Uzbekistan (O'zbekiston, Republika Uzbekistanu - O'zbekiston Respublikasi) - państwo położone w Azji Środkowej, członek Wspólnoty Niepodległych
Państw.
O'zbekiston Respublikasi
Republika Uzbekistanu
|
|
DewizaDewiza (fr. devise - "godło, zawołanie") - krótka sentencja, mająca wyrazić cel lub sposób zachownia spajający jakąś społeczność lub przyświecająca poczynaniom danej osoby.... [click for more]: Brak |
 |
| Język urzędowy |
uzbecki |
Stolica... [click for more] |
TaszkentTaszkent - (Тошкент) stolica Uzbekistanu w Azji Środkowej położona na rzeką Czyrczyk na przedgórzu Tien–szanu. Zamieszkuje ją 2,1 mln. mieszkańców (1998). Jest głównym ośrodkiem przemysłowym i kulturalno-naukowym kraju, jednym z największych miast Azji Środkowej.... [click for more] |
| Ustrój polityczny |
republika |
Głowa państwa
|
prezydentPrezydent (od łac. praesidens, zasiadający na czele) to najwyższy urząd w państwie będącym republiką, np. w Polsce lub USA.... [click for more]
Islam KarimowIslam Abduganiewicz Karimow (ur. 30 stycznia 1938 w Samarkandzie) - uzbecki polityk, od 1991 prezydent Uzbekistanu.... [click for more] |
Szef administracji
|
premier
Szawkat Mirzijajew |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:... [click for more]
- całkowita
- wód śródląd. |
55.
447 400 km²
4,9% |
Liczba ludności
- ogółem (2003)
- gęstość zalud. |
41.
25 981 647
58/km² |
| Uzyskanie niepodległości |
od ZSRR
1 września 1991 |
WalutaJednostka monetarna - nazwa pieniądza (waluty) obowiązującego w danym państwie. Współcześnie w prawie wszystkich państwach świata istnieje tylko jedna podstawowa jednostka monetarna, oraz jakaś jednostka mniejsza (prawie zawsze jest to jedna setna, rzadko tysięczna, inne stosunki praktycznie się nie zdarzają), i wszystkie banknoty i monety są "okrągłymi" wielokrotnościami tych jednostek — 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 (czasem występują też "półokrągłe" 3, 15, 25) itd.... [click for more] |
sum (UZS) |
Strefa czasowaWszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana położenia powoduje zmianę lokalnego czasu - w okresie, gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe o szerokości 15 stopni długości geograficznej. Na całym obszarze takiej strefy obowiązuje ten sam czas strefowy - średni czas słoneczny południka środkowego - różniący się o całkowit... [click for more] |
UTC +5 |
| Hymn państwowy |
Hymn
Republiki Uzbekistanu |
| Domena internetowa |
.uz |
| Kod samochodowy |
UZ |
Kod telefonicznyKod telefoniczny, międzynarodowy wskaźnik telefoniczny – oznaczenie numeryczne kraju stosowane w międzynarodowych połączeniach telefonicznych. Numer ten jest wybierany po tzw. prefiksie ruchu międzynarodowego (w telefonii stacjonarnej w większości krajów świata jest to "00", a w telefonii komórkowej - "+").... [click for more] |
+998 |
|

|
Ustrój polityczny
Uzbekistan jest republiką, w której zaprowadzono autorytarne rządy prezydenckie. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego
parlamentu (Olij Madżlis), który de facto nie odgrywa większej roli w tworzeniu
prawa, ponieważ jego linia polityczna wytyczana jest przez dyrektywy prezydenta i
jego najbliższych współpracowników. W rękach prezydenta, którym nieprzerwanie od 24
marca 1990... [click for more] roku jest Islam
Karimow, skupiona jest praktycznie cała władza wykonawcza. Ma on decydujący wpływ na kształt gabinetu ministrów, powołuje
także wyższe władze poszczególnych jednostek administracyjnych. Prezydent wybierany jest w głosowaniu powszechnym na
siedmioletnią kadencję (referendum z 2002... [click for more]
roku postanowiło o zmianie obowiązującej dotąd kadencji pięcioletniej). W ostatnich wyborach prezydent Islam Karimow otrzymał
według oficjalnych danych 91,1% głosów. Wytykane przez obserwatorów zachodnich manipulacje wyborcze stawiają pod znakiem
zapytania legalność jego prezydentury.
