|
Definicja Szabla (Szukaj)
|
SportSzabla jest jedną z broni używanych w sporcie. Dyscyplina ta rozgrywana jest również na Igrzyskach OlimpijskichIgrzyska Olimpijskie to najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski. ...
HistoriaŚlady broni siecznej o wygiętej głowni spotykane były już w starożytnej PersjiPersja – kraina historyczna w Azji Południowo-Zachodniej oraz państwo, które w 1935 zmieniło swą nazwę na Iran. Starożytność Achemenidzi ... Szabla pojawiła się w EuropieEuropa (gr. i łac. Europa, może związane z gr. europos, 'łagodnie wznoszący się', względnie od asyr. ereb 'zachód') – część świata (a według niektórych kontynent), która rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie, do gór Ural włącznie na wschodzie, oraz od Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i obniżenia Kumsko-Manyckiego na południu do Morza Arktycznego na północy. Dokładny przebieg wschodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja.... Szabla zaczęła zastępować używany w Polsce miecz dopiero od końca XVI wieku. Decydującymi czynnikami były:
Osobną sprawą był coraz bardziej nasilający się wpływ kultury orientalnej na szlachecką sztukę, obyczajowość i ideologię. Na dworach szlacheckich pojawiły się wschodnie kobierce, uzbrojenie ochronne, łuki z sajdakami - i szable, często zdobyczne, tureckie lub perskie. Kult szabli jako jedynej broni godnej polskiego szlachcica stał się na tyle silny, że aż do XIX wieku szabla była uważana za symbol sarmatyzmuSarmaci (lub Sauromaci) to nazwa irańskich ludów koczowniczo-pasterskich. Sarmaci byli spokrewnieni ze Scytami, Medami, Partami i Persami. Pierwsze wzmianki o Sarmatach znajdują się u Herodota (IV,21), Hipokratesa i Strabona. Sarmaci nigdy nie tworzyli jednolitego ludu, a byli raczej związkiem plemion, do którego zalicza się: Jazygów, Roksolanów, Syraków, Aorsów, Antów i Alanów. Najwcześniejsi Sarmaci, około 600 p.n.e. zasiedlali dorzecze dolnej Wołgi. Prowadząc koczowniczy tryb życia prze... BudowaSpośród innych broni siecznych, szablę wyróżnia wygięta głownia, jednosieczna lub posiadająca pióro, czyli dwustronnie zaostrzony końcowy odcinek głowni, służący do zadawania pchnięć.
Elementem decydującym o typie i przeznaczeniu szabli jest rękojeść. Można wyróżnić następujące typy rękojeści:
TypologiaSzabla węgiersko-polskaNajstarszy typ szabli w Polsce, wszedł do użycia za panowania Stefana BatoregoStefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533, zm. 12 grudnia 1586) - książę siedmiogrodzki (od 1571), król Polski (od 1576), po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego.... Szabla ormiańskaTyp tych szabel pojawił się w drugiej połowie XVII i pierwszej połowie XVIII wiekuXVII wiek XVIII wiek XIX wiek Lata 1700-1709 Lata 1710-1719 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
Szabla husarskaOkoło 1630 roku pojawia się nowy typ szabel, broń ciężkiej jazdyJazda (Kawaleria (wł.), Konnica) Historycznie: wojsko walczące, lub poruszające się na koniach // ... KarabelaKarabela - lekka i często ozdobna szabla o otwartym jelcu i głowni rękojeści ukształtowanej na wzór orła. Doskonale sprawdzająca się w walce pieszej, stad noszona często przy stroju codziennym, a zatem zwykle bogato zdobiona. Prawdopodobnie pochodząca z Turcji. Polskie karabele należą do najlepiej wyważonych egzemplarzy broni białej. Otwarta rekojeść karabeli umożliwiała wykonanie słynnego młyńca....
|
|
Rękojeść zarówno karabeli reprezentacyjnej jak i bojowej była ujmowana taki sposób, że stanowiła jakby przedłużenie przedramienia. Ukształtowanie trzonu pozwalało na położenie kciuka na grzbiecie rękojeści, a głowica w kształcie ptasiego, zagiętego dziobu zabezpieczała przed wyślizgnięciem z ręki. Uniemożliwiały to także okładziny zwężające się w kierunku jelca - czyli odwrotnie niż w poprzednich typach szabel. |
W dzisiejszych zbiorach pozostało stosunkowo dużo karabel - głównie ozdobnych. Wynika to z prostego faktu, że broń paradna nie ulegała poważniejszym zniszczeniom, a także przekazywane były z pokolenia na pokolenie jako najcenniejsze pamiątki. Często też starsze, bojowe (i wytrzymałe) szable przerabiano na popularne i modne karabele.
Kościuszkówka
Szabla ta posiada zamkniętą rękojeść, z kabłąkiem dwukrotnie załamanym pod kątem prostym. Jelec w formie lekko wygiętej tarczki o owalnym lub prostokątnym kształcie stanowi wraz z kabłąkiem jednolitą odkuwkę stalową. Do połowy XVIII wieku kościuszkówki były wyposażane w paluch, który jednak uległ zanikowi. Rękojeść gładka, później obciągana skórą z poziomymi nacięciami.
