to związki organiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową będącą pochodną amoniaku. Aminy dzieli się na pierwszo-, drugo- i trzeciorzędowe, jednak ten podział nie przebiega tak, jak w przypadku alkoholi, lecz wynika z liczby grup organicznych bezpośrednio przyłączonych do atomu azotu....
[click for more] - związek chemiczny, zawierający grupę aminową (w rzeczywistości nie wszystkie witaminy taką grupę posiadają). Nazwa została wymyślona przez polskiego biochemika Kazimierza FunkaKazimierz Funk (urodzony 23 lutego 1884 w Warszawie - zmarł 19 stycznia 1967 w Nowym Jorku) biochemik polskiego pochodzenia, twórca nauki o witaminach....
[click for more] w 1912 roku.
Witaminy tradycyjnie dzieli się na :
- rozpuszczalne w wodzie
- witamina C (kwas askorbinowy)
- Witamina B1Witamina B1 (tiamina, aneuryna) Rola w organizmie - rozpuszczalna w wodzie, odgrywa zasadniczą rolę w procesach oddychania tkankowego, głównie w przemianie węglowodanów, jest częścią składową koenzymu karboksylazy (pirofosforanu tiaminy). Wzmaga czynność acetylocholiny, hamuje esterazę cholinową, działa synergicznie z tyroksyną i insuliną, pobudza wydzielanie hormonów gonadotropowych. Tiamina przyspiesza gojenie się ran i wykazuje działanie uśmierzające ból....
[click for more] (tiamina)
- Witamina B2Witamina B2 (ryboflawina, E101, ATC: A 11 HA 04). Rola w organizmie - ryboflawina bierze udział w procesach utleniania i redukcji, współdziała w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, współuczestniczy z witaminą A w prawidłowym funkcjonowaniu błon śluzowych, dróg oddechowych, śluzówki przewodu pokarmowego, nabłonka naczyń krwionośnych i skóry, uczestniczy w przemianach aminokwasów i lipidów, odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu narządu wzroku....
[click for more] (ryboflawina)
- Witamina B3 (niacyna), inaczej Witamina PP, kwas nikotynowyWitamina B3 (inaczej PP) (niacyna, ATC: A 11 HA 01, C 10 AD 02) - określenie dwóch związków: kwas nikotynowy (czyli kwas 3-pirydylokarboksylowy) i amid kwasu nikotynowego. Niacyna jest znana również jako czynnik przeciwpelagryczny, stąd niekiedy nazywa się ją również witaminą PP. Może być ona, w przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, produkowana w organizmie z podstawowego aminokwasu, tryptofanu. Są to jednak niewielkie ilości i jej najważniejszym źródłem powinno być pożywienie....
[click for more], amid kwasu nikotynowegoWitamina B3 (inaczej PP) (niacyna, ATC: A 11 HA 01, C 10 AD 02) - określenie dwóch związków: kwas nikotynowy (czyli kwas 3-pirydylokarboksylowy) i amid kwasu nikotynowego. Niacyna jest znana również jako czynnik przeciwpelagryczny, stąd niekiedy nazywa się ją również witaminą PP. Może być ona, w przeciwieństwie do innych witamin z grupy B, produkowana w organizmie z podstawowego aminokwasu, tryptofanu. Są to jednak niewielkie ilości i jej najważniejszym źródłem powinno być pożywienie....
[click for more]
- Witamina B5 (kwas pantotenowyWitamina B5 (kwasem pantotenowym, ATC: A 11 HA 31) - bardzo rozpowszechnionym w świecie roślinnym i zwierzęcym (cząstka pan oznacza "wszystko", "wszech-", a pantotenowy to inaczej "wszechobecny"). Jest on niezbędny dla każdej żywej komórki, ale w stanie wolnym rzadko występuje w przyrodzie. W rzeczywistości termin "witamina B5" odnosi się do następujących substancji:...
[click for more])
- Witamina B6Witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal i pirydoksamina, ATC: A 11 HA 02) - pochodną pirydyny....
[click for more] (pirydoksynaWitamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal i pirydoksamina, ATC: A 11 HA 02) - pochodną pirydyny....
[click for more], pirydoksalWitamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal i pirydoksamina, ATC: A 11 HA 02) - pochodną pirydyny....
