Turkmenistan – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim Morze Kaspijskie (ros. Каспийское море) jest (wbrew nazwie) bezodpływowym jeziorem w Azji. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys km2 (zmieniającą się wskutek dużych wahań poziomu wody). Maksymalna głębokość to 980 m. Zasolenie jest bardzo duże, sięgające nawet 300‰. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie....
[click for more] a Amu-dariąAmu-daria (w starożytności Oksus) to rzeka w Uzbekistanie i Turkmenistanie, jej odcinek stanowi także granicę z Afganistanem. Długość 2539 km, powierzchnia dorzecza 309 tys. km². Płynie między pustyniami Kara-Kum i Kyzył-Kum, w dolnym i środkowym biegu brak dopływów. Uchodzi do Jeziora Aralskiego, najczęściej jednak wysycha zanim do niego dotrze. Do szybszego wysychania rzeki przyczyniło się wykorzystywanie jej do nawadniania okolicznych terenów poprzez budowę kanałów, co spo...
[click for more]. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe.
Türkmenistan
Turkmenistan
|
|
| Dewiza: brak |
 |
| Współrzędne geograficzne |
40° 00' N, 60° 00' E |
| Język urzędowy |
turkmeński |
| Stolica |
Aszgabat |
Głowa państwa
|
PrezydentPrezydent (od łac. praesidens, zasiadający na czele) to najwyższy urząd w państwie będącym republiką, np. w Polsce lub USA....
[click for more]
Saparmurad NijazowSaparmurad Nijazow (turkm. Saparmyrat Nyýazow Türkmenbaşy) to obecny prezydent Turkmenistanu. Urodzony 19 lutego 1940 w Aszgabacie. Aktywnie działał w turkmeńskiej partii komunistycznej. W 1990 roku został prezydentem Turkmeńskiej SRR. Pod jego rządami Turkmenistan proklamował 27 października 1991 niepodległość. W wyborach w czerwcu 1992 roku zdobył 99,5% głosów. W wyniku referendum w styczniu 1994 roku jego mającą trwać 5 lat kadencję przedłużono do 2002 roku. 28 grudnia 1999 roku w ...
[click for more] |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:...
[click for more]
- całkowita
- wód śródląd. |
51.
488 100 km²;
0,7% |
Liczba ludności
- ogółem (2004...
[click for more])
- gęstość zalud. |
114.
4 863 169
10/km² |
| Uzyskanie niepodległości |
od ZSRR
27 października 1991 |
| Waluta |
manat turkmeński |
| Strefa czasowa |
UTC + 5.00 |
| Hymn państwowy |
Garaşsyz, Bitarap,Türkmenistanyň Döwlet GimniGaraşsyz, Bitarap,Türkmenistanyň Döwlet Gimni (Hymn Państwowy Niepodległego, Neutralnego Turkmenistanu) to hymn państwowy Turkmenistanu. Muzykę do zbiorowego tekstu skomponował Weli Mukhatow. Oficjalnym hymnem Turkmenistanu pieśń ta jest od 1997 roku....
[click for more] |
| Domena internetowa |
.tm |
| Kod samochodowy |
TM |
| Kod telefoniczny |
+993 |
|
|
Terytorium Turkmenistanu to w większości (80%) praktycznie niezamieszkana pustynia Kara-KumKara-Kum, Garagum, to piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej. Na jej wschodnim skraju płynie Amu-daria. Powierzchnia ok. 350 tys. km²....
[click for more]. Tereny zasiedlone znajdują się głównie na przedgórzu Kopet-Dag w południowej części kraju oraz w dolinach rzecznych na południowym zachodzie. Blisko 50% mieszkańców zajmuje się rolnictwem. Jest to możliwe dzięki dość dobrze rozwiniętemu systemowi nawadniającemu, który dostarcza wodę do upraw zwłaszcza z głównej rzeki kraju - Amu-darii. Obszar nawodniony to 17 500 km2. Główną kategorią upraw zdaje się być bawełna, ale uprawiane są również zboża, ziemniaki, rozwija się sadownictwo. Hoduje się konie, a także owce karakuły. Słynne na całym świecie są kolorowe, wykonywane z owczej wełny turkmeńskie dywany.
Historia
Zamieszkujące niegdyś terytorium współczesnego Turkmenistanu starożytne plemiona najprawdopodobniej prowadziły koczowniczy tryb życia i zajmowały się pasterstwem. Zasadniczo, naród turkmeński ostatecznie uformował się dopiero w XV w. Ziemie te były wielokrotnie nękane przez najeźdźców. W latach 1865-1885 akcję podbijania Turkmenistanu prowadziła RosjaFederacja Rosyjska ( оссийская Федерация, Rossijskaja Federacija), lub Rosja ( оссия, Rossija), państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji aż po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie, jej powierzchnia jest prawie dwa razy większa od Stanów Zjednoczonych czy Chin. Pod względem liczby ludności jednak zajmuje dopiero 7. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii i Pakistanie)...
