Traktat wersalski to układ pokojowy kończący pierwszą wojnę światową podpisany przez NiemcyNiemcy (nazwa oficjalna Republika Federalna Niemiec, niem. Bundesrepublik Deutschland) to kraj leżący w środkowej Europie, będący członkiem Unii Europejskiej, Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8 oraz NATO. Do 1970 r. (do traktatu pomiędzy RFN a Polską) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna (NRF)....
[click for more] i państwa ententy 28 czerwca28 czerwca jest 179. (w latach przestępnych 180.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 186 dni. Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Raka....
[click for more] 1919 roku. Został ratyfikowany 10 stycznia10 stycznia jest 10. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 355 (w latach przestępnych 356) dni. Święta imieniny: Agaton, Danuta, Dobrosław, Grzegorz, Jan, Kolombina, Mojmir, Nikanor, Paweł i Wilhelm Benin - Święto Suwerenności Ludowej ...
[click for more] 1920...
[click for more] roku i z tą datą wszedł w życie. Traktat ustalał wiele granic międzypaństwowych w EuropieEuropa (gr. i łac. Europa, może związane z gr. europos, 'łagodnie wznoszący się', względnie od asyr. ereb 'zachód') – część świata (a według niektórych kontynent), która rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie, do gór Ural włącznie na wschodzie, oraz od Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i obniżenia Kumsko-Manyckiego na południu do Morza Arktycznego na północy. Dokładny przebieg wschodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja....
[click for more] oraz wprowadzał nowy ład polityczny.
Traktat wersalski został zawarty podczas paryskiej konferencji pokojowej, trwającej od 18 stycznia 1919 roku do 21 stycznia 1920 roku. Brało w niej udział 27 zwycięskich państw. Polska była reprezentowana przez Ignacego Paderewskiego, Romana DmowskiegoRoman Dmowski, herbu Pobóg (urodzony 9 sierpnia 1864 w Warszawie - zmarł 2 stycznia 1939 w Drozdowie) polski polityk, mąż stanu. Główny ideolog i współzałożyciel Narodowej Demokracji....
[click for more] oraz Władysława Grabskiego. Państwa pokonane w I wojnie światowej (Niemcy, Austro-Węgry, Turcja, Bułgaria) nie zostały dopuszczone do konferencji. Przedstawiono im tylko traktaty do podpisania. Rosja RadzieckaZSRR - skrót nazwy: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ros. Союз Советских Социалистических еспублик - CCCP, alternatywnie: Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich - ZSRS, w skrócie Związek Radziecki lub Związek Sowiecki) - państwo komunistyczne w Europie wschodniej i północnej oraz północnej i środkowej Azji. Obejmowało obszar od Morza Bałtyckiego i Czarnego do Pacyfiku. Państwo to istniało od 30 grudnia 1922 do 8 grudnia 1991....
[click for more] nie została zaproszona, gdyż mocarstwa Ententy nie uznawały rządu bolszewickiego.
Po zawarciu traktatu z Niemcami nastąpiło zawarcie dalszych porozumień pokojowych z państwami pokonanymi:
W pierwszej części traktatu (artykuły 1-26), liczącego łącznie 440 artykułów zapisano powołanie Ligi Narodów.
Dalsze części dotyczyły losów Niemiec.
Straty terytorialne Niemiec
- AlzacjaAlzacja (fr. Alsace, niem. Elsass) - kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem. Składa się z dwóch departamentów: Bas-Rhin na północy oraz Haut-Rhin na południu. Historyczna Alzacja obejmowała jeszcze niewielki obszar wokół miasta Belfort, który obecnie tworzy departament Territoire-de-Belfort....
[click for more] i Lotaryngia (na rzecz Francji Francja, Republika Francuska (France, République Française) - państwo położone w Europie zachodniej, członek Unii Europejskiej. Graniczy z Hiszpanią, Andorą, Monako, Włochami, Szwajcarią, Niemcami, Luksemburgiem i Belgią....
