Tczew to miasto powiatowePowiat tczewski położony jest w wschodniej części województwa pomorskiego. Powierzchnia powiatu wynosi 697,54 km², zamieszkuje go 112.187 mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosi 161 mieszkańców na 1 km². (2004) Podział administracyjny W skład powiatu wchodzi sześć gmin....
[click for more] nad Wisłą w województwie pomorskim. Położony jest w regionie KociewieKociewie - region etniczno-kulturowy w zachodniej części Borów Tucholskich, położony w dorzeczu Wierzycy i Wdy. Kociewie zamieszkuje ok. 250 000 mieszkańców. Stolicą Kociewia jest Starogard Gdański, natomiast największym miastem regionu jest Tczew....
[click for more], drugim obok KaszubKaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) to kraina historyczna w Polsce, będąca częścią Pomorza, którą zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie)- słowiańska grupa etniczna, którą cechuje specyficzny język, jak i odrębność kulturowa....
[click for more] regionie Pomorza Gdańskiego, należy do diecezji pelplińskiej.
Liczba mieszkańców: 60 963 (2004), obszar 22,26 km²
| Tczew |
 |
| (Herb miasta Tczewa) |
|
| Dewiza herbowa: |
 |
| Województwo |
Pomorskie |
| Prezydent miasta |
Zenon Odya |
| Samorząd miejski |
Rada miasta Tczewa |
| Przewodniczący Rady Miejskiej |
Mirosław Drewa |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:...
[click for more] |
22,26 km² |
Długość
Szerokość |
54° 06' N
18° 43' E |
Wysokość n.p.m.N.p.m. - skrót terminu "nad poziomem morza", używanego przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza. Biorąc pod uwagę, że kula ziemska nie stanowi idealnej figury geometrycznej - kuli - oraz to, że średnie poziomy poszczególnych mórz i oceanów są różne, problemem staje się, co uznamy za poziom morza (zobacz więcej w artykule poziom morza)....
[click for more] |
do 25 m |
Populacja
- miasto (2004...
[click for more])
- gęstość |
60 963
2 771/km² |
| Prawa miejskie |
w 1260 roku...
[click for more] |
| Numer kierunkowy |
+48 58 |
| Kod pocztowy |
83-100 do 83-110 |
| Domena internetowa |
tcz.pl, tczew.pl |
| Tablice rejestracyjne |
GTC |
| Miasta partnerskie |
Witten, Werder, Barking&Dagenham, Hjørring, Birżai, Kursk, Lew Hasharon, Dębno, Beauvais |
Powierzchnia
- 1951: 24 km²
- 1955: 30 km²
- 1960: 35 km²
- od 1980: 22 km²
Wykorzystanie powierzchni:
- użytki rolne: 39,7%
- wody: 3,8%
- tereny mieszkalne: 31%
- lasy i zadrzewienia: 0,4%
- tereny komunikacyjne: 15%
- inne: 10,1 %
Populacja
- 1960: 33 700 mieszkańców
- 1970: 41 100 mieszkańców
- 1975: 47 000 mieszkańców
- 1980: 53 600 mieszkańców
- 1990: 59 500 mieszkańców
- 1995: 60 600 mieszkańców
- 2000: 61 200 mieszkańców
- 2001: 61 400 mieszkańców
- 2002: 64 000 mieszkańców
- 2004: 60 963 mieszkańców
Honorowi Obywatele Miasta Tczewa
Urodzili się w Tczewie
- Aleksander SkultetAleksander Sculteti (ur. ok. 1485 w Tczewie lub Gdańsku, zm. 1564 w Rzymie) - kanonik i kanclerz kapituły warmińskiej, historyk, kartograf. Ukończył szkołę parafialną w Tczewie i gimnazjum we Włocławku. Studiował w Akademii Krakowskiej prawo i teologię. Po uzyskaniu święceń kapłańskich dalsze nauki pobierał w Bolonii i w Rzymie, gdzie uzyskał tytuł doktora praw i pełnił różne funkcje w kurii papieskiej....
[click for more] (1485 - 1564)
- Jan Reinhold Forster (22 października 1729...
