Uznam (niem. Usedom) – wyspaWyspa - każdy z trwałych fragmentów lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją więc na rzekach, jeziorach, morzach i oceanach. W przypadku tych dwóch ostatnich za wyspy uznaje się obiekty o rozmiarach mniejszych od rozmiarów kontynentu (wartość graniczna znajduje się gdzieś między wielkością największej wyspy: Grenlandii a wielkością najmniejszego kontynentu: Australii). Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych....
[click for more] przybrzeżna na Bałtyku na pograniczu PolskiPolska - państwo położone w środkowej części Europy nad Morzem Bałtyckim, należące do Unii Europejskiej oraz NATO. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją....
[click for more] (powiat grodzki Świnoujście, województwo zachodniopomorskie) i NiemiecNiemcy (nazwa oficjalna Republika Federalna Niemiec, niem. Bundesrepublik Deutschland) to kraj leżący w środkowej Europie, będący członkiem Unii Europejskiej, Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8 oraz NATO. Do 1970 r. (do traktatu pomiędzy RFN a Polską) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna (NRF)....
[click for more] (powiat Ostvorpommern, Meklemburgia-Pomorze Przednie), zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński. Powierzchnia 445 km², z czego w Polsce około 72 km²; silnie rozczłonkowana, z licznymi półwyspami. Od lądu stałego oddziela wyspę cieśnina Peenestrom, od sąsiedniej wyspy Wolin – Świna. Najwyższym szczytem jest Golm (59 m n.p.m.N.p.m. - skrót terminu "nad poziomem morza", używanego przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza. Biorąc pod uwagę, że kula ziemska nie stanowi idealnej figury geometrycznej - kuli - oraz to, że średnie poziomy poszczególnych mórz i oceanów są różne, problemem staje się, co uznamy za poziom morza (zobacz więcej w artykule poziom morza)....
[click for more]), położony przy granicy po niemieckiej stronie, tuż przy świnoujskiej dzielnicy Świnoujście-Wydrzany.
Powstanie wyspy
Materiał, z którego powstała wyspa, został przywleczony ze Skandynawii przez lądolód. LodowcomLodowiec powstaje z przekształcenia pokładów wiecznych śniegów w lód lodowcowy. Gromadzący się snieg pod wpływem panującej temperatury, przy dużej wilgotności powietrza i pod wpływem cisnienia nadległych warstw śniegu zmniejsza swą objętość, częściowo krystalizuje i stopniowo przekształca się wpierw w firn, a nastepnie w lód firnowy i lodowcowy....
[click for more] wyspa zawdzięcza też swoje ukształtowanie - jeziora, wyspy, urwiska i wzgórza morenowe. Są tu też utwory z końcowego okresu zlodowacenia – płaskie niziny i faliste wzgórza, obecnie pokryte urodzajnymi glebami. Innym czynnikiem kształtującym wyspę były wody – rzekiRzeka - naturalny, powierzchniowy ciek wodny płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek wodny o powierzchni dorzecza powyżej 100 km2....
[click for more] transportujące i osadzające materiał skalny.
Przed ok. 12 tys. laty powstało Morze Bałtyckie, początkowo jego poziomPoziom morza - teoretycznie, to punkt położony na wysokości równej zeru, w miejscu gdzie morze styka się z lądem. Przyjęty w geografii i kartografii przeciętny poziom morza jest średnią wszystkich poziomów morza, wynikających z jego wahan wywołanych takimi zjawiskami jak falowanie czy pływy. Pod uwagę należy też wziąć dłuższe cykle wahań poziomu morza: 19-letni cykl Metona i 223-miesięczny cykl saros....
[click for more] był ok. 20 m niższy od obecnego. Uznam był wtedy półwyspem porośniętym tundrąTundra to strefa roślinna związana z zimnym klimatem subpolarnym. Żyją w niej: lemingi, renifery, woły piżmowe, zające bielaki,gronostaje, lisy polarne, łasice, wilki, myszołowy włochate, sokoły, sowy śnieżne, pardwy, żaby trawne, jaszczurki żyworodne, zające białe....
[click for more]. Wtedy też zostały przez wiatrWiatr - poziomy ruch powietrza wywołany różnicą ciśnienia atmosferycznego, następuje z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia. Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się siłę wiatru (prędkość w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje....
[click for more] ukształtowne wydmy, których pozostałości istnieją do dziś.