Podział administracyjny
Pod względem administracyjnym kraj dzieli się na 12 wilajatów (anidżański, bucharski, chorezmski, dżyzakski, fergański, kaszkadariński, namangański, nawojski, samarkandzki, surchondaryjski, syrdaryjski, taszkencki), 1 republikę autonomiczną (Karakałpakstan) oraz miasto wydzielone (Taszkent).
Historia
W I tysiącleciu p.n.e. terytorium dzisiejszego
Uzbekistanu znajdowało się w obrębie starożytnych królestw BaktriiBaktria to kraina w Azji Środkowej nad rzeką Amu-darią. Baktria od VI w. p.n.e. należała do imperium perskiego. W latach 20. IV w. p.n.e. została zdobyta przez Aleksandra Wielkiego. Na jej terytorium Aleksander osiedlił wielu greckich kolonistów. Po jego śmierci Baktria znalazła się w królestwie Seleucydów, którzy kontynuowali kolonizację. W roku 255 p.n.e. uzyskała niepodległość, stając się najbardziej wysuniętym na wschód greckim państwem.... [click for more] i SogdianySogdiana (Sogd, Sogdia, Su-li) to kraina w Azji Środkowej leżąca między rzekami Oksos (lub Oksus - obecnie: Amu-daria) i Jaksartes (ob. Syr-daria) na północ od Margiany i Baktrii. Obecnie tereny te leżą na obszarze Uzbekistanu i Tadżykistanu i mają charakter pustynny. W czasach starożytnych, według przekazów antycznych, była obficie pokryta lasami. Słowo "Sogd" pochodzi albo od irańskiego rdzenia oznaczającego błyszczeć, świecić, płonąć, albo od perskiego oznaczającego nizinę, na k... [click for more] (znajdujące się w Uzbekistanie miasto SamarkandaSamarkanda - miasto w Uzbekistanie w Azji Środkowej, 372 tys. mieszkańców (1992). Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). Historia Starożytna Marakanda powstała w VI w. p.n.e.. W VIII wieku została podbita przez Arabów, następnie wchodziła w skład państw Samanidów, Ghaznawidów i Karachanidów. Na początku XI wieku opanowali ją Turkowie seldżuccy. W 1220 została zburzona przez Czyngis-chana. W latach 1369–1405 była stolicą państwa Timura. Pod panowaniem Timurydów ... [click for more] było niegdyś centrum tego ostatniego). Od VI w.
p.n.e. // Urodzili się około 563 p.n.e. - Siddhartha Gautama zwany Buddą 551 p.n.e. - Konfucjusz, filozof chiński 525 p.n.e. - Ajschylos, dramaturg grecki Wardhamana Mahawira - indyjski filozof, twórca dźinizmu ... [click for more] rządzili tutaj przedstawiciele perskiej dynastii AchemenidówAchemenidzi to dynastia panująca w Persji w latach 550-330 p.n.e. Najwybitniejsi achemenidzcy władcy to Cyrus II Wielki (Starszy), Kambyzes, Dariusz I Wielki i Kserkses. Nazwa dynastii pochodzi od legendarnego Achemenesa.... [click for more].