[click for more] - 9 grudnia9 grudnia jest 343. (w latach przestępnych 344.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 22 dni. // ...
[click for more] 1798)
- Alfred EisenstaedtAlfred Eisenstaedt (6 grudnia 1898 - 24 sierpnia 1995) - fotograf, ojciec "fotożurnalizmu". Urodził się w Tczewie (wówczas Prusy Zachodnie) i od młodości fascynował się fotografią. W 1935 r. wyemigrował do Stanów Zjednocznych, gdzie zamieszkał aż do swojej śmierci....
[click for more] (6 grudnia 1898...
[click for more] - 24 sierpnia 1995...
[click for more])
- Włodzimierz Łajming (7 lutego7 lutego jest 38. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 327 (w latach przestępnych 328) dni. Święta imieniny: Eugenia, Romuald, Ryszard, Sulimir, Sulisław i Teodor. Grenada - Święto Niepodległości ...
[click for more] 1933...
[click for more])
- Zbigniew KorpolewskiZbigniew Korpolewski (ur. 5 września 1934 w Tczewie), polski artysta estradowy, aktor, reżyser i prezenter przedstawień rozrywkowych i muzycznych, prawnik. Prowadził m.in. koncerty The Rolling Stones i The Animals. Wraz z Jerzym Połomskim, Ireną Kwiatkowską i żoną Ireną Santor występował w Anglii, Australii, USA, Kanadzie. Aktorski egzamin zdawał u Kazimierza Rudzkiego. Był dyrektorem Zakładu Widowisk Estradowych, wchodzącego w skład Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych. Przed przej...
[click for more] (1934...
[click for more])
- Kazimierz Zimny (1935)
- Teresa Budzisz-Krzyżanowska (1942...
[click for more])
- Roman Dysarz (1943...
[click for more])
- Grzegorz Kołodko (28 stycznia28 stycznia jest 28. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 337 (w latach przestępnych 338) dni. Święta imieniny: Agnieszka, Augustyn, Boguwola, Flawian, Ildefons, Julian, Karol, Krzesąd, Leonid, Piotr, Radomir, Roger, Tomasz, Świedarg, Waleriusz i Walery. Rwanda - Dzień Demokracji ...
[click for more] 1949)
- Ryszard Karczykowski (1949)
- Grzegorz CiechowskiGrzegorz Ciechowski (urodził się 29 sierpnia 1957 w Tczewie - zmarł 22 grudnia 2001 roku w Warszawie) – polski muzyk rockowy, poeta, kompozytor; założyciel i lider zespołu Republika, który swoje początki miał w toruńskim klubie studenckim Od Nowa. Jako solista występował m.in. pod pseudonimami "Obywatel G.C", "Grzegorz z Ciechowa", "Ewa Omernik". Autor muzyki filmowej i ilustracyjnej....
[click for more] (29 sierpnia 1957...
[click for more] - 22 grudnia22 grudnia jest 356. (w latach przestępnych 357.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 9 dni. Święta imieniny: Beata, Dobrosułka, Drogomir, Dziesława, Dziwisław, Flawian, Franciszka, Gryzelda, Honorata, Ksawera, Luboradz, Zenon i Zenona. przesilenie zimowe, początek astronomicznej zimy Hiszpania - Loteria Świąteczna (Lotería de Navidad) ...
[click for more] 2001...
[click for more])
Warto odwiedzić
- Muzeum Wisły - oddział Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Tczew ul. 30 Stycznia 4, tel. (0-58) 531 07 05.
- Farny kościół Podwyższenia Krzyża Świętego - najstarszy zabytek w mieście. Kościół pochodzi z XIII wiekuXII wiek XIII wiek XIV wiek Lata 1201-1209 Lata 1210-1219 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more], zbudowany został w stylu nadwiślańskiego gotykuOkreślenie architektura gotycka odnosi się do stylu w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy XII do początku XVI wieku. Za wzorcowy przykład budynku gotyckiego uważa się gotycką katedrę, choć w rzeczywistości był to również okres rozwoju architektury świeckiej (mieszczańskiej i rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twórców miała w doskonały sposób odzwierciedlać boską naturę i wielbić Boga. Strzelista i ogromna bryła kościo...