[click for more])
- Eupen i Malmedy oraz Morsnet (na rzecz BelgiiBelgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) - państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Graniczy od zachodu z Francją (620 km), od południa z Luksemburgiem (148 km), od wschodu z Niemcami (167 km) i od północy z Holandią (450 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1 385 km, ponadto istnieje 64 km fragment wybrzeża Morza Północnego. Podzielona jest na dwie strefy językowe: francuską i flamandzką. Bruksela, stolica...
[click for more])
- Wielkopolska i Pomorze Gdańskie, bez Gdańska, który uzyskał status Wolnego Miasta (na rzecz Polski). Zaś na MazurachMazury (także Mazowsze Północne, Mazowsze Pruskie) - kraina historyczno-etnograficzna w Polsce północno-wschodniej. Administracyjnie wchodzi w skład województwa warmińsko-mazurskiego, geograficznie tworzy Pojezierze Mazurskie....
[click for more] i Górnym Śląsku miały zostać przeprowadzone plebiscyty wśród ludności
- Plebiscyt w SzlezwikuSzlezwik (duń. Slesvig, niem. Schleswig) to region południowej Jutlandii, rozciągający się ok. 30 kilometrów na północ i 40 na podłudnie od granicy duńsko-niemieckiej....
[click for more] wygrany przez Danię
- Okręg Kłajpedy i okręg Saary przeszły pod międzynarodową kontrolę
- niemieckie terytoria kolonialne rozdzielono pomiędzy zwycięzców i przekazano pod opiekę Ligi Narodów, tworząc tam mandaty A, B i C.
Demilitaryzacja Niemiec
Wprowadzenie demilitaryzacji Nadrenii polegało na tym, że na terenie lewobrzeżnej Nadrenii i 50-kilometrowym pasie wzdłuż prawego brzegu Renu...
[click for more] zakazano Niemcom posiadania wojsk.
W części V traktatu nakazano zmniejszenie liczebności armii niemieckiej do 100 tys. żołnierzy oraz zakazano wprowadzania powszechnego obowiązku służby wojskowej (Reichswehra). Miał obowiązywać zakaz wyposażania armii w czołgi i samoloty bojowe. Marynarka wojenna (Reichsmarine) mogła posiadać:
- 6 pancerników
- 6 lekkich krążowników
- 12 kontrtorpedowców (niszczycieli)
- 12 torpedowców
Nie wolno było Reichsmarine posiadać okrętów podwodnych i lotnictwa morskiego. Liczebność personelu marynarki miała być zredukowana do 15 tys. ludzi. W traktacie zapisano, że wymiana okrętów może nastąpić po 15-20 latach od chwili ich zwodowania oraz zapisano limity wyporności nowych okrętów (np. pancerniki - 10 000 t, krążowniki - 6 000 t).
Fortyfikacje musiały zostać zniszczone.
Ciężary ekonomiczne nałożone na Niemcy
Na konferencji zapadła jedynie decyzja, iż po raz pierwszy w historii, reparacje wojenne zostaną wypłacone jako rekompensata za faktycznie poniesione w wyniku działań wojennych straty. Oszacowanie ich wysokości oraz możliwości płatniczych Niemiec pozostawiono Komisji Odszkodowań, która zakończyła swoją pracę w maju 1921 ustalając ich wysokość na 132 mld marek w złocie. Była to suma nierealistycznie wysoka głównie dzięki staraniom Francji, która widziała w reparacjach środek hamowania wzrostu potęgi gospodarczej Niemiec, których rewanżyzmu obawiała się przez cały okres międzywojnia. Mimo początkowej determinacji francuskiej by je wyegzekwować (okupacja zagłębia Ruhry-styczeń '23) nigdy nie zostały spłacone. Na ich redukcji zależało głównie USA, które, w przeciwieństwie do Francji, środek utrzymania pokoju w Europie widziały w silnych gospodarczo Niemczech (plany Dawesa i Younga- redukcja Niemieckiego zadłużenia)
Zobowiązania polityczne
- Niemcy zobowiązały się do poszanowania suwerenności Austrii i wyrzekały się Anschlussu
- Niemcy uznały niepodległość Czechosłowacji i Polski
Żegluga
W Wersalu za międzynarodowe uznano następujące rzeki:
Ponadto zagwarantowano wolność przepływu przez Kanał Kiloński dla statków handlowych i pasażerskich oraz okrętów wojennych państw "będących w pokoju z Niemcami".