Obszar ten został następnie podbity przez Aleksandra
Macedońskiego. Po jego śmierci rządzili tu SeleukidziSeleucydzi lub też Seleukidzi - dynastia hellenistyczna wywodząca się od jednego z dowódców Aleksandra Wielkiego, Seleukosa. W państwie Seleucydów znajdowały się ważniejsze kraje Bliskiego i Środkowego Wschodu: Syria, Mezopotamia, Persja oraz dolina Indusu.... [click for more]. Wielkiego znaczenia
zaczyna nabierać tzw. Jedwabny szlak, będący swoistą linią łączności
pomiędzy cywilizacjami Chin, IndiiIndie (w jęz. hindi, Bharat; Republika Indii, Bharatīya Gaṇarajya) - państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Myanmar i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego... [click for more], Bliskiego Wschodu i EuropyEuropa (gr. i łac. Europa, może związane z gr. europos, 'łagodnie wznoszący się', względnie od asyr. ereb 'zachód') – część świata (a według niektórych kontynent), która rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie, do gór Ural włącznie na wschodzie, oraz od Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i obniżenia Kumsko-Manyckiego na południu do Morza Arktycznego na północy. Dokładny przebieg wschodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja.... [click for more]. W
połowie III wieku p.n.e. Urodzili się 280 p.n.e. - Archimedes, matematyk grecki 270 p.n.e. - Eratostenes, astronom i geograf 250 p.n.e. - Plaut, komediopisarz rzymski ... [click for more] władzę objęły miejscowe rody, następnie
część ziem znalazła się w imperium Kuszanów. W VIII wieku Uzbekistan dostał się
pod panowanie Arabów. Ich najazd doprowadza do upadku rozwijającej się od czasów
Aleksandra kultury, która, odmieniona za przyczyną głębokiej islamizacji, może odrodzić się dopiero w IX w.VIII wiek IX wiek X wiek Lata 801-809 Lata 810-819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.... [click for more] W X wieku następuje opuszczenie ziem przez wojska arabskie i
objęcie rządów przez ród Samanidów. W latach 1220-1221 nastąpił tragiczny w skutkach najazd wojsk Czyngis-chanaCzyngis-chan, Temudżyn (ok. 1155-1227) władca mongolski, twórca i długoletni dowódca Wielkiej Ordy, która za jego życia podbiła cały Wielki Step, najechała prawie wszystkie kraje graniczące z Wielkim Stepem, a po jego śmierci uległa szybkiemu rozpadowi na kilka mniejszych ord, z których część przekształciła się poźniej w państwa. Założyciel mongolskiej dynastii Yuan.... [click for more], który pozostawił po sobie wiele zniszczeń. Dopiero w XIV w. Mongołowie zostają wyparci przez TimuraTimur, Tamerlan, Timur Chromy, Timur Lenk (urodzony ok. 1336 w Shahr-i-Sabiz koło Samarkandy – zmarł w roku 1405), władca środkowoazjatycki pochodził z mongolsko-tureckiego plemienia Barłasów, był założycielem dynastii Timurydów. Po walkach z innymi chanami opanował w roku 1370 Mawarannahr (Transoksanię) i ogłosił się emirem w imieniu potomków Czyngis-chana. Uznawany jest za jednego z największych wodzów w historii.... [click for more], a
Uzbekistan wkracza na drogę szybkiego rozwoju i staje się wkrótce jednym z potężniejszych imperiów średniowiecznych. W końcu
XV wieku terenem udaje się zawładnąć przedstawicielom koczowniczych plemion
tureckich, które osiedliły się między Amu-dariąAmu-daria (w starożytności Oksus) to rzeka w Uzbekistanie i Turkmenistanie, jej odcinek stanowi także granicę z Afganistanem. Długość 2539 km, powierzchnia dorzecza 309 tys. km². Płynie między pustyniami Kara-Kum i Kyzył-Kum, w dolnym i środkowym biegu brak dopływów. Uchodzi do Jeziora Aralskiego, najczęściej jednak wysycha zanim do niego dotrze. Do szybszego wysychania rzeki przyczyniło się wykorzystywanie jej do nawadniania okolicznych terenów poprzez budowę kanałów, co spo... [click for more] a Syr-dariąSyr-daria (w starożytności Jaksartes) to rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie. Długość 2200 km, powierzchnia dorzecza 219 tys. km². Powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria (jej długość od źródeł Narynu wynosi 3019 km). Przepływa przez Kotlinę Fergańską oraz wschodnią część pustyni Kyzył-Kum. Rzeka do lat 80. XX wieku uchodziła deltą do Jeziora Aralskiego, od tego czasu, z powodu nadmiernego wyzyskiwania do nawadniania, wysycha zanim dotrze do jezi... [click for more] ok. 1430... [click for more] r. Poszczególne chanaty były stopniowo podbijane przez RosjęFederacja Rosyjska ( оссийская Федерация, Rossijskaja Federacija), lub Rosja ( оссия, Rossija), państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji aż po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie, jej powierzchnia jest prawie dwa razy większa od Stanów Zjednoczonych czy Chin. Pod względem liczby ludności jednak zajmuje dopiero 7. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii i Pakistanie)... [click for more] carską w XIX w.XVIII wiek XIX wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.... [click for more], która o wpływy na tym terenie rywalizowała z Imperium Brytyjskim. W 1924 r. powstała Uzbecka Socjalistyczna Republika RadzieckaUzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka (lub Sowiecka) istniała od 13 maja 1925. 26 grudnia 1991 r. odzyskała niepodległość jako Uzbekistan. To jest zalążek artykułu z dziedziny geografii. Jeśli możesz, rozbuduj go. ... [click for more]. 31 sierpnia 1991 r. ogłoszona została deklaracja niepodległości.
Geografia
Kraj położony w Azji Środkowej między dwiema rzekami – Amu-darią i Syr-darią. Powierzchnia w
większości równinna. Ok. 20% powierzchni kraju stanowią góry i przedgórza. Na wschodzie i północnym wschodzie kraju położone są
góry Tien-Szan i Pamir, które osiągają
wysokość 4634 m n.p.m. Na północy znajduje się rozległa pustynia Kyzył-Kum.
Klimat kontynentalny skrajnie suchy z ciepłymi zimami (temperatura wahająca się w przedziałe 3 do 10°C) i gorącym, suchym latem z
temperaturami sięgającymi nawet 45°C. Mała ilość opadów (do 200 mm na terenach równinnych), nie sprzyjająca rozwojowi rolnictwa
wywołała konieczność stosowania irygacji pól uprawnych.
Uzbekistan pozbawiony jest dostępu do morza. Łączna długość granic z poszczególnymi sąsiadami wynosi 6221 km (AfganistanAfganistan, Islamskie Państwo Afganistanu (De Afgānıstān Eslāmi Daulat, Daulat-e Eslāmi-ye Afgānıstān) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej. // ... [click for more] 137 km, KazachstanKazachstan (Republika Kazachstanu; kaz. Қазақстан, ros. Казахстан) - państwo leżące częściowo w Europie (tereny na zachód od rzeki Emba) i częściowo w Azji, powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12187 km. Kazachstan ma również dostęp do Morza Ka... [click for more] 2.203
km, KirgistanKirgistan (Кыргызстан, Republika Kirgiska - Кыргыз еспубликасы) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1.051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1.099 km).... [click for more] 1.099 km, Tadżykistan 1.161 km, TurkmenistanTurkmenistan – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe.... [click for more] 1.621 km. Do
największych miast należą: Taszkent, Samarkanda, Namangan,
Andiżan, BucharaBuchara - miasto w Uzbekistanie w Azji Środkowej, 225 tys. mieszk. (1991), rozbudowany przemysł, centrum okręgu uprawy bawełny. Liczne zabytki architektury: meczety, medresy, cytadela, mauzolea, mury obronne.... [click for more], Fergana, ChiwaChiwa- miasto nad rzeką Amu-Darią w Uzbekistanie w Azji Środkowej, 41 tys. mieszk. (1991). Historia- jeden z głównych ośrodków handlowych w VI-VII w. w regionie Azji Środkowej, w XVI w. stolica Chanatu Chiwańskiego, od 1873 w Rosji.... [click for more].