[click for more], a jego wystrój wewnętrzny pochodzi z okresu baroku. Olbrzymia murowana wieża jest najstarszą częścią kościoła, a jej szczyt - dawniej drewniany - został odbudowany po pożarze w 1982r. Na ścianach kościoła znaleziono zabytkowe freskiFresk (z wł. fresco - świeży) - malowidło naścienne. Freski maluje się na mokrym tynku specjalnymi farbami, w ten sposób uzyskuje się trwałe, intensywne barwy. Technika malowania fresków jest bardzo trudna, gdyż nie można wykonywać poprawek. Technika malowania na suchym tynku nazywa się al secco....
[click for more], które konserwatorzy starają się odrestaurować; najstarszy z nich pochodzi z drugiej połowy XV wieku i przedstawia święte niewiasty - nieczęsto w średniowiecznej sztuce sakralnej przedstawiano wyłącznie postacie kobiet. W wieży znajdują się cztery dzwony: "Odkupiciel człowieka", "Maryja", "Jan Paweł II" i Wacław".
- Podominikański kościół św. Stanisława Kostki - pochodzący z XIV wieku, jest to kościół o bardzo dobrej akustyce. Wybudowany w stylu gotyckim, posiada charakterystyczną ośmioboczną wieżę. Po kasacie zakonu dominikanów kościół był przebudowany na szkołę, później - do 1945r., użytkowany przez ewangelikówEwangelicy - nazwą tą od XVI w. określa się protestantów tzw. "historycznych", czyli luteran, kalwinów oraz, ze względów historycznych, metodystów....
[click for more]. Po II wojnie światowej założono tu wartościowe witraże.
- WiatrakWiatrak to najstarszy silnik wiatrowy. Przetwarza energię wiatru na energię kinetyczną w ruchu obrotowym. Wiatrak wynaleziono około roku 107 p.n.e.. Jest poprzednikiem turbiny wiatrowej, którą czasami również nazywa się wiarakiem. Dawniej powszechnie stosowany do napędu młynów mielących i pomp odwadniających, a aktualnie w elektrowniach wiatrowych....
[click for more] typu holenderskiego - zbudowany został w 1806r.; drewniany, podmurowany, posiada rzadko spotykane pięcioramienne skrzydło i obrotową głowicę; od 1983r...
[click for more]. znajduje się w rękach prywatnych, udostępniony na harcówkę dla szczepu harcerzyHarcerstwo - polski system wychowywania dzieci i młodzieży wzorowany na skautingu, oparty o służbę, samodoskonalenie (pracę nad sobą) i braterstwo. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha....
[click for more] w Tczewie.
- Wieża ciśnień - zbudowana w 1905r. obrazuje dawne budownictwo urządzeń komunalnych. 40-metrowa wieża siłą naturalnego ciśnienia rozprowadzała do mieszkań wodę, zgromadzoną w ogromnym zbiorniku.
- RatuszRatusz (niem. rathaus - dom rady miejskiej) - reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, siedziba władz miejskich. W starożytnej Grecji funkcję ratusza pełnił buleuterion, w Rzymie kuria. W okresie średniowiecza (w XII wieku) pojawiły się ratusze o charakterze budowli obronnych. Były stawiane najczęściej na planie czworoboku i sytuowane w centrum miasta, na rynku lub przy jednej z ważniejszych pierzei. Ważnym elementem ratusza była wieża pełniąca funkcję strażnicy miejskiej. Wież...
[click for more] - znajdował się na placu Hallera, w centralnym punkcie Starego Miasta, był siedzibą Rady Miejskiej, sądu i kancelarii miejskiej. Po pożarze w 1916r. nie został już odbudowany, obecnie siedzibą władz miejskich jest budynek z początku XX wieku.
- Budynek Poczty - wzniesiony w 1905r. według projektu Karola Hempla na miejscu dwóch mniejszych budynków z pruskiego muru. Poczta mieści się w tym miejscu już od 1850r...
[click for more]. Na budynku, umieszczone są: herb Gdańska, herb Tczewa oraz godło państwowe.