Sankcje
Zwycięskie mocarstwa postawiły w stan oskarżenia cesarza Wilhelma II za "najwyższą obrazę moralności międzynarodowej i świętej powagi traktatów". Ustanowiono specjalny trybunał dla oskarżonego władcy, składający się z 5 sędziów z USAStany Zjednoczone Ameryki (The United States of America, w skrócie USA) - państwo położone w środkowej części Ameryki Północnej. Warunki geograficzne Położenie: USA leżą w Ameryce Północnej, granicząc z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Obszar: całkowity: 9,6 mln km2 lądu: 9,2 mln km2 wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego...
[click for more], Wielkiej BrytaniiWielka Brytania, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Great Britain, The United Kingdom of Great Britain and the Northern Ireland) jest wyspiarskim państwem położonym w zachodniej Europie. W skład Wlk. Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Wyspy Normandzkie i wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej. Terytoriami zależnymi od Wielkiej Bryt...
[click for more], Francji, Włoch i Japonii. Zwrócono się ponadto do rządu Holandii z prośbą o wydanie cesarza (odmówili). Niemcy zostały zobowiązane do przekazania na wniosek mocarstw osób oskarżonych o popełnienie w czasie wojny czynów uznanych za zbrodnicze, "sprzeczne z prawami i zwyczajami wojennymi". Oskarżeni o popełnienie czynów przeciwko obywatelom danego mocarstwa mieli być sądzeni przed trybunałem tego państwa.
Gwarancje
Tytułem zagwarantowania przestrzegania traktatu przez Niemcy, mocarstwa zachodnie zdecydowały się okupować terytorium Niemiec na zachód od Renu (z kilkoma przyczółkami na wschodzie) na okres od 5 do 15 lat (3 strefy okupacyjne).
Ocena i następstwa traktatu wersalskiego
Wiele postanowień traktatu wersalskiego było krytykowane jako niewykonalne. Swój protest złożył między innymi angielski ekonomista John Maynard Keynes...
[click for more], który był doradcą podczas rokowań oraz, jako jedyny z delegacji niemieckiej, Otto LandsbergOtto Landsberg (ur. 4 grudnia 1869 w Rybniku - zm. 9 grudnia 1957 w Baarn w Holandii) - niemiecki polityk żydowskiego pochodzenia, Minister Sprawiedliwości w pierwszym, demokratycznie wybranym, rządzie Republiki Weimarskiej, negocjator Traktatu wersalskiego, jako jedyny ze strony niemieckiej nie złożył podpisu pod "dyktatem"....
[click for more]. Sprzeciw wobec traktatu wersalskiego wśród mieszkańców Niemiec stanowił podłoże popularności nazistów, która w efekcie doprowadziło do objęcia władzy przez Adolfa HitleraAdolf Hitler (urodzony 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn - popełnił samobójstwo 30 kwietnia 1945 w Berlinie) - polityk niemiecki, założyciel i przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej (NSDAP), ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, twórca Trzeciej Rzeszy, zbrodniarz wojenny....
[click for more]. Hitlerowskie Niemcy odrzuciły ograniczenia traktatu w roku 1935...
[click for more].
Traktat wersalski miał wpływ na politykę wielu państw europejskich i w znacznym stopniu ukształtował zjawiska historyczne w dwudziestoleciu międzywojennym. Rozpad systemu wersalskiego był w dużej mierze wynikiem wycofania się USA z projektu Ligi Narodów, wykluczenia dwóch najsilniejszych krajów kontynentalnej Europy- Niemiec i Rosji Radzieckiej, które by wyjść z izolacji zawarły umowę w Rapallo.
Zobacz też
Linki zewnętrzne: