Samoa (pełna nazwa Niezależne Państwo Samoa) – państwo w Oceania, obejmujące zachodnią część Wysp SamoaWyspy Samoa - grupa 14 wysp wulkanicznych na Oceanie Spokojnym, w Polinezji. Wulkan na wyspie Savai'i jest czynny. Główne wyspy to: Savai'i, Upolu i Tutuila. Powierzchnia wysp wynosi 3028 km², zamieszkuje