- Mosty na Wiśle - stanowią szczególną atrakcję Tczewa. Jako pierwszy powstał most drogowy (1851-1857) i był wówczas jednym z najdłuższych na świecie (837 metrów długości), budowa mostu drogowego kosztowała 4 miliony talarów. Kamień węgielny pod budowę położył Fryderyk Wilhelm IV. Most początkowo miał 10 wież i dwie bramy wjazdowe z pięknymi portalami - dzisiaj pozostały jedynie cztery wieże. Drugi, kolejowy, powstał w latach 1888-1890, kiedy jeden most przestał wystarczać. Mosty są szczególnie interesujące ze względu na zastosowane rozwiązania techniczno-konstrukcyjne.
- Budynek pierwszej w Polsce Państwowej Szkoły Morskiej - zbudowany w 1911r., początkowo mieściła się w nim Szkoła Żeńska. Szkoła Morska powstała w 1920r...
[click for more]. i działała w Tczewie do 1930r. Przed przeniesieniem do GdyniGdynia jest portowym miastem nadmorskim położonym nad odnogą Morza Bałtyckiego, Zatoką Gdańską w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Jest jednym z najmłodszych polskich miast, zbudowano ją w celu zapewnienia Polsce morskiego okna na świat....
[click for more] ukończyło ją 140 absolwentów na wydziałach nawigacyjnym i mechanicznym.
- Budynek dawnych łazienek - budowy zakończono w 1913r...
[click for more]., na parterze mieścili się poczekalnia i łazienki lecznicze, na piętrze znajdowały się łazienki pierwszej i drugiej klasy. Dzisiaj jego rola jest zupełnie inna - budynek jest wyremontowany i pełni funkcję siedziby Starostwa Powiatowego.
Most Lisewski w Tczewie (zbliżenie)
Historia
Osadnictwo na terenie Tczewa należało do najstarszych na Pomorzu Gdańskim. Znaleziska archeologiczne wskazują, że okolice Tczewa były zasiedlone przez człowieka już około 3000 - 1700 lat p.n.e. (młodsza epoka kamienia łupanego - kultura pucharów lejkowatych). O ciągłości osadniczej świadczą ozdoby i narzędzia z okresu Hallstadt D (500 - 400 lat p.n.e.), cmentarzysko z okresu rzymskiego oraz ślady osady wczesnośredniowiecznej.
Pierwsza źródłowa wzmianka o Tczewie pochodzi z 1198 roku, kiedy to książę świecki Grzymisław nadał dobra ziemskie na Pomorzu gdańskim zakonowi JoannitówJoannici (Kawalerowie Maltańscy) – zwyczajowa nazwa zakonu o oficjalnej współczesnej nazwie: Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana z Jerozolimy, z Rodos i z Malty zwany też Zakonem Maltańskim. Najstarszy z istniejących zakonów typu rycerskiego, które powstały na fali krucjat w XII w. Odegrał znaczącą rolę w historii Europy, głównie ze względu na swój potencjał militarny i znakomitą flotę, zasłynął także jako organizator pierwszych europejskich szpitali....
[click for more]. W wystawionym dokumencie wymienił osadę Trsow. Na początku XIII wieku istniała już prawdopodobnie parafia.
Rosnące znaczenie gospodarczej funkcji Wisły i kilku ośrodków osadniczych występujących w XII - XIII wieku na terenie Tczewa zadecydowało o budowie zamku i przeniesieniu stolicy księstwa przez Sambora IISambor II Tczewski (? – 30 grudnia 1277 lub 78) – książę lubiszewsko-tczewski, syn Mściwoja I, ojciec Małgorzaty Samborówny....
[click for more] z Lubiszewa...
[click for more] do Tczewa na przełomie 1252/1253 roku. Powstanie Rady Miejskiej w Tczewie, ukonstytuowanej już w 1258...
[click for more] roku za przyzwoleniem wspomnianego księcia Sambora II, wyprzedza lokację miasta. Jest to jedyny tego typu przypadek w Polsce. Tczewska Rada Miejska utworzona została wcześniej niż uważane za najstarsze w naszym państwie Rady we Wrocławiu (1261), w Krakowie (1264...
[click for more]) czy w Poznaniu (1280...
