Trydent-Górna Adyga (wł. Trentino-Alto Adige) to region administracyjny w północnych Włoszech. Region zajmuje obszar 13 607 km, i zamieszkuje go 940 016 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 69 osób na km. Stolicą regionu jest Trydent (108 577 mieszkańców).
W skład regionu wchodzą 2 prowincje: Trydent i Bolzano/Bozen. Prowincja Bozen zwana też Południowym Tyrolem od 1970 roku posiada status prowincji autonomicznej, z zagwarantowaną równością włoskiego i niemieckiego jako jezyków urzędowych, nauczanych rownież w szkołach.
Warunki naturalne
Cały region leży w strefie Alp Wschodnich. Ciągną się tu takie pasma jak Alpy Oetzalskie, Alpy Retyckie i DolomityDolomity (wł. Dolomiti) - pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch (znajdujące się w całości na ich terenie), leżące na terenie Alp Wschodnich, w południowej części Alp Wapiennych. Leży pomiędzy dolinami rzek: Adyga i Piawa. Najwyższe szczyty Dolomitów to: Marmolada - 3342 m n.p.m. (masyw górujący nad okolicą), a następnie Sella Gruppe (3152). Kraina geograficzna, do której należą Dolomity to Tyrol....
[click for more]. Najwyższym szczytem jest masyw Ortles, osiagający wysokość 3899 m. n.p.m. Główną rzeką jest tu Adyga.
Demografia
W regionie tym mieszka ponad 940 tys. osób, z czego 460 tys. w prowincji Bolzano, a 480 tys. w prowincji Trydent. Główną narodowością mieszkającą w tym regionie są Włosi, zajmujący 60% populacji. Oprócz nich mieszka tu także dużo Niemców (35% mieszkańców) i mała grupa Ladynów, (5% populacji) posługujących się językiem retoromańskim. W prowincji Bolzano 70% ludności stanowią Niemcy, natomiast odsetek niemieckiej ludności w prowincji Trydent jest mały. Niemcy żyją głównie w mieście Luserna i czterech miastach w dolinie Mocheni. Natomiast Ladynowie żyją głównie w dolinie Fassa. W prowincji Bolzano język niemiecki jest na równi z językiem włoskim jako języki urzędowe.
Ekonomia
W urodzajnuch dolinach prowincji tego regionu uprawia się winorośl, owoceOwoc (ang. fruit) - organ powstający z zalążni i dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona. Owoce mięsiste roznoszone są przez zwierzęta, dla których stanowią pokarm, owoce suche rozprzestrzeniane są przez wiatr lub zwierzęta....
[click for more], pszenicę i ziemniaki. Rozwinięta jest eksploatacja lasów i gałęzie przemysłu: hutnictwo aluminium, samochodowy, lotniczy, drzewny, materiałów budowlanych i spożywczy. W górskich rejonach uprawia się bydło. Region ten jest ważnym ośrodkiem produkcji energii elektrycznej (głównie dzięki licznym elektrowniom wodnym). Przez ten region przebiega ważny, transalpejski szlak komunikacyjny do AustriiAustria, Republika Austrii (Österreich, Republik Österreich) - kraj położony w Europie środkowej, federacja dziewięciu landów. Graniczy od zachodu ze Szwajcarią (164 km) i Liechtensteinem (35 km), Włochami (430 km) i Słowenią (330 km) od południa, Węgrami (366 km) i Słowacją (91 km) od wschodu i Niemcami (784 km) oraz Czechami (632 km) od północy. Łączna długość granic lądowych wynosi 2 562 km. Nie ma dostępu do morza. Stolica Austrii znajduje się na wschodzie kraju w Wiedniu....
[click for more].
Ważnym źródłem dochodów jest turystyka. Rozwinięta jest zwłaszcza turystyka związana ze sportami zimowymi. Specjalnie dla narciarzy wybudowano Val Gardena. Ponadto w regionie tym znajdują się liczne uzdrowiska (m.in. Moreno). Atrakcją turystyczną stanowi także Park Narodowy Stelvio.
Historia
W XI wiekuX wiek XI wiek XII wiek Lata 1001-1009 Lata 1010-1019 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] było zarządzane przez biskupa i należało do Bawarii. Od 1363...
[click for more] były to dziedziczne ziemie dynastii HabsburgówHabsburgowie - dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od zamku Habsburg (Habichtsburg - Jastrzębi Gród) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Jej przedstawiciele panowali m. in. w krajach niemieckich, cesarstwie, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Hab...
[click for more]. W 1797, dzięki zwycięskiej kampanii NapoleonaNapoleon Bonaparte, Napoleon I (kors. Nabulione Buonaparte) (15 sierpnia 1769 w Ajaccio - 5 maja 1821 na Wyspie Świętej Heleny) - pierwszy konsul Republiki 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz przejściowo w 1815 (tzw. Sto dni Napoleona), król Włoch w latach 1805-1814....
[click for more], w ramach podpisania pokoju Campo FormioCampo Formio - miejscowość w północnych Włoszech. Historia Ponoszone przez Austriaków porażki doprowadzily do podpisania 17 października 1797 roku pokoju w Campo Formio pomiędzy rewolucyjną Francją a Austrią, po zwycięskiej kampanii włoskiej Napoleona Bonaparte....
[click for more] odstąpiony został Austrii. Jednak w 1805 został ponownie przyłączony do Bawarii, a w latach 1809...
[click for more]-1814 należał do Królestwa Włoch. W 1815 został zwrócony Włochom.
