Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e
República Democrática de Timor-Leste
Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego
|
|
Dewiza: Honra, Pátria e Povo
(Honor Ojczyzna i Lud) |
 |
| Język urzędowy |
tetum, portugalski
(robocze: indonezyjski, angielski) |
| Stolica |
DiliDili (Díli, Dilli, Dilly) - stolica Timoru Wschodniego, położona na północnym wybrzeżu wyspy Timor, w archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Miasto stanowi centrum gospodarcze i handlowe kraju - znajduje się tu główny port morski i port lotniczy....
[click for more] |
| Ustrój polityczny |
republika parlamentarna |
Głowa państwa
|
Prezydent
Xanana Gusmão |
Szef administracji
|
PremierPremier (z franc. premier - "pierwszy", od łac. primus, pierwszy) - w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczpospolitej w użyciu był również termin: Prezydent Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler)....
[click for more]
Marí Alkatiri |
Powierzchnia
- całkowita
- wód śródląd. |
154.
powierzchnia 15 007 km²
0% |
Liczba ludności
- ogółem (2004...
[click for more])
- gęstość zalud. |
153.
1 019 252
68 mieszk./km² |
| Uzyskanie niepodległości |
od PortugaliiPortugalia, Republika Portugalii (República Portuguesa) to kraj leżący w południowo-zachodniej Europie, będący członkiem Unii Europejskiej oraz NATO. Najwyższy punkt: Ponta do Pico na Azorach 2351 m n.p.m Najniższy punkt: Ocean Atlantycki 0 m ...
[click for more]
28 listopada 1975
uznana 20 maja 2002...
[click for more] |
| Waluta |
dolar amerykański |
| Strefa czasowa |
UTC +9 |
| Hymn państwowy |
Pátria |
| Domena internetowa |
.tp (od 2005 ma być .tl) |
| Kod samochodowy |
TL |
Kod telefonicznyKod telefoniczny, międzynarodowy wskaźnik telefoniczny – oznaczenie numeryczne kraju stosowane w międzynarodowych połączeniach telefonicznych. Numer ten jest wybierany po tzw. prefiksie ruchu międzynarodowego (w telefonii stacjonarnej w większości krajów świata jest to "00", a w telefonii komórkowej - "+")....
[click for more] |
+670 |
|
|
Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie TimorTimor - wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, w południowo-wschodniej Azji. Część zachodnia wyspy należy do Indonezji, natomiast część wschodnia stanowi niepodległe państwo - Timor Wschodni. Na zachód od Timoru leżą wyspy Sumba i Flores, na północny-zachód Celebes, a w kierunku południowym znajduje się Australia....
[click for more] w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od AustraliiAustralia - państwo obejmujące cały kontynent australijski. Stanowi szóste pod względem powierzchni państwo świata. Ustrój polityczny Zobacz więcej: Ustrój polityczny Australii...
[click for more]. Do 1975 jako Timor PortugalskiTimor Portugalski - dawna nazwa obecnie niepodległego państwa Timoru Wschodniego w latach 1596-1975, kiedy znajdował się on pod administracją portugalską. W tym okresie Portugalczycy dzielili wyspę Timor z Holenderskimi Indiami Wschodnimi, a od 1949 z niepodległą Indonezją....
[click for more], w 1976...
[click for more] anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacija Objediniennych Nacij/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/, ONZ) - uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku podpisania Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczyni...
[click for more]. Od 1999...
[click for more] pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002.
Państwo obejmuje wschodnią część wyspy Timor, enklawęEnklawa - terytorium otoczone ze wszystkich stron terytorium innego państwa. Jeżeli stanowi ono część jakiegoś państwa to jest ono jego eksklawą. Na przykład San Marino stanowi enklawę w terytorium Włoch, zaś wieś Campione stanowi enklawę w terytorium Szwajcarii i eksklawę Włoch. Terminów "enklawa/eksklawa" używa się także dla określenia tego typu terytoriów w skali subnarodowej. Terminu "enklawa" używa się także w przypadku, gdy teren jednego rodzaju jest otoczony terenem innego ro...
[click for more] Ocussi-Ambeno w zachodniej części wyspy o powierzchni 2461 km2 oraz wyspy Ataúro - 144 km2 i Jaco - 8 km2.
Wyznawcy poszczególnych religii: rzymscy katolicy - 90%, muzułmanie - 4%, protestanci - 3%
Historia
Wyspa zasiedlana przez Portugalczyków od 1520. W 1860 i 1914 dokonano podziału na część wschodnią (portugalską) i zachodnią (holenderską). Od 1930 status prowincji zamorskiej Portugalii. W latach 1942-45 pod okupacją japońską. Zachodnia, holenderskaHolandia (nazwa oficjalna Królestwo Niderlandów (Holandii), Koninkrijk der Nederlanden lub Nederland) - państwo w Europie zachodniej, członek Unii Europejskiej. Inne nazwy: Onland. Na Królestwo Niderlandów składają się tzw. Niderlandy właściwe (położone w Europie) oraz terytoria zamorskie: Antyle Holenderskie i Aruba....
[click for more] część wyspy weszła w 1950...
[click for more] w skład Indonezji. Po rewolucji goździków w Portugalii w 1974 dano prawo do samostanowienia wszystkim portugalskim koloniom...
[click for more].
Portugalczycy opuścili Timor Wschodni w 1975. Demokratyczna Unia Timoru (Timorese Democratic Union, União Democrática Timorense, UDT) opowiadała się za ustanowieniem bliskich powiązań z Indonezją, zaś Rewolucyjny Front Niepodległości Timoru (FRETILIN) dążył do niepodległości. Po dwóch miesiącach wojny domowej 28 listopada 1975 roku ogłoszono suwerenność niepodległej Demokratycznej Republiki Timoru Wschodniego. Już 7 grudnia armia indonezyjska rozpoczęła inwazję wyspy. W 1976 oficjalnie anektowano Timor Wschodni do Indonezji, czego nie uznał nigdy ONZ. Podczas okupacji Timoru zginęło ok. 200 tysięcy mieszkańców. W 1996...
[click for more] liderzy ruchu niepodległościowego biskup Dili Carlos Felipe Ximenes Belo i Jose Ramos-Horta zostali laureatami Pokojowej Nagrody NoblaLaureat Pokojowej Nagrody Nobla jest wybierany przez komitet norweskiego parlamentu. Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla: 2005 Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej i kierujący nią Mohamed ElBaradei (Egipt) 2004...
[click for more].
W wyniku podpisanego 5 maja 1999 porozumienia indonezyjsko-portugalskiego 30 sierpnia 1999 odbyło się referendum niepodległościowe, w którym 78,5% mieszkańców opowiedziało się za niepodległością. Po ogłoszeniu wyników referendum wybuchły na wyspie pogromy zwolenników niepodległości wspierane przez wojsko indonezyjskie, którym kres położyła dopiero misja wojskowa ONZ - International Force for East Timor (INTERFET). 25 października 1999 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ powołała United Nations Transitional Administration in East Timor (UNTAET). 30 sierpnia 2001 odbyły się wybory do 88-osobowego Zgromadzenia Konstytucyjnego mającego przygotować przyszły ustrój państwa. W wyborach zwyciężył FRETILIN zdobywając 55 miejsc w parlamencie. 20 września 2001 powołano rząd z premierem oraz ministrem gospodarki i rozwoju Mari al-Katiri (sekretarz generalny FRETILIN). Ministrem spraw zagranicznych został Jose Ramos-Horta.
Zgromadzenie Konstytucyjne uchwaliło konstytucję Timoru Wschodniego 22 marca 2002 większością 72 głosów przy 14 przeciwnych. Oparta jest w zasadzie na konstytucji portugalskiej. Przewiduje przyznanie dużych uprawnień parlamentowi przy jednoczesnym ograniczeniu roli prezydenta do funkcji głównie ceremonialnych. Konstytucja zakłada świecki charakter państwa, gwarantuje obywatelom swobody demokratyczne i zawiera zasadę politycznej neutralności sił zbrojnych.
14 kwietnia 2002 przeprowadzono pierwsze wybory prezydenckie, w których brali udział: bohater ruchu niepodległościowego Xanana Gusmao i prezydent z 1975 roku - Francisco Xavier do Amaral. Większością ponad 82% głosów zwyciężył ten pierwszy. Amaral wystartował, według jego własnych słów, jedynie w celu dania ludziom możliwości wyboru. Kampania przebiegła niezwykle spokojnie i zwycięstwo Gusmao było od początku pewne.
20 maja o północy Timor Wschodni odzyskał pełną niepodległość. W ceremonii przekazania funkcji nowo wybranym władzom uczestniczyli m.in. były prezydent USAStany Zjednoczone Ameryki (The United States of America, w skrócie USA) - państwo położone w środkowej części Ameryki Północnej. Warunki geograficzne Położenie: USA leżą w Ameryce Północnej, granicząc z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Obszar: całkowity: 9,6 mln km2 lądu: 9,2 mln km2 wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego...
[click for more] Bill Clinton, prezydent Indonezji Megawati Sukarnoputri oraz sekretarz generalny ONZ Kofi Annan.