[click for more]), które w tych miastach powstały jednak kilka lub kilkanaście lat po nadaniu praw miejskich. W świetle faktów historycznych samorząd miasta Tczewa jest starszym, więc i pierwszym w dziejach na obecnym obszarze Polski.
W 1260 roku Tczew otrzymał z nadania Sambora II prawa miejskie (lokacja na prawie lubeckim). W mieście rozwijało się rzemiosło i handel. Zamożność powiększała komora celna na Wiśle. Istniał port, do którego przypływały statki zachodnich kupców, a własna mennica biła wymienialne srebrne denaryDenar (łac. denarius) - srebrna moneta rzymska. Pierwszy raz została wybita w 268 p.n.e. Denar ważył 1/72 rzymskiej libry (około 4,5 grama). Ciężar denara i zawartość w nim srebra zmieniała się, szczególnie kiedy Rzym znajdował się w trudnej sytuacji ekonomicznej....
[click for more]. Ostatni władca Pomorza Gdańskiego Mestwin II w 1289 roku sprowadził do Tczewa Dominikanów, którzy zbudowali w mieście swój kościół i zespół klasztorny.
W 1309...
[click for more] roku Tczew, po trzymiesięcznym oblężeniu, zdobyli Krzyżacy. W ręce zakonu dostał się przywilej lokacyjny, pieczęć miejska i księga prawa lubeckiego. Organizacja miejska przestała istnieć na ponad pół wieku. Dopiero bowiem w latach 1364 - 1383 Krzyżacy nadali miastu cztery przywileje regulujące zakres praw i obowiązków mieszczan w stosunku do zakonu (lokacja miasta na prawie chełmińskim).
W 1410 roku, po bitwie grunwaldzkiej, miasto na krótko znalazło się w rękach polskich. Pierwszy pokój toruński pozostawił jednak Tczew i całe Pomorze w granicach państwa zakonnego. W 1440 roku Tczew przystąpił do Związku Pruskiego. W czasie wojny trzynastoletniej (1454 - 1466) miasto kilkakrotnie zmieniało przynależność państwową, by na mocy drugiego pokoju toruńskiego w 1466 ostatecznie powrócić do Polski. Od 1468 roku Tczew był siedzibą starostwa niegrodowego oraz powiatu. Miasto odzyskało swój nadwiślański charakter, stało się ważnym ośrodkiem kupieckim i rzemieślniczym oraz istotnym ogniwem polskiego handlu zbożem. W czasach polskich odbywały się w Tczewie wielokrotne zjazdy stanów pruskich.
W 1577 roku miał miejsce, spowodowany nieostrożnością żołnierzy Stefana BatoregoStefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533, zm. 12 grudnia 1586) - książę siedmiogrodzki (od 1571), król Polski (od 1576), po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego....
[click for more], wielki pożar, który prawie doszczętnie zniszczył miasto. Przetrwały tylko budowle sakralne. Odbudowane ze zgliszcz miasto odwiedził w 1623 roku król Zygmunt III Waza.
W czasie wojen ze Szwecją w XVII wieku i w okresie wojny północnej (1700 - 1721) miasto ucierpiało od przeciągających tędy obcych wojsk. Niespokojne były też dla Pomorza, w tym również dla Tczewa, czasy saskie poprzedzające rozbiory i rządy pruskie.
W 1772...
[click for more] roku, z chwilą pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej, Tczew znalazł się pod panowaniem pruskim. W germanizowanym przez zaborcę mieście działalność na rzecz polskości prowadzili Dominikanie (do kasacji zakonu w 1818 roku).
Ożywienie nadziei Polaków na zrzucenie jarzma pruskiego nastąpiło w 1794...
[click for more] roku podczas powstania kościuszkowskiego, a następnie w latach 1806 - 1807 podczas wkraczania wojsk napoleońskich i polskich legionów do Wielkopolski i na Pomorze Gdańskie. Pod Tczewem wojska te stanęły 17 stycznia 1807...