Gospodarka
Uzbekistan to kraj w przeważającej mierze rolniczy, w którym największe znaczenie gospodarcze od lat posiada uprawa bawełny.
Rozwinięta jest produkcja jedwabiuJedwab - tkanina z naturalnego włókna uzyskiwanego z kokonu jedwabnika morwowego (Bombyx mori) lub dębowego (Atheraea). Jedwabne tkaniny charakteryzują się połyskiem oraz są śliskie, cienkie i bardzo przyjemne w dotyku. Niegdyś stosowane były jako podłoże malarskie, zwłaszcza w sztuce orientalnej. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji tekstylnej.... [click for more] i hodowla owiec, sadownictwo. Sprzyjający klimat pozwala na uprawę takich roślin jak morele, brzoskwinie, winorośl, granaty. Corocznie produkuje się
również około 3,5 miliona ton ziarna zbóż. Kraj posiada znaczące zapasy różnorodnych surowców mineralnych. Wśród nich wymienić
można złoto (4. miejsce na świecie), miedź (11.), uran (7.), ołów,
srebro, fosforyty, sole potasowe. Odkryto zapasy gazu ziemnegoGaz ziemny to paliwo kopalne pochodzenia organicznego, gaz zbierający się w skorupie ziemskiej w pokładach wypełniających przestrzenie, niekiedy pod wysokim ciśnieniem. Pokłady gazu ziemnego występują samodzielnie lub towarzyszą złożom ropy naftowej lub węgla kamiennego.... [click for more].
Ludność
Przedstawiciele narodowości tytularnej stanowią 80% ludności kraju. Inne narodowości zamieszkujące Uzbekistan to RosjanieRosjanie ( усские - Ruskie) to jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. NB: często słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji. W języku rosyjskim istnieje dodatkowe "politycznie poprawne" słowo ( оссиянин - Rossijanin) oznaczające osobę o dowolnym pochodzeniu etnicznym która jest obywatelem Rosji. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji... [click for more] (5,5%), Tadżycy (5%), Kazachowie (3%), Karakałpacy ( 2,5%), TatarzyTatarzy nazywa się w ten sposób ludy mongolskie - po szczegóły zobacz: Mongołowie; w drugim znaczeniu, Tatarzy to narodowościowe grupy pochodzenia tureckiego, wyznające islam, zamieszkujące głównie tereny byłego ZSRR (Tatarstan, Krym, Syberia, tereny nadwołżańskie), lecz mające też swe skupiska w Polsce => Tatarzy w Polsce. ... [click for more] (1,5%). Pod względem wyznaniowym dominują muzułmanie (88%), w zdecydowanej większości sunniciSunnici - jeden z trzech głównych ortodoksyjnych odłamów islamu (pozostałe to: szyici i charydżyci) wierny ortodoksyjnej tradycji sunny, uznający pierwszych czterech kalifów za prawowitych następców Mahometa. Stanowią 75-90% wszystkich muzułmanów. Dzielą się na 4 główne szkoły prawa:... [click for more]. Do mniejszości
prawosławnej należy 9% mieszkańców.
Polityka wewnętrzna i zagraniczna
Zachodni obserwatorzy wskazują na naruszenia praw człowieka przez reżim Islama Karimowa. Wybory parlamentarne z 26 grudnia
2004 r., uznane przez władze rosyjskie za przejrzyste, w pełni demokratyczne i dobrze zorganizowane wywołały falę krytyki wśród
obserwatorów zachodnich, zwłaszcza działających z ramienia OBWE. Zwracano zwłaszcza uwagę
na niedopuszczanie do wyborów działaczy opozycyjnych oraz całkowitą kontrolę środków przekazu przez administrację Karimowa.
Prezydent Karimow przedsiębierze wszelkie możliwe środki, aby nie dopuścić do przejęcia władzy w państwie przez skrajne
organizacje muzułmańskie. W tym celu prowadzone są działania mające na celu niszczenie aktywności tych organizacji z
prewencyjnymi aresztowaniami i brutalnymi metodami śledztwa włącznie. W 2001 roku naraził się on dodatkowo islamskim
fundamentalistom pozwalając Stanom Zjednoczonym na korzystanie z
uzbeckiej przestrzeni powietrznej i obecność amerykańskich kontyngentów wojskowych służących do wsparcia działań w Afganistanie.