Podczas I wojny światowej odbyło się tu wiele bitew między żołnierzami Austrii, a Włoch, walczących o zajęcie pasm AlpAlpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) - najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Jego długość wynosi około 1200 km, a szerokość od 150 do 250 km. Najwyższym szczytem Alp, a także całej Europy, jest położony na granicy francusko-włoskiej Mont Blanc (wł. Monte Bianco), choć główny wierzchołek znajduje się po stronie francuskiej. Wznosi się na wysokość 4808,45 m n.p.m.. Alpy poł...
[click for more] i Dolomitów. Miały one ważne znaczenie strategiczne i wojskowe. W 1918 wojska austrackie załamały się pod wojskami włoskimi. Włoskie oddziały zajmowały te tereny, lecz były to tylko rozszczenie Włochów. W końcu, w 1919...
[click for more], na mocy traktatu pokojowego z Saint-Germain-en-Laye przyznano go Włochom.
Podczas rządów Benito Mussoliniego, region ten był poddany silnej italianizacji. W 1938...
[click for more] Adolf Hitler i Benito Mussolini uzgodnili, że ludność niemicka zostanie przesiedlona do Rzeszy Niemieckiej...
[click for more]. Jednak wybuch II wojny światowej sprawił, że plany te nie powiodły się. Mimo to tysiące osób zostało przesiedlonych do Rzeszy Niemieckiej.
W roku podpisania włoskiej kapitulacji (1943...
[click for more]) tereny te były okupowane przez Niemców. W zasadzie zostały przyłączone do Rzeszy jako Alpenvorland (co znaczy "alpejski cypel"). Stan ten trwał do roku 1945...
[click for more].
Włochy i Austria prowadziły petraktacje na temat tej prowincji. W 1947 roku region został status autonomii. Język niemiecki został wtedy uznany jako równy z językiem włoskim. Oba języki uznano za urzędowe w tym regionie. Jednak Austriacy nie byli zadowoleni z przestrzegania przez włoski rząd tych praw. Doprowadzało to do licznych sporów.
W 1971 Włochy i Austria podpisały nowy traktat. Był on zagwarantowany przez Trybunał Sprawiedliwości w HadzeHaga (hol. Den Haag, 's-Gravenhage to dawna nazwa oficjalna), miasto w zachodniej Holandii nad Morzem Północnym. Haga pełni funkcję stolicy administracyjnej Holandii, w niej mieszczą się siedziba parlamentu, rządu i dworu królewskiego. Natomiast stolicą konstytucyjną jest Amsterdam....
[click for more]. Gwarantował on regionowi większą autonomię ze stron Włoch, lecz także przestanie mieszania się w sprawy wewnętrze regionu ze strony Austrii. Nowy traktat rozwiał spory włosko-austriackie o ten region.
Link zewnętrzny
[strona internetowa regionu Trydent-Górna Adyga]
| Regiony Włoch |
 |
| Regiony |
AbruzjaAbruzja (wł. Abruzzo) - region administracyjny w centralnych Włoszech nad Adriatykiem. stolica: L'Aquila (66,4 tys. mieszk.) powierzchnia: 10794 km2 liczba mieszkańców: 1,2 mln gęstość zaludnienia: 116 os./km2. ważniejsze miasta: Pescara (główny port), Chieti, Teramo Ragion składa się z czterech prowincji: L'Aquila, Pescara, Chieti i Teramo....
[click for more] | Apulia Apulia (wł. Puglia) to region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni 19348 km², 4 miliony mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 208 osób na km². W skład regionu wchodzi 5 prowincji: Bari, Tarent, Brindisi, Foggia i Leccze....
[click for more] | Basilicata | Emilia-RomaniaEmilia-Romania (wł. Emilia-Romagna) to region administracyjny w północnych Włoszech. Informacje ogólne stolica: Bolonia (432000 mieszkańców). liczba mieszkańców: 3,9 miliona powierzchnia: 22123 km² gęstość zaludnienia: 177 os./km² ważniejsze miasta: Ferrara, Rawenna. ...
[click for more] | KalabriaKalabria (wł. Calabria) to region administracyjny w południowych Włoszech o powierzchni 15 080 km² i 2,05 millionach mieszkańców, ze stolicą w Catanzaro (102,5 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 142 osób na km². W skład Kalabrii wchodzi pięć prowincji: prowincja Reggio di Calabria, prowincja Cosenza, prowincja Krotona, prowincja Vibo Valentia i prowincja Catanzaro....
[click for more] | Kampania...
[click for more] | Lacjum | LiguriaLiguria to region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genuii (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km². W skład Ligurii wchodzą 4 prowincje: Genua, La Spezia, Savona i Imperia....
[click for more] | Lombardia | MarcheMarche to region administracyjny w środkowo-wschodnich Włoszech, nad Adriatykiem, o powierzchni 9694 km², 1,4 miliona mieszkańców i ze stolicą w Ankonie (104.000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 147 osób na km². W skład regionu Marche wchodzą prowincje: Ankona, Pesaro e Urbino, Ascoli Piceno i Macerata....
[click for more] | MoliseMolise to region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 4438 km², 334,1 tys. mieszkańców i stolicą w Campobasso (50,8 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 75 osób na km². W skład regionu wchodzą 2 prowincje: Campobasso i Isernia....
[click for more] | Piemont | Toskania | UmbriaUmbria (wł. Umbria) to region administracyjny w centralnych Włoszech, o powierzchni 8456 km², 817,8 tys. mieszkańców i stolicą w Perugii. (146,7 tys. mieszkańców). Gęstość zaludnienia 155 osób na km². W skład regionu wchodzą 2 prowincje: Perugia i Terni....
[click for more] | Wenecja Euganejska | |
| Regiony autonomiczne |
Friuli-Wenecja Julijska | SardyniaSardynia (wł. Sardegna) - wyspa na Morzu Śródziemnym. Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech. ...
[click for more] | Sycylia| Trydent-Górna Adyga | Valle d'Aosta |