[click for more] roku. Miasto zostało zdobyte przez żołnierzy Henryka Dąbrowskiego w dniu 23 lutego 1807 roku, podczas generalnego szturmu na Tczew, do którego włączyła się także ludność polska. W legionistach tczewianie widzieli swojego opiekuna i reprezentanta legalnej władzy polskiej. Na rozkaz NapoleonaNapoleon Bonaparte, Napoleon I (kors. Nabulione Buonaparte) (15 sierpnia 1769 w Ajaccio - 5 maja 1821 na Wyspie Świętej Heleny) - pierwszy konsul Republiki 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz przejściowo w 1815 (tzw. Sto dni Napoleona), król Włoch w latach 1805-1814....
[click for more] miasto zostało oszańcowane i umocnione. Wokół miasta powstało wtedy 12 bastionów. W latach 1807 - 1812 w Tczewie kilkakrotnie przebywał cesarz Napoleon. Po upadku powstania listopadowego w Tczewie przebywali internowani przez władze pruskie powstańcy, z których część osiedliła się w mieście na stałe.
W pierwszej połowie XIX wiekuXVIII wiek XIX wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] Prusacy rozebrali część murów obronnych z basztami i bramami wjazdowymi, połowe fortyfikacje z czasów szwedzkich i napoleońskich, a także zniszczony już zamek tczewski. Od połowy XIX stulecia Tczew zaczął się rozwijać jako ośrodek przemysłowy oraz ważny węzeł kolejowy i drogowy. W latach 1851-1857 zbudowano pierwszy most na Wiśle. Jego filary ozdobiono neogotyckimi wieżami. Na przyczółkach wybudowano bogato zdobione bramy wjazdowe. W tym czasie był to najdłuższy most w Europie Północnej (ok. 800 m). Wkrótce przestał on wystarczać i w latach 1888-1890 wybudowano tuż obok w odległości 30 metrów drugi most. Przejął on funkcję mostu kolejowego, gdyż ten pierwszy służyć miał odtąd potrzebom ruchu pieszego i kołowego.
W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku w Tczewie powstały: młyn parowy, fabryka maszyn Muscata, fabryka i warsztat naprawy maszyn Kriesela, fabryka wyrobów metalowych Kelcha, królewski zakład budowy maszyn, odlewnia żelaza, wytwórnie wyrobów cementowych Hoffmana, dwie cukrownie, fabryka wafli, browar, gazownia, wodociągi, zakłady kanalizacji, wodociągi miejskie. Rozwinął się też handel zbożem oraz żegluga na Wiśle.
Aktywnie działali Polacy. W okresie poprzedzającym odzyskanie niepodległości powstały: Ochotnicza Straż Pożarna (1897...
[click for more]), Zjednoczenie Zawodowe Polskie (1905), BankBank - przedsiębiorstwo usługowe, którego głównym przedmiotem działalności jest udzielanie kredytów oraz pozyskiwanie środków do ich sfinansowania poprzez przyjmowanie depozytów. Współczesne banki świadczą także inne usługi bankowe....
[click for more] Ludowy (1906), Towarzystwo śpiewacze św. Cecylii (reaktywowane w 1918...
[click for more]). Oparciem polskości w Tczewie był Kościół Katolicki.
W 1918 roku została utworzona i aktywnie działała Rada Ludowa, przejmując nieoficjalnie władzę z rąk niemieckich. Rada przygotowała też mieszkańców Tczewa do uroczystego, oficjalnego przekazania miasta oddziałom "Błękitnej Armii" generała Józefa Hallera. W 1919 roku ukazała się polska gazeta "Dziennik Tczewski". Dzień powrotu do Polski był bliski. Z wielką serdecznością ludność polska witała w dniu 30 stycznia 1920 roku żołnierzy "Błękitnej Armii" w Tczewie. Przed gmachem starostwa powitano żołnierzy chlebem i solą. Okolicznościowe przemówienie wygłosił pierwszy po wyzwoleniu starosta polski Maksymilian Arczyński. Po kilku dniach 4 lutego 1920 roku Tczew odwiedził sam wódz "Błękitnej Armii" generał Józef Haller.
Odzyskanie przez Polskę niepodległości i powrót Tczewa do Macierzy rozpoczynają najnowszą kartę dziejów miasta. Już w 1920 roku otwarto w Tczewie pierwszą w Polsce Państwową Szkołę Morską. Faktycznym jej organizatorem był pierwszy dyrektor tej placówki komandor Antoni Garnuszewski. W okresie dziesięciolecia istnienia tczewska "szkoła wilków morskich" wydała 140 absolwentom dyplomy oficerów nawigatorów i oficerów mechaników.