6 tys. lat temu poziom wód podniósł się znacznie; powstał wtedy Zalew Szczeciński (niem. Stettiner Haff). Jego połączenie z Bałtykiem było bardzo szerokie, lecz przez następne tysiąclecia zjawiska akumulacyjne spowodowały powstanie wysepek, następnie mierzei i innych składników obecnej wyspy.
Prehistoria
Obecność człowieka stwierdzono na Uznamie już w młodszej epoce kamiennej (4000 p.n.e.-1800 p.n.e.) - z tego okresu pochodzi 11 znalezionych kamiennych grobów. W epoce brązu (1800 p.n.e.-800 p.n.e.) wyspa była już stosunkowo gęsto zasiedlona - świadczy o tym prawie 100 odkrytych osad i grodzisko w rejonie góry Golm. Zamieszkująca tu ludność pochodzenia germańskiego z niejasnych przyczyn opuszcza wyspę ok. roku 400 n.e., a na jej miejsce napływają Słowianie.
Historia
W roku 1128...
[click for more] władający wyspą pomorski książę Warcisław I przyjmuje chrzest z rąk Ottona z Bambergu. W 1155...
[click for more] r. powstaje klasztor w miejscowości Grobe, który w 1309 r. zostaje przeniesiony do wsi Pudagla. Istnieje także już klasztor w Crummin. W krótkim czasie dobra klasztorne obejmują prawie całą wyspę i stan taki trwa do czasów reformacji, kiedy to zostają przejęte przez książąt pomorskich.
Burzliwe losy przeżywał Uznam w czasie wojny trzydziestoletniejWojna trzydziestoletnia – była konfliktem zbrojnym w Europie toczącym się w latach 1618–1648 pomiędzy częścią państw Rzeszy niemieckiej wspieranych przez inne państwa europejskie (jak Szwecja czy Francja) a potęgą katolickiej dynastii Habsburgów. Mimo że wojna spowodowana była przyczynami natury religijnej, jedną z przyczyn jej długotrwałości stało się również dążenie mocarstw europejskich do osłabienia potęgi Habsburgów....
[click for more] - to właśnie w Peenemünde 26 czerwca26 czerwca jest 177. (w latach przestępnych 178.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 188 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka....
[click for more] 1630 r. wylądował król szwedzkiSzwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) jest państwem w Europie północnej, zaliczanym do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku....
[click for more] Gustaw AdolfGustaw II Adolf (1594-1632) - król Szwecji w latach 1611 - 1632, syn Karola IX Sudermańskiego. Wybitny dowódca i strateg. Prowadził wojny z Danią, Rosją i Polską; tę ostatnią zakończył w 1629 roku rozejmem altmarskim. Odniósł szereg spektakularnych zwycięstw podczas wojny trzydziestoletniej. Zginął w bitwie pod Lützen....
[click for more], a po wojnie wyspa dostała się pod panowanie szwedzkie. W roku 1720...
[click for more] za kwotę 2 mln talarów odkupił ją Fryderyk Wilhelm IFryderyk Wilhelm I (1688 - 31 maja 1740), od 1713 roku król pruski, twórca militarnej potęgi Prus. Podporządkował państwo potrzebom armii, zorganizował system powszechnej służby wojskowej, wprowadził koszarowe zwyczaje na dworze i w administracji oraz prowadził politykę unikania konfliktów międzynarodowych. Nazywany "królem-kapralem" ponieważ doprowadził Prusy do potęgi militarnej(za jego panowania armia pruska liczyła 80 tys. ludzi). Był człowiekiem oschłym i cynicznym. Na oczach swoj...
[click for more], a już w roku 1740 Fryderyk II WielkiFryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie), był królem Prus w latach 1740 (1772)-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich....
[click for more] rozbudował port świnoujski. Przed II wojną światową został w Peenemünde zbudowany poligon doświadczalny z wyrzutniami pocisków V-1V-1 (niem. Vergeltungswaffe-1, broń odwetowa nr 1) to skonstruowany przez zespół niemieckich konstruktorów bezzałogowy samolot odrzutowy zwany również łatającą bombą . Prace nad bronią, którą nazwano później Fi-103 (V-1) prowadzone były już pod koniec lat trzydziestych. Prace na projektem prowadził Fritz Gosslau. W rakiecie V-1 zamierzano wykorzystać nowe silniki pulsacyjne. Prace posuwały się dość szybko, co prawdopodobnie spowodowane było naciskiem "sponsora", czyli Ministerstwa L...