Timor Wschodni jest członkiem ONZ od 27 września 2002. Polska utrzymuje z Timorem Wschodnim stosunki dyplomatyczne od 18 listopada18 listopada jest 322. (w latach przestępnych 323.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 43 dni. // ...
[click for more] 2002.
| Azja |
|
AfganistanAfganistan, Islamskie Państwo Afganistanu (De Afgānıstān Eslāmi Daulat, Daulat-e Eslāmi-ye Afgānıstān) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej. // ...
[click for more] | ArmeniaArmenia (Հայաստան - Hajastan, Republika Armenii) – państwo położone na południowych zboczach Kaukazu (Azja), graniczące od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerbejdżańską enklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolica Armenii to obecnie Erewan, jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku należy do Wspólnoty Niepodległych Państw...
[click for more] | Arabia Saudyjska | Azerbejdżan | Bahrajn | Bangladesz | Bhutan | BirmaBirma, (Myanmar, Mianma, Związek Birmański - Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią....
[click for more] | BruneiBrunei, Państwo Brunei Darussalam – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Ustrój polityczny Opis ustroju społeczno-politycznego, rodzaju rządów, podziału terytorialnego, opis instytucji itp. linki do podstron gdy konieczne....
[click for more] | Chiny | Cypr | Filipiny | Gruzja | Indie | Indonezja | IrakIrak, Republika Iraku (arab. Al Iraq, العراق; Republika Iraku, Al Jumhuriyatu al Iraq, الجمهوريّة العراق) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, graniczące (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) z Turcją, Iranem, Zatoką Perską, Kuwejtem, Arabią Saudyjską, Jordanią i Syrią. Stolicą i największym miastem Iraku jest Bagdad....
[click for more] | IranIran (Islamska Republika Iranu - Dżomhuri-je Eslami-je Iran, do roku 1935 Persja) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską i Zatoką Omańską....
[click for more] | Izrael | Japonia | Jemen | JordaniaJordania (Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie, Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie. Jordania graniczy z Izraelem (238 km), Zachodnim Brzegiem Jordanu (97 km), Syrią (375 km), Irakiem (181 km) i Arabią Saudyjską (744 km). Łączna długość granic wynosi 1 635 km. Jordania posiada bardzo ograniczony dostęp do morza - Zatoki Akaba Morza Czerwonego. Długość wybrzeża wynosi zaledwie 27 km....
[click for more] | Kambodża | KatarKatar, Państwo Katar – małe państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi....
[click for more] | Kazachstan | Kirgistan | Korea Południowa | Korea Północna | Kuwejt | Laos | Liban | Malediwy | Malezja | MongoliaMongolia, Mongol, Republika Mongolska, Mongol Uls - republika parlamentarna w północnej Azji. Podział administracyjny: 21 ajmaków i 1 miasto wydzielone Grupy etniczne: Mongołowie 85%, ludy tureckie (głównie Kazachowie) 7%, Tunguzi 4,6%, inni (w tym Chińczycy i Rosjanie) 3,4% (1998) Religie: buddyzm tybetański (lamaizm) 96%, islam, szamanizm i chrześcijaństwo 4% (1998)...
[click for more] | Nepal | Oman | PakistanPakistan (Islamska Republika Pakistanu - IslamI-jumhuriyat Pakistan - Islamic Republic of Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim. Większe miasta: Karaczi, Lahaur, Faisalabad, Rawalpindi, Peszawar, Kweta, Multan, Bhawalpur, Sakkhar, Hajdarabad Długość granic: 6 774 km w tym:...
[click for more] | Rosja | SingapurSingapur, (chiń. 新 坡, Xīnjīapō; malaj. Singapura; tamil. சிங்கப்பூர், Cingkappūr) – państwo położone na południowym krańcu Półwyspu Malajskiego....
[click for more] | Sri Lanka | SyriaSyria (Surija, Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) to arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją, Irakiem, Jordanią, Libanem i Izraelem....
[click for more] | Tadżykistan | TajlandiaKrólestwo Tajlandii jest krajem w południowo-wschodniej Azji, graniczącym z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Mianmą (Birmą) i Morzem Andamańskim na zachodzie. Tajlandia jest także nazywana Syjamem, gdyż była to jego oficjalna nazwa do 11 maja 1949 roku. Międzynarodowe określenie Thai (ไทย) znaczy po tajsku wolny....
[click for more] | Tajwan | Timor Wschodni | Turcja | Turkmenistan | UzbekistanUzbekistan (O'zbekiston, Republika Uzbekistanu - O'zbekiston Respublikasi) - państwo położone w Azji Środkowej, członek Wspólnoty Niepodległych Państw. ...
[click for more] | Wietnam | Zjednoczone Emiraty Arabskie
|
|