[click for more])
- Witamina B12Witamina B12 (cyjanokobalamina, kobalamina) Rola w organizmie - bierze udział w przemianie węglowodanowej, białkowej, tłuszczowej i w różnorodnych procesach, zapewnia aktywność, uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych ciałek krwi, przeciwdziała niedokrwistości, umożliwia syntezę kwasów nukleinowych w komórkach, przede wszystkim szpiku kostnego; wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego, uczestniczy w tworzeniu otoczki mielinowej ochraniającej komórki nerwowe i neuroprzekaźników nerwowych, ...
[click for more] (cyjanokobalamina)
- witamina H (biotyna)
- kwas foliowy
- rozpuszczalne w tłuszczach
- witamina A (retinol i jego pochodne)
- witamina DWitamina D (kalcyferol, ATC: A 11 CC 05) wpływa na gospodarkę wapniową organizmu. Substratem wyjściowym do produkcji tej witaminy są pochodne cholesterolu: ergosterol (roślinny) i dehydrosterol (zwierzęcy)....
[click for more] (cholekalcyferolWitamina D (kalcyferol, ATC: A 11 CC 05) wpływa na gospodarkę wapniową organizmu. Substratem wyjściowym do produkcji tej witaminy są pochodne cholesterolu: ergosterol (roślinny) i dehydrosterol (zwierzęcy)....
[click for more] i pochodne)
- witamina EWitamina E (tokoferol, ATC: A 11 HA 03). Rola w organizmie - tokoferol jest głównym antyoksydantem który chroni komórki przed utleniaczami. Bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek. Wzmacnia ścianę naczyń krwionośnych oraz chroni czerwone krwinki przed przedwczesnym rozpadem. Wykorzystywany jest też do leczenia męskiej bezpłodności, zaburzeń mięśniowych, miażdżycy oraz chorobach serca....
[click for more] (tokoferolWitamina E (tokoferol, ATC: A 11 HA 03). Rola w organizmie - tokoferol jest głównym antyoksydantem który chroni komórki przed utleniaczami. Bierze udział w dostarczaniu składników odżywczych do komórek. Wzmacnia ścianę naczyń krwionośnych oraz chroni czerwone krwinki przed przedwczesnym rozpadem. Wykorzystywany jest też do leczenia męskiej bezpłodności, zaburzeń mięśniowych, miażdżycy oraz chorobach serca....
[click for more])
- witamina K (fitochinonWitamina K (fitochinion) Mianem witaminy K określamy grupę związków nierozpuszczalnych w wodzie, ale rozpuszczalnych w tłuszczach, które są konieczne do ich wchłonięcia przez organizm. Do grupy tej należą: witamina K1 (fitomenadion), K2 (menachinon-6), K3 (menadion). Witaminę K1 pozyskuje się z pożywienia, K2 jest produkowana przez bakterie jelitowe, natomiast witamina K3 jest syntetyzowana, tzn. produkowana sztucznie. Witamina K to pochodne 1-4-naftochinonu....
[click for more])
Przedawkowanie, niedobór lub brak jakiejś z witamin, po wyczerpaniu zapasów organizmu prowadzi do objawów chorobowych, które nazywamy w zależności od zaawansowania hiperwitaminoząHiperwitaminoza (hiper + witamina), zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem witamin w organizmie, dotyczy on przede wszystkim witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E i KHiperwitaminoza [hiper(nadmiar, przerost, ogrom) + witamina(życiodajna amina)], zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem witamin. Witaminy są substancjami regulującymi nasz metabolizm, zwykle kofaktorami róznych enzymów lub ich prekursorami. Lekarze, farmaceuci i reklamy często ostrzegają nas przed niedoborem...
[click for more] lub awitaminoząAwitaminoza-schorzenie polegające na niedoborze witaminy lub ich zestawu; powoduje różne zakłócenia przemiany materii z objawami charakterystycznymi dla poszczególnych witamin. Awitaminoza witaminy A prowadzi do kurzej ślepoty (zmierzchowej ślepoty), czyli hemeralopii, polegąjacej na braku adaptacji oka w ciemności, może także powodować rozmiękczenie rogówki (keratomalacja) oraz wysuszenie i zrogowacenie....
[click for more].
Związki organiczne, które dopiero w organizmie zostają przekształcone w odpowiednią witaminę nazywa się prowitaminami.
Prawie wszystkie witaminy, (oprócz C), to koenzymy Koenzym - małocząsteczkowy, niebiałkowy związek organiczny decydujący o aktywności katalitycznej pewnych enzymów. Bierze udział w reakcji przez oddawanie lub przyłączanie pewnych reagentów (atomów, grup atomów lub elektronów). Pozostaje luźno związany z właściwym enzymem. Jako koenzymy funkcjonują w większości witaminy lub jony połączone odwracalnie z apoenzymem....
[click for more] wielu kluczowych dla procesów życiowych enzymów, co wyjaśnia ich kluczowe znaczenie dla organizmu.
Rola biochemiczna witamin i ich współdziałanie nie zostały do końca wyjaśnione.
Porównanie wybranych witamin
|
R*
|
Nazwa wit.
|
Źródła pokarmowe
|
Rola w organizmie
|
Awitaminoza
|
Hiperwitaminoza
|
|
T
ł
u
s
z
c
z
e
|
A
|
Jaja, wątroba i jako prowitamina, karoten, w marchwi i pomidorach, tran, produkty mleczne
|
Odpowiada za prawidłowe widzenie o zmroku i prawidłowy stan naskórka.Dzieci z niedoborem witaminy A rosną nieprawidłowo.
|
"kurza ślepota" - niedowidzenie o zmierzchu, zmiany skórne
|
Zmiany skórne
|
|
D
|
Tran, wątroba, masło, jaja, mleko
|
Wchłanianie wapnia, metabolizm tkanki kostnej
|
KrzywicaKrzywica - choroba występująca u dzieci, najczęściej pomiędzy 3-24 miesiącem życia dziecka, związana z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforowej, spowodowana niedoborem witaminy D. Powoduje zmiany w układzie kostnym i zaburzenia rozwojowe....
[click for more] u dzieci, osteoporozaOsteoporoza to choroba charakteryzująca się postępującym ubytkiem masy kostnej i zmianą struktury przestrzennej kości. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie. Przyczyny Do przyczyn wystąpienia choroby należą: uwarunkowania genetyczne szczupła budowa ciała zła dieta (ubogobiałkowa oraz ubogowapniowa) wysiłek fizyczny picie alkoholu palenie papierosów nadmierne spożywanie kawy Bardzo ważną rolę odgrywają hormony:...
[click for more] u dorosłych
|
Demineralizacja kości, złamania kości, nudności i inne objawy ogólne
|
|
E
|
Oleje roślinne (sojowy, kukurydziany, słonecznikowy), migdały, margaryna, jaja, orzechy włoskie i ziemne, kiełki pszenicy, mąka pełnoziarnista, mleko, brukselka i inne zielonolistne warzywa.
|
Głównym antyoksydant chroniący komórki przed utleniaczami, chroni czerwone krwinki przed przedwczesnym rozpadem, leczenie męskiej bezpłodności, zaburzeń mięśniowych, miażdżycy oraz chorob serca.
|
rozdrażnienie, osłabienie zdolności koncentracji, zaburzenia funkcjonowania i osłabienie mięśni szkieletowych, rogowacenie i wczesne starzenie się skóry, gorsze gojenie się ran, pogorszenie wzroku, niedokrwistość, bezpłodność, zwiększone ryzyko chorób sercowo naczyniowych
|
zmęczenie, bóle głowy, osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia
|
|
K
|
Jarzyny, wątroba, olej sojowy
|
Krzepnięcie krwi
|
Krwawienia - tzw. skazy krwotoczne
|
Nieznana
|
|
W
o
d
a
|
Grupa witamin B
|
B1
|
Mięso, wątroba, jaja, drożdże, owoce strączkowe, chleb razowy, mlekoMleko to wydzielina gruczołów mlekowych samic ssaków służąca jako pokarm dla młodych osobników. Charakter fizyczny - emulsja. Mimo że przez wiele lat stosowano mleko krowie oraz sztucznie przygotowywane preparaty mleczne, najbardziej wartościowym i właściwym pokarmem dla niemowląt jest mleko ludzkie....