[click for more] i V-2, prace nad tą bronią dały podwaliny lotom kosmicznym. Jeszcze jedno lotnisko znajduje się niedaleko brzegu Zalewu Szczecińskiego w rejonie wsi Zirchow.
Uznamski Park Natury
Obejmuje tereny wyspy, stałego lądu i wód rzeki Peene (pol. Piana). W jego skład wchodzi 9 rezerwatów o powierzchni ponad 3 km²:
- Mümmelkenmoor (głębokie torfowiskoTorfowisko – miejsce akumulacji torfu o miąższości co najmniej kilkunastu centymetrów. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary cenne pod względem przyrodniczym, możliwość wykorzystania gospodarczego – wydobywanie torfu....
[click for more])
- Halbinsel Gnitz (brzeg klifowy i wydmy)
- Insel Böhmke und Werder (kolonie mewy śmieszki i rybitwy zwyczajnejRybitwa rzeczna (r. zwyczajna) (Sterna hirundo L., 1758) - duży ptak wodny z rodziny rybitw, zamieszkujący w zależności od podgatunku: Sterna hirundo hirundo - Ameryka Północna i północna część Ameryki Południowej, Europa, Afryka Północna i Zachodnia, wyspy północnego Atlantyku, Bliski Wschód i strefa klimatów umiarkowanych Azji, aż po Jenisej. Zimuje na południe od Zwrotnika Raka. W Polsce gnieździ się nielicznie na całym niżu, liczniejsza na wybrzeżu i w dolinach wielkich rzek, pr...
[click for more])
- Wockinsee (jezioro przybrzeżne i torfowiska)
- Gothensee und Thurbruch (pastwisko z suchoroślami)
- Halbinsel Cosim (wydmy, trzcinowiska, lasy...
[click for more] olchoweOlsza, olcha (Alnus) - rodzaj z rodziny brzozowatych, rzędu brzozowców. Pospolite drzewo europejskie w strefie klimatu umiarkowanego. W Polsce występują 3 gatunki z tego rodzaju: olsza czarna - Alnus glutinosa (L.) Gaertn. olsza szara - Alnus incana (L.) olsza zielona - Alnus viridis DC. Alnus rubra Olsze mają brodawki korzeniowe, w których żyją promieniowce z rodzaju Actinomycetes, mające zdolność asymilowania wolnego (atmosferycznego) azotu. Olsza jest wobec tego odpowiednim drzewem do zalesian...
[click for more])
- Peenemünder Haken, Struck und Insel Ruden (słone łąki i wydmy, miejsce wylęgu i wypoczynku ptaków)
- Großer Wotig (słonawe łąki, torfowiska wysokie, lęgowisko ptaków morskich)
- Golm (morena czołowa, klif porośnięty buczyną)
Turystyka
Na wyspie Uznam liczne miejscowości wypoczynkowe i uzdrowiskowe, m.in. Seebad Ahlbeck, Seebad Bansin, Seebad Heringsdorf. Znajduje się tu wiele ośrodków wypoczynkowych i sanatoriów. Walory turystyczne podnoszą wspaniałe molaMolo - budowla hydrotechniczna; pomost usytuowany prostopadle do linii brzegowej zbiornika wodnego. Pełni funkcje rekreacyjne, czasem handlowo-gastronomiczne, często służy do cumowania niewielkich jednostek pływających. Popularne mola w Polsce znajdują się w Sopocie, Gdańsku-Brzeźnie, Kołobrzegu i innych nadmorskich miejscowościach....
[click for more] i wieże widokowe. Są doskonałe warunki i infrastruktura do uprawiania turystyki rowerowej. Istnieje kilka wspaniale urządzonych placów zabaw dla dzieci z miniaturami statków pirackich itp. Komunikację zapewnia sieć linii autobusowych, lokalna kolejKolej to środek transportu lądowego o trasie wytyczonej torem kolejowym albo liną. Najszerzej rozpowszechniona w krajach uprzemysłowionych jest kolej na torze dwuszynowym o prześwicie 1435mm, zastosowana po raz pierwszy na Wyspach Brytyjskich na pocz. XIX wieku przez Stephensona, zwana też normalnotorową, w odróżnieniu od kolei o mniejszym prześwicie torów zwanych wąskotorowymi i większym zwanych szerokotorowymi....
[click for more] – Usedomer Bäderbahn (UBB) oraz drogi nr 110 i 111.
Weblinks