Uzbeckie władze zastrzegły równocześnie, iż mogą to być wyłącznie oddziały pomocnicze i humanitarne, ustrzegając się w ten sposób
od oskarżeń o udzielenie Amerykanom bazy wypadowej do rozpoczęcia wojny napastniczej. To właśnie z terytorium Uzbekistanu Związek
Radziecki napadł na Afganistan w 1979 roku. W swej polityce międzynarodowej Karimow zręcznie lawiruje pomiędzy Rosją a Stanami Zjednoczonymi nie dopuszczając do pełnego uzależnienia się od żadnego z nich.
Problemy ekologiczne
Opracowany za czasów Związku Radzieckiego nieprzemyślany system irygacji pól bawełny doprowadził do katastrofy ekologicznej. W wyniku stałego wysychania Jeziora AralskiegoJezioro Aralskie (dawniej nazywane niekiedy Morzem Aralskim) - bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie. Od lat 60. XX w. stale kurczy się z powodu odprowadzania wody z zasilających jezioro rzek Amu-daria i Syr-daria w celach irygacyjnych. Już w roku 1918 bowiem władze nowopowstałego ZSRR zdecydowały, że na suchych połaciach Kazaskiej SRR, Uzbeckiej SRR i Turkmeńskiej SRR, wzdłuż Amu-darii i Syr-darii uprawiana będzie na wielką skalę bawełna, która ma się stać "białym z... [click for more] powstała ogromna pustynia pełna szkodliwych substancji
chemicznych, które przez dziesięciolecia wymywane były z pól uprawnych, gdzie stosowane były w zdecydowanie nadmiernych
ilościach. Ma to katastrofalny wpływ na zdrowie mieszkańców. W rejonach na południe od Jeziora Aralskiego notuje się wysoki
poziom zachorowań na raka, zwłaszcza układu pokarmowego, białaczkę, choleręCholera to ostra i zaraźliwa choroba zakaźna przewodu pokarmowego, której przyczyną jest spożycie pokarmu lub wody skażonej Gram-ujemną bakterią - przecinkowcem cholery (Vibrio cholerae). Bakteria występuje w dwóch serotypach:... [click for more]. Tereny te
charakteryzują się również wysoką śmiertelnością noworodków. Uczeni wskazują na możliwość powstania dziedzicznych wad
genetycznych.
AzjaAzja to część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Sąsiaduje z Europą od zachodu, Afryką od południowego zachodu Oceanem Indyjskim i Australią od południa, oraz Pacyfikiem od wschodu. Dokładny przebieg zachodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja.... [click for more] |
|
Afganistan | ArmeniaArmenia (Հայաստան - Hajastan, Republika Armenii) – państwo położone na południowych zboczach Kaukazu (Azja), graniczące od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerbejdżańską enklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolica Armenii to obecnie Erewan, jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku należy do Wspólnoty Niepodległych Państw... [click for more] | Arabia Saudyjska | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | BirmaBirma, (Myanmar, Mianma, Związek Birmański - Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią.... [click for more] |
Brunei | Chiny | Cypr | Filipiny | GruzjaGruzja to państwo na Zakaukaziu. Obszar 67,7 tys. km². Graniczy na północy i wschodzie z Rosją, na południu z Azerbejdżanem, Armenią, Turcją, na zachodzie granice kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolica Tbilisi.... [click for more] | Indie | Indonezja Indonezja – wyspiarskie państwo w Azji Południowo-Wschodniej, którego stolicą jest Dżakarta z 8,4 mln mieszkańców. // ... [click for more] | IrakIrak, Republika Iraku (arab. Al Iraq, العراق; Republika Iraku, Al Jumhuriyatu al Iraq, الجمهوريّة العراق) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, graniczące (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) z Turcją, Iranem, Zatoką Perską, Kuwejtem, Arabią Saudyjską, Jordanią i Syrią. Stolicą i największym miastem Iraku jest Bagdad.... [click for more] |