[click for more]. W 1925 stał się on jedną z republik radzieckich. W 1991, po rozpadzie ZSRR ogłoszona została niepodległość. Pierwszym prezydentem został Saparmurad Nijazow, który przyjął tytuł Turkmenbaszy (Ojciec Turkmenów) i wprowadził rządy dyktatorskie.
Granice
Turkmenistan graniczy z następującymi państwami:
- AfganistanAfganistan, Islamskie Państwo Afganistanu (De Afgānıstān Eslāmi Daulat, Daulat-e Eslāmi-ye Afgānıstān) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej. // ...
[click for more] 744 km
- IranIran (Islamska Republika Iranu - Dżomhuri-je Eslami-je Iran, do roku 1935 Persja) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską i Zatoką Omańską....
[click for more] 992 km
- KazachstanKazachstan (Republika Kazachstanu; kaz. Қазақстан, ros. Казахстан) - państwo leżące częściowo w Europie (tereny na zachód od rzeki Emba) i częściowo w Azji, powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12187 km. Kazachstan ma również dostęp do Morza Ka...
[click for more] 379 km
- UzbekistanUzbekistan (O'zbekiston, Republika Uzbekistanu - O'zbekiston Respublikasi) - państwo położone w Azji Środkowej, członek Wspólnoty Niepodległych Państw. ...
[click for more] 1621 km
- łączna długość granic 3736 km;
Turkmenistan posiada dostęp do Morza Kaspijskiego na długości 1768 km.
Religia
Wierzący to głównie muzułmanie sunniccy (89%), istnieje mniejszość prawosławna (9%). Oficjalna ideologia państwowa stanowi połączenie tradycyjnego islamu z doktryną polityczną i społeczną prezydenta Saparmurada Nijazowa - podstawą wychowania w Turkmenistanie są KoranKoran - (ar. قُرْآن Al-Quran - oznacza czytanie, recytację) święta księga islamu, którą Allah miał objawić Mahometowi za pośrednictwem archanioła Gabriela; podzielona na 114 sur (rozdziałów), które z kolei dzielą się na aje (wersety). Sury ułożone są od najdłuższej do najkrótszej, z wyjątkiem pierwszej - otwierającej (Al-Fatiha). Według muzułmanów powstał w VII wieku naszej ery. Jednak część naukowców postuluje późniejszą datę kodyfikacji Koranu. Najstarsze znane egz...
[click for more] oraz napisana przez Nijazowa Ruhnama (Księga życia).
Podział administracyjny
Turkmenistan podzielony jest na 5 regionów (wilajatów):
- Wilajat Ahal (stolica - Aszchabad)
- Wilajat Mary (Mary)
- Wilajat Lebap (Turkmenabat)
- Wilajat Daszoguz (Daszoguz)
- Wilajat Balkan (Bałkanabat)
| Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) |
 |
|
Armenia | Azerbejdżan | Białoruś | Gruzja | Kazachstan | KirgistanKirgistan (Кыргызстан, Republika Kirgiska - Кыргыз еспубликасы) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1.051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1.099 km)....
[click for more] | Mołdawia | Rosja | Tadżykistan | Turkmenistan | UkrainaUkraina (ukr. Україна) jest państwem położonym w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od wschodu zaś z Rosją. Ukraina uzyskała niepodległość w 1991 po rozpadzie ZSRR....
[click for more] | Uzbekistan
|
AzjaAzja to część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Sąsiaduje z Europą od zachodu, Afryką od południowego zachodu Oceanem Indyjskim i Australią od południa, oraz Pacyfikiem od wschodu. Dokładny przebieg zachodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja....
[click for more] |
|
Afganistan | Armenia | Arabia SaudyjskaArabia Saudyjska, Królestwo Arabii Saudyjskiej (As-Su’udijja; Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) jest państwem położonym w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Należy do Ligii Państw Arabskich. Stolica znajduje się w Rijadzie....
[click for more] | Azerbejdżan | Bahrajn | BangladeszBangladesz – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców....
[click for more] | Bhutan | BirmaBirma, (Myanmar, Mianma, Związek Birmański - Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią....
[click for more] | BruneiBrunei, Państwo Brunei Darussalam – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Ustrój polityczny Opis ustroju społeczno-politycznego, rodzaju rządów, podziału terytorialnego, opis instytucji itp. linki do podstron gdy konieczne....
