Szetlandy (Wyspy Szetlandzkie, Shetland Islands) - archipelag na Oceanie AtlantyckimOcean Atlantycki, Atlantyk to drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa". Ocean ten ma kształt pogrubionej i nieco rozciągniętej litery "S". Znajduje się pomiędzy Europą, Afryką, Ameryką Północną i Ameryką Południową. Atlantyk połączony jest z Oceanem Spokojnym poprzez Ocean Arktyczny na północy oraz Cieśninę Drake'a na południu. Stworzonym przez człowieka połączeni...
[click for more], około 200 km na północ od wybrzeży Wielkiej BrytaniiWielka Brytania, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Great Britain, The United Kingdom of Great Britain and the Northern Ireland) jest wyspiarskim państwem położonym w zachodniej Europie. W skład Wlk. Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Wyspy Normandzkie i wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej. Terytoriami zależnymi od Wielkiej Bryt...
[click for more]. Stanowią one odrębną jednostkę administracyjną Wielkiej Brytanii z z głównym ośrodkiem w Lerwick.
Archipelag składa się z ponad 100 wysp, z czego 15 jest zamieszkałych przez około 22 tys. mieszkańców. Łączna powierzchnia wysp wynosi 1426 km2. Obszar charakteryzuje się pagórkowatym ukształtowaniem - wzniesienia dochodzą do 450 m n.p.m.N.p.m. - skrót terminu "nad poziomem morza", używanego przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza. Biorąc pod uwagę, że kula ziemska nie stanowi idealnej figury geometrycznej - kuli - oraz to, że średnie poziomy poszczególnych mórz i oceanów są różne, problemem staje się, co uznamy za poziom morza (zobacz więcej w artykule poziom morza)....
[click for more]
Największa wyspa Mainland stanowi 3/4 powierzchni wysp i skupia taki sam odsetek ogółu mieszkańców. W gospodarce Szetlandów dużą rolę odgrywa rybołówstwo, przetwórstwo ropy naftowejRopa naftowa (olej skalny) - ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych. Jest podstawowym surowcem przemysłu petrochemicznego stosowanym do otrzymywania m.in. benzyny, nafty, olejów, parafiny, smarów, asfaltów, wazelin. Ropę naftową przerabia się w rafineriach....
[click for more], rolnictwo (hodowlą...
[click for more] owiecOwca domowa (Ovis aries L.) gatunek zwierzęcia domowego z rodziny krętorogich. Przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon). Domestykacja nastąpiła między VIII a VI tysiącleciem p.n.e. w zachodniej Azji, prawdopodobnie jeszcze przed rozpoczęciem osiadłego życia w epoce brązu. Początkowo z owiec uzyskiwano jedynie skóry, mięso i mleko, obecnie również wełnę. Początkowo zwierzę hodowane na terenach górskich i stepowych rozpowszechniło się obecnie w ró...
[click for more] i kuców), także turystyka. Budżet uzupełniają rządowe dotacje.
W I tysiącleciu p.n.e. Szetlandy zasiedlone były przez PiktówPiktowie - nazwa stosowana przez starożytnych Rzymian na określenie grupy plemion zamieszkujących ziemie obecnej Szkocji (na północ od linii Forth-Clyde) w okresie między przybyciem Rzymian do północnej Brytanii (ok. 100 roku n.e.) a połową IX wieku....
[click for more]. Od VII w. były chrystianizowane przez mnichów...
[click for more] irlandzkich...
[click for more]. Później nastąpiła kolonizacja Kolonializm - określenie polityki państw rozwiniętych gospodarczo polegającej na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Początki kolonializmu wiąże się z okresem wielkich odkryć geograficznych przełomu XV i XVI wieku. Przyczyny kolonializmu:...
[click for more] normańskaNormanowie (st.-nord. Norrmaen = 'ludzie północy') - określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich eskpansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od [[IX] w. Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe np. Normandia czy Islandia....
[click for more] i do końca XII wieku pozostawała w rękach królów NorwegiiNorwegia, Królestwo Norwegii - norw.(bokmål) Norge, Kongeriket Norge, norw.(nynorsk) Kongeriket Noreg - państwo położone w Europie północnej na Półwyspie Skandynawskim....
[click for more], a do II poł. XV wieku - jarlów...
[click for more] OrkadówOrkady (ang. Orkney Islands) – archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego. W jego skład wchodzi 67 wysp o łącznej powierzchni 975 km². Ok. 20 z nich jest zamieszkałych....
[click for more]. Wtedy to Szetlandy zostały włączone do SzkocjiSzkocja - (ang. Scotland, gael. Alba), dawniej niezależne królestwo, obecnie część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Od południa graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski....
[click for more], ale dialektemDialekt (z gr. dialektos = 'rozmowa, sposób mówienia') - regionalna odmiana języka ogólnonarodowego, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. Zazwyczaj jest to mowa ludności wiejskiej zamieszkującej region, który nie zajmuje w danym kraju pozycji dominującej pod względem kulturalnym i politycznym, zwłaszcza w okresie kształtowania się języka ogólnonarodowego....
[click for more] języka norweskiego mówiono do XVIII wieku, a elementy folkloruFolklor (ang. folk-lore, wiedza ludu) - ogół cech wspólnych danej społeczności, określający jej charakter, obyczaje, tradycje, kulturę, w tym obrzędowość i sztukę....
[click for more] skandynawskiego przetrwały do wieku XX.