[click for more]
|
Prawidłowy stan tkanki nerwowej, metabolizm cukrówPojęcie cukier może mieć wiele znaczeń. Pierwotnie pod tym pojęciem kryła się dość konkretna substancja będąca środkiem spożywczym. Później okazało się, że ten sam cukier może być produkowany z różnych surowców, a z czasem utworzono od tego cukru grupę związków chemicznych zwanych cukrami, czyli węglowodanami, po czy okazało się, i tych węglowodanów jest znacznie więcej niż sądzono, a niektóre z nich zupełnie nie przypominają cukru w pierwotnym znaczeniu. Powstało równ...
[click for more] i lipidówLipidy to termin, który na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat zmieniał znaczenie. Obecnie w biochemii przyjmuje się, że jest to ogólna nazwa wszystkich związków zawierających kwasy tłuszczowe, łącznie z nimi samymi. Niegdyś terminem tym określano tylke te związki zawierające kwasy tłuszczowe, które wykazywały własności amfifilowe....
[click for more]
|
Beri-beri, zapalenie wielonerwowe
|
|
B2
|
Drożdże, mleko, jaja, jarzyny
|
Przemiana białek i węglowodanów, bierze udział w biochemicznych przemianach w siatkówce
|
Zmiany skórne (łojotok, zajady), zmiany w obrębie rogówki, światłowstręt
|
|
B6
|
Jarzyny, mięso, wątroba
|
Przemiany aminokwasówAminokwas jest związkiem chemicznym, zawierający grupę aminową -NH2 (zasadową) oraz grupę karboksylową -COOH (kwasową). Aminokwasy są rozpuszczalne w wodzie. W zależności od położenia grupy aminowej, możemy wyróżnić α, β, γ, δ i ε-aminokwasy. Ze względu na liczbę grup aminowych i karboksylowych wyróżniamy aminokwasy:...
[click for more], procesy krwiotwórcze
|
Zmiany w szpiku kostnym
|
|
B12
|
Wątroba, mięso, jarzyny, mleko
|
Procesy krwiotwórcze
|
niedokrwistość
|
|
PP
|
Wątroba, mięso, drożdże
|
Utlenianie biologiczne
|
Pelagra
|
|
C
|
Owoce cytrusowe, kiszona kapusta, owoce dzikiej róży, czarne jagody, zielona papryka
|
Prawidłowy stan tkanki łącznej, poprawia odporność i przyspiesza okres gojenia ran
|
Gnilec (szkorbut)
|
|
H
|
Wątroba, orzechy włoskie i ziemne, mąka sojowa, żółtka jaj, kraby, migdały, sardynki, grzyby, brązowy (naturalny) ryż, mąka pełnoziarnista, szpinak, marchwew, pomidor.
|
Uczestniczy w syntezie aminokwasów, cukrów, białek i kwasów tłuszczowych, wspomaganiu funkcji tarczycy, uczestniczy w przemianie dwutlenku węgla, wpływa na właściwe funkcjonowanie skóry oraz włosów, uczestniczy z witaminą K w syntezie protrombiny (odpowiedzialna za krzepliwość krwi).
|
Objawami niedoboru biotyny są zmiany skórne - wysypki, stany zapalne, a także wypadanie włosów i podwyższony poziom cholesterolu oraz zmiany zapalne jelit. Ze względu na to, że biotyna może być syntezyzowana przez florę bakteryjną do jej niedoboru dochodzi bardzo rzadko, zwykle pod wpływem innych czynników niż niedobór pokarmowy (np. szerokospektralna antybiotykoterapia).
|
R* - rozpuszczalnikRozpuszczalnik to ciecz zdolna do tworzenia roztworu po zmieszaniu z ciałem stałym, inną cieczą lub gazem. Najbardziej znanym rozpuszczalnikiem jest niewątpliwie woda....
[click for more] danej witaminy
Innymi, kluczowymi dla organizmu substancjami są makroelementy i mikroelementy, czyli atomy metali, których obecność jest niezbędna dla funkcjonowania organizmu. Są one zwykle spożywane w formie przyswajalnych związków nieorganicznych i metaloorganicznych.
|