[click for more] | Chiny | Cypr | Filipiny | Gruzja | IndieIndie (w jęz. hindi, Bharat; Republika Indii, Bharatīya Gaṇarajya) - państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Myanmar i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego...
[click for more] | Indonezja Indonezja – wyspiarskie państwo w Azji Południowo-Wschodniej, którego stolicą jest Dżakarta z 8,4 mln mieszkańców. // ...
[click for more] | Irak | Iran | Izrael | JaponiaJaponia (日本 Nihon, Nippon) to państwo leżące we wschodniej Azji, na archipelagu Wysp Japońskich – największe z nich to, Honshū, Hokkaidō, Kyūshū i Shikoku. Z mniejszych wysp anależy wymienić też Okinawę. Japonia prowadzi spory o kilka małych wysepek z Rosją, Koreą Południową, Chinami oraz Tajwanem....
[click for more] | JemenŹJemen (Al-Jaman, Republika Jemeńska, Al-Dżumhūrijja al-Jamanijja, الجمهوريّة اليمنية) – azjatyckie państwo położone na Półwyspie Arabskim nad Morzem Arabskim, Zatoką Adeńską i Morzem Czerwonym , pomiędzy Omanem i Arabią Saudyjską. Stolica: Sana. Największe miasta: Aden, Taizz, Al-Hudajda, Al-Mukalla....
[click for more] | JordaniaJordania (Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie. Jordania graniczy z Izraelem (238 km), Zachodnim Brzegiem Jordanu (97 km), Syrią (375 km), Irakiem (181 km) i Arabią Saudyjską (744 km). Łączna długość granic wynosi 1 635 km. Jordania posiada bardzo ograniczony dostęp do morza - Zatoki Akaba Morza Czerwonego. Długość wybrzeża wynosi zaledwie 27 km....
[click for more] | Kambodża | Katar | Kazachstan | Kirgistan | Korea Południowa | Korea Północna | KuwejtKuwejt, Państwo Kuwejt (Dawlat al Kuwayt) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) - łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego....
[click for more] | LaosLaos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim, 4,3 mln. ludności (1991), powierzchnia 237 tys. km². Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią....
[click for more] | Liban | Malediwy | MalezjaMalezja (Melaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 23 275 tys. (lipiec 2000), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców)....
[click for more] | MongoliaMongolia, Mongol, Republika Mongolska, Mongol Uls - republika parlamentarna w północnej Azji. Podział administracyjny: 21 ajmaków i 1 miasto wydzielone Grupy etniczne: Mongołowie 85%, ludy tureckie (głównie Kazachowie) 7%, Tunguzi 4,6%, inni (w tym Chińczycy i Rosjanie) 3,4% (1998) Religie: buddyzm tybetański (lamaizm) 96%, islam, szamanizm i chrześcijaństwo 4% (1998)...
[click for more] | NepalNepal (Śri Nepála Sarkár) to królestwo w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, graniczące na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza....
[click for more] | Oman | PakistanPakistan (Islamska Republika Pakistanu - IslamI-jumhuriyat Pakistan - Islamic Republic of Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim. Większe miasta: Karaczi, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Peszawar, Kweta, Multan, Bhawalpur, Sakkhar, Hajdarabad Długość granic: 6 774 km w tym:...
[click for more] | Rosja | Singapur | Sri LankaSri Lanka (Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki) – państwo w Azji Południowej, na wyspie Cejlon (pod tą nazwą znane do 1972) wraz z mniejszymi przybrzeżnymi wyspami. Oddzielone od Półwyspu Indyjskiego cieśniną Palk i zatoką Mannar. Od zachodu oblewane przez Zatokę Bengalską, od południa otwartym Oceanem Indyjskim. Największe miasta kraju to: Kolombo, Dehiwala, Moratuwa, Dżafna...
[click for more] | Syria | Tadżykistan | TajlandiaKrólestwo Tajlandii jest krajem w południowo-wschodniej Azji, graniczącym z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mianmą (Birmą) i Morzem Andamańskim na zachodzie. Tajlandia jest także nazywana Syjamem, gdyż była to jego oficjalna nazwa do 11 maja 1949 roku. Międzynarodowe określenie Thai (ไทย) znaczy po tajsku wolny....
[click for more] | Tajwan | Timor WschodniTimor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od Australii. Do 1975 jako Timor Portugalski, w 1976 anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych. Od 1999 pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002....
[click for more] | Turcja | Turkmenistan | Uzbekistan | Wietnam | Zjednoczone Emiraty Arabskie
|
|