Od 1920 roku trwały też prace nad włączeniem Tczewa do przedsięwzięć gospodarczych związanych z problematyką morską. W 1926 roku na podstawie decyzji Ministra Przemysłu i Handlu, Wojewody Pomorskiego oraz memoriału Magistratu Miasta Tczewa, przy wydatnej inicjatywie Izby Przemysłowo-Handlowej w Grudziądzu powstał w Tczewie port rzeczno-morski. W oficjalnym otwarciu portu uczestniczył minister Eugeniusz Kwiatkowski. Szczególnie korzystne dla portu tczewskiego były lata 1926-1928...
[click for more] - okres szczytowej koniunktury na polski węgiel, spowodowanej długotrwałym strajkiem angielskich górników. Po 1928 roku port w Tczewie stracił na znaczeniu i znikły nadzieje na rozwój funkcji portowych miasta na rzecz powstającego portu w Gdyni. Nadal działało jednak Towarzystwo Żeglugowe "Wisła-Bałtyk" powołane do życia przez konsorcjum kopalń Zagłębia Dąbrowskiego, dysponujące sześcioma holownikami i czterdziestoma lichterami morskimi. I choć skończyły się przeładunki na wielką skalę, żegluga na Wiśle nie ustała. Dziesiątki barek i holowników przepływało przez Tczew codziennie. Odbywał się też regularny ruch pasażerski w górę i w dół Wisły za sprawą spółki "Vistula". W 1920 roku zgłoszono w sejmie postulat ustanowienia Tczewa stolicą województwa pomorskiego. Nie został on jednak przyjęty, choć argumenty przedstawione przez posła Jana Dąbskiego z PSL-Piast były dobrze uzasadnione.
W okresie międzywojennym znaczny był dorobek miasta w dziedzinie przemysłu. Istniało wiele fabryk, rozwijało się rzemiosło i handel oraz budownictwo mieszkaniowe. Wybudowano kościół pw. św. Józefa i stadion sportowy. Zmodernizowano wodociągi i rzeźnię miejską. Ukazywało się kilka gazet i czasopism polskich. Liczba mieszkańców wzrosła z około 16 tysięcy w 1921 roku do 28 tysięcy w 1938 roku.
Problemem miasta była mniejszość niemiecka (około 2400 osób w 1939...
[click for more] roku). Liczebnie wprawdzie niewielka, ale ekonomicznie i politycznie niebezpieczna. Posiadała własne szkolnictwo, organizację i prasę. Wielu miejscowych Niemców prowadziło jednak wrogą działalność wobec Polski. Społeczeństwo polskie Tczewa niejednokrotnie manifestowało swój patriotyzm wobec antypolskich poczynań mniejszości niemieckiej.
Od 1930 roku stacjonował w Tczewie 2 Batalion Saperów, który na wypadek wojny miał jak najdłużej przeciwstawić się Niemcom oraz wysadzić mosty na Wiśle.
Walki w obronie miasta trwały tylko jeden dzień - 1 września 1939 roku. Żołnierze polscy wykonali jednak swoje zadanie. Na rozkaz ppłk Stanisława Janika - dowódcy 2 Batalionu Strzelców mosty zostały zniszczone. Uniemożliwiono w ten sposób przegrupowanie Niemcom swoich wojsk z RzeszyRzesza (niem. Reich) jest historycznym określeniem państwa/imperium niemieckiego. Nazwa ta wynika z tego, że państwo niemieckie do roku 1871 było wolnym związkiem (zrzeszeniem) formalnie niezależnych księstw, z cesarzem, który pochodził z wyboru dokonywanego przez wszystkich władców księstw i miał bardzo ograniczoną władzę. Kolejne imperialne państwa niemieckie przejmowały następnie tę nazwę dla podkreślenia ciągłości historycznej, dlatego też nieoficjalnie nazywane były drugą i...
