| Cursus honorum |
| suo anno |
Nazwa urzędu |
| 30 lat |
KwestorKwestor (łac. Quaestor) w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły na edylów i trybunów. Początkowo kwestorów było dwóch, od 421 p.n.e. czterech, od 267 p.n.e. 8, od czasów Sulli 20, a Cezar zwiększył ich liczbę do 40. Odpowiedzialni byli za sprawy finansowe: nadzór nad kasą państwową, gro...
[click for more] |
| 36 lat |
Edyl |
| 39 lat |
PretorPretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych prze...
[click for more] |
| 42 lata |
Konsul |
| Magistratury poza cursus honorum |
TrybunTrybunat ludowy - urząd w republice rzymskiej utworzony w 494 roku p.n.e., którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów obywateli, a zwłaszcza plebejuszy przed arbitrażem patrycjuszy w senacie....
[click for more] |
CenzorCenzor (censor – l.mn. censores) – urzędnik w republikańskim Rzymie wybierany wraz z kolegą (cenzorów było dwóch) na okres 18 miesięcy raz na 5 lat, przez komicja centurialne. Urząd cenzorów powołano w 443 r. p.n.e. i początkowo wybierano ich w nieregularnych odstępach, wynoszących od trzech do dwunastu lat....
[click for more] |
DyktatorDyktator (Dictator) - w republice rzymskiej byÅ‚ to urzÄ™dnik nadzwyczajny (extraordinarii), któremu przyznawano na okres maksymalnie szeÅ›ciu miesiÄ™cy wÅ‚adzÄ™ absolutnÄ…, aby zapobiegÅ‚ nadzwyczajnym kryzysom (np. podczas ciężkiej wojny lub wewnÄ™trznych rewolt). Wybór dyktatora należaÅ‚ poczÄ…tkowo do komicjów centurialnych. Później powoÅ‚ywany byÅ‚ on przez konsulów na polecenie senatu i byÅ‚ to jedyny urzÄ…d w republice rzymskiej na który mianowano, a nie wybierano. Dyktator powoÅ‚ywaÅ‚ dowÃ...
[click for more] |
| Magister equitum |
| Pontifex maximus |
| Princeps senatus |
Trybunat ludowy - urzÄ…d w republice rzymskiej utworzony
w 494 roku p.n.e. ...
[click for more], którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów
obywateli, a zwłaszcza plebejuszyW starożytnym Rzymie plebejusze to warstwa społeczna, prawdopodobnie wywodząca się od ludów pobliskich, podbitych terenów lub osiedlających się w Rzymie. Plebejusze byli wolni, lecz (do pewnego momentu) nie mieli praw obywatelskich. Między plebejuszami a patrycjuszami trwały walki o dostęp do ziemi (VI-III wiek p.n.e)....
[click for more] przed arbitrażem patrycjuszyPatrycjusze (łac. patres - ojcowie) to uprzywilejowana warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne i (do pewnego momentu) wyłączność na obejmowanie urzędów. Wywodzili się oni z zamożnych rodzin. Przeciwieństwem patrycjuszy byli plebejusze. Podjęli oni walkę o polityczne równouprawnienie z patrycjuszami. W roku 367 p.n.e. uzyskali dostęp do senatu rzymskiego, a pełnię równych praw uzyskali w roku 287 p.n.e....
[click for more] w senacie.
Trybuni ludowi (tribuni plebis), których na początku było dwóch lub czterech (dla każdej z 4 tribusTribus - jednostka administracyjno terytorialna, odgrywająca bardzo ważną rolę w antycznym, republikańskim Rzymie. Według tribus wymierzano podatki (tributum), określano cenzus i dokonywano zaciągu do wojska....
[click for more] urbanae), a od 457 r.p.n.e. dziesięciu, wybierani
byli przez concilia plebis; mieli oni dość szerokie
uprawnienia m.in. poprzez ingerencję w czynności wszystkich urzędników oprócz dyktatora i cenzorów. Mogli zwoływać comitia tributaKomicja trybusowe (comitia tributa) – w starożytnym Rzymie zgromadzenie tribus, czyli obywateli podzielonych na dane jednostki administracyjno-terytorialne, jakimi były właśnie tribus. Skład zgromadzenia był zbliżony do concilium plebis z tym, że występowała tutaj niewielka liczba patrycjuszy. W praktyce jednak zgromadzenie to było niemal identyczne jak concilia plebis, stosowano na nim taką samą procedurę głosowania, ale podczas gdy comitia tributa zwoływał konsul lub pretor to concilium...
[click for more] i przeprowadzać na nich uchwały. Z czasem uzyskali
prawo stosowania sprzeciwu (intercessio) na zgromadzeniu ludowym (concilium plebis) przeciw wnioskom senatu,
jeśli uznali je za szkodliwe dla obywateli. Po zawetowaniu uchwały senatu, mającej moc uchwały obowiązującej (senatus
consulltum), zmieniała jego obradom, poprzez prawo do przemawiania, aż do prawa jego zwoływania (ius agendi cum
senatu). U schyłku republiki trybunowie ludowi w zasadzie nie byli już opozycją wobec nobilitas, ale wręcz ich narzędziem w
rzÄ…dach, a byli trybunowie (na mocy lex
Atinia) wchodzili nawet w skład senatu. Osoba trybuna ludowego, w okresie jego rocznej kadencji, była święta i nietykalna
(sacrosanctus). Władza trybunów ograniczona była tylko do terenów miejskich Rzymu, czyli nie mogli oni przeciwstawiać się
urzędnikom poza obrębem miasta.
Urząd ten zniknął całkowicie w epoce cesarstwa, gdy
kompetencje trybunów (tribunica potestas...
[click for more]) przejÄ…Å‚
cesarz.