Głownie kościuszkówek były różnego pochodzenia, stąd można spotkać egzemplarze o różnych długościach, krzywiznach i innych parametrach.
Mimo że jest to szabla charakterystyczna dla insurekcji kościuszkowskiej, to egzemplarze tego typu pojawiały się już znacznie wcześniej. Kościuszkówka swoją nazwę zawdzięcza jednak faktowi, że była powszechnie używana dopiero w okresie powstania. Także na wielu obrazach Tadeusz Kościuszko jest uzbrojony w ten typ szabli.
Batorówki, zygmuntówki i janówki
Szable te nie stanowią osobnych typów, jeżeli zastosuje się klasyfikację wg rękojeści. Wyróżniają się bowiem nie określonymi formami konstrukcji, lecz jedynie charakterystyczną ornamentacją głowni. Często też głownie tych szabel były przekładane do nowszych rękojeści, zatem można spotkać np. zygmuntówki w formie karabel czy kościuszkówek.
Batorówki to najstarsze szable zdobione wizerunkami króla Polski - Stefana Batorego. Nie oznacza to jednak że szable te należały do samego króla. Przypuszcza się, że zdobione w ten sposób szable były podarunkami dla osób zasłużonych dla państwa i że właśnie one zapoczątkowały zwyczaj umieszczania wizerunków królów na głowniach.
Zygmuntówka jest szablą wywodzącą swoją nazwę od osoby Zygmunta III WazyZygmunt III Waza (ur. 20 czerwca 1566 w Sundermanii, zm. 19 kwietnia 1632 w Warszawie) - król Polski (od 1587) i Szwecji (1592-1599), syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki (córki Zygmunta I Starego)....
[click for more]. Szable te mają wytrawiony i nabijany złotem portret monarchy i zwykle łaciński napis - monogram...
[click for more], imię króla lub pamiątkową sentencję.
Janówka powstały w czasach panowania Jana III Sobieskiego (1674-1696...
[click for more]), jako hołd złożony jego militarnym sukcesom. Były chętnie używane zwłaszcza po wiktorii wiedeńskiej, a nawet po śmierci monarchy, dowodząc wielkiego szacunku dla jego pamięci. Janówki ze swoją bogatą ornamentyką, zdobieniami w orientalnym stylu były pięknymi szablami, pełniącymi funkcję pamiątek narodowych i militarnych. Niestety, do dzisiejszych czasów zachowało się ich niewiele (w porównaniu np. z batorówkami).
Ostatnią grupą szabel z charakterystycznymi zdobieniami głowni są szable pamiątkowe Konstytucji 3 Maja. Liczne napisy okolicznościowe na klingach, ornamenty roślinne, portrety Stanisława Poniatowskiego, symbole korony i berła były umieszczane na obu stronach głowni techniką trawienia lub rytowania.
Szable te mają szczególne znaczenie, ponieważ powstawały w przełomowym dla Polski momencie. Szabla zaczęła wówczas zatracać funkcję określającą przynależność stanową (najpierw plebejską, później szlachecką) na rzecz przynależności narodowej. W zbliżających się czasach upadku Państwa Polskiego i powstań szable znów stały się orężem bojowym.
Szabla wz.34
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, polska kawaleria używała szabli różnych wzorów po byłych zaborcach oraz francuskich. Kilka polskich wytwórni podjęło wówczas produkcję szabel (Fabryka Borowskiego, Fabryka "Perkun"), lecz nie była to produkcja na dużą skalę. W 1934 roku Instytut Techniczny Uzbrojenia w Warszawie opracował nowy wzór szabli bojowej dla polskiej kawalerii, którego produkcję powierzono Hucie Ludwików w Kielcach. Model ten oznaczono jako szabla wzór 34 (S. wz.34). Od rozpoczęcia produkcji w 1936 do wybuchu wojny w 1939 wyprodukowano ok. 10.000 tych szabel, o bardzo dobrych własnościach bojowych i dużej wytrzymałości. Miały one zamkniętą rękojeść; długość głowni od ostrza pióra do nasady - 82 cm. Aby szabla wz.1934 zakwalifikowana została do odbioru musiała:
- przebić sztychem blachę grubości 2 mm przez spuszczenie głowni z wysokości 2 metrów;
- pięciokrotnie przeciąć pręt stalowy o średnicy 5 mm na podkładzie ołowianym bez uszkodzenia ostrza;
- przejść próbę uderzenia grzbietem i płazem głowni w obły pień twardego drewna bez pęknięć okładziny i uszkodzenia głowni;
- głownia oparta na drewnie i poddana ręcznemu naciskowi kilkakrotnie i obustronnie (strzałka ugięcia 150 mm w każdą stronę) nie mogła się odkształcić;
- pochwa płasko ułożona na dwóch podkładkach (przy szyjce i ostrodze), obciążona ciężarem 120 kg, nie mogła wykazać odkształceń ani pęknięć;
Szabla ta została zaprojektowana tylko jako szabla kawaleryjska i była ostatnią polską szablą bojową.
Kategorie: Broń biała | Szermierka...
[click for more]
|
Cache: OK - (Cache Hit) | Exec Czas: 0.179 | INTLinks: 90 Contakt: info AT definicja DOT com "jelec tylec rękojeści" "szable mongolskie" "szabla zygmuntówka" "szabla wz.34 jelec" |