[click for more] do Prus WschodnichPrusy Wschodnie - część Królestwa Pruskiego, a potem zjednoczonych w XIX wieku Niemiec (do 1945 roku). Prowincja Prusy Wschodnie powstała w 1772 roku z części ziem Polski (Prus Zachodnich i Warmii) oraz Prus Książęcych....
[click for more], w celu przeprowadzenia planowanego w drugim etapie kampanii wrześniowej skrzydłowego uderzenia na linię Bugu. Rankiem, 2 września 1939 roku do Tczewa wkroczyły wojska hitlerowskie. Rozpoczęła się okupacja - czas mordów i represji wielu tczewian. Na terenie miasta utworzono obozy dla jeńców angielskich i francuskich oraz obóz pracy dla Polaków. Działały różne organizacje konspiracyjne ruchu oporu (m.in. Armia Krajowa i Tajna Organizacja Wojskowa "Gryf Pomorski"). HitlerowcyNarodowy socjalizm (niem. Nazionalsozialismus), zwany również nazizmem (niem. Nazi) i hitleryzmem (od nazwiska Adolfa Hitlera), to totalitarna ideologia NSDAP obowiązująca w Niemczech w czasie sprawowania władzy przez tę partię 1933-1945. Głównymi ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels....
[click for more] wysiedlali Polaków do Generalnej Guberni Generalne Gubernatorstwo (1939-1945) - (potocznie zwane Generalną Gubernią, w skrócie GG; niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete) było jednostką administracyjno-terytorialną, utworzoną na podstawie dekretu Hitlera z 12 października 1939, z mocą obowiązującą od 26 października 1939, obejmującą część okupowanego terytorium II Rzeczypospolitej, która nie została wcielona do Rzeszy. Przeczytaj więcej o polskich obszarach włączonych do Rzeszy przez Niemcy hitlerow...
[click for more] i do Rzeszy na przymusowe roboty.
Okupacja hitlerowska skończyła się 12 marca 1945 roku, kiedy to Tczew zdobyły wojska radzieckie z 242 i 372 dywizji 2 Armii Uderzeniowej II Frontu Białoruskiego. W bitwie o Tczew poległo ponad 100 żołnierzy radzieckich. Po drugiej wojnie światowej Tczew należał do najbardziej zniszczonych przez działania frontowe miast Pomorza Gdańskiego. Praktycznie nie ostała się żadna zdolna do produkcji fabryka. Nastąpił znaczny ubytek ludności do ok. 18-20 tysięcy. Mieszkańcy podjęli najpierw trud odbudowy, a następnie rozbudowy miasta, które dziś liczy 62 tysiące ludności. Obecnie w mieście istnieje szereg przedsiębiorstw przemysłu elektromaszynowego, maszynowego, stoczniowego, metalowego, spożywczego, budownictwa wodnego i mostowego. Coraz bardziej widoczny jest sektor prywatny. Istnieje wiele firm i spółek.
Oprócz 20 tczewskich szkół podstawowych i ponadpodstawowych od niedawna w mieście istnieją: Centrum Edukacji Dorosłych (w strukturze placówki funkcjonuje filia Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni i punkt konsultacyjny Uniwersytetu Gdańskiego - Kolegium Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych) oraz punkt konsultacyjny Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i Politechniki Gdańskiej. Spośród kilku placówek kulturalnych wyróżnia się Miejska Biblioteka Publiczna im. Aleksandra Skulteta, Tczewskie Centrum Kultur i Fundacja Domu Kultury.
Miasta partnerskie
- Witten (Niemcy)
- Werder/Havel (Niemcy)
- Lev Hasharon (Izrael)
- Birżai (Litwa)
- Kursk (Rosja)
- Barking i DagenhamDagenham to miejscowość w okręgu wyborczym Barking i Dagenham. W Dagenham znajduje się fabryka Ford Motor Company. Została wybudowana w 1931 i produkowała samochody marki Ford, jednakże 20 lutego 2002 przerwano produkcję z powodu ciężkiej pracy fizycznej i fabryka została przekwalifikowana do produkcji silników i skrzyni biegów....
[click for more] (Anglia)
- Dębno (Polska)
- Beauvais (Francja)
Zobacz też
Linki zewnętrzne