IranIran (Islamska Republika Iranu - Dżomhuri-je Eslami-je Iran, do roku 1935 Persja) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską i Zatoką Omańską.... [click for more] | Izrael Izrael, Państwo Izrael (hebr. - מדי ת ישראל Medinat Yisrael, arab. دولة اسرائيل - Daulat Isra'il) – państwo położone na Bliskim Wschodzie, w historycznej Palestynie.... [click for more] | Japonia | Jemen | JordaniaJordania (Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie. Jordania graniczy z Izraelem (238 km), Zachodnim Brzegiem Jordanu (97 km), Syrią (375 km), Irakiem (181 km) i Arabią Saudyjską (744 km). Łączna długość granic wynosi 1 635 km. Jordania posiada bardzo ograniczony dostęp do morza - Zatoki Akaba Morza Czerwonego. Długość wybrzeża wynosi zaledwie 27 km.... [click for more] |
Kambodża | KatarKatar, Państwo Katar – małe państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi.... [click for more] | Kazachstan | Kirgistan | Korea PołudniowaRepublika Korei (kor. 대한민국, Taehan Min'guk, Han'guk, Korea Południowa, wysłuchaj oryginalnej wymowy) – państwo w Azji, południowej części Półwyspu Koreańskiego powstałe po II wojnie światowej na terenach zajętych przez wojska USA. Republika Korei oficjalnie rości sobie pretensje do całego terytorium Korei.... [click for more] | Korea Północna |
KuwejtKuwejt, Państwo Kuwejt (Dawlat al Kuwayt) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) - łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.... [click for more] | LaosLaos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim, 4,3 mln. ludności (1991), powierzchnia 237 tys. km². Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.... [click for more] | Liban | Malediwy |
MalezjaMalezja (Melaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 23 275 tys. (lipiec 2000), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców).... [click for more] | MongoliaMongolia, Mongol, Republika Mongolska, Mongol Uls - republika parlamentarna w północnej Azji. Podział administracyjny: 21 ajmaków i 1 miasto wydzielone Grupy etniczne: Mongołowie 85%, ludy tureckie (głównie Kazachowie) 7%, Tunguzi 4,6%, inni (w tym Chińczycy i Rosjanie) 3,4% (1998) Religie: buddyzm tybetański (lamaizm) 96%, islam, szamanizm i chrześcijaństwo 4% (1998)... [click for more] | NepalNepal (Śri Nepála Sarkár) to królestwo w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, graniczące na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza.... [click for more] | Oman | PakistanPakistan (Islamska Republika Pakistanu - IslamI-jumhuriyat Pakistan - Islamic Republic of Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim. Większe miasta: Karaczi, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Peszawar, Kweta, Multan, Bhawalpur, Sakkhar, Hajdarabad Długość granic: 6 774 km w tym:... [click for more] | Rosja | Singapur | Sri Lanka | SyriaSyria (Surija, Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) to arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją, Irakiem, Jordanią, Libanem i Izraelem.... [click for more] | Tadżykistan | Tajlandia | Tajwan | Timor Wschodni | Turcja | Turkmenistan | Uzbekistan | WietnamSocjalistyczna Republika Wietnamu to państwo w południowo-wschodniej Azji. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Historia Historia do rozpoczęcia wojny wietnamskiej I wojna indochińska II wojna indochińska (wojna wietnamska) ... [click for more] | Zjednoczone Emiraty
ArabskieZjednoczone Emiraty Arabskie,(الإمارات العربيّة المتّحدة) Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, położone nad Zatoką Perska i Omańską, składające się z siedmiu Emiratów: Abu Zabi, Dubai, Sharjah, Ajman, Umm Al-Qaiwain, Ras Al-Khaimah i Fujairah.... [click for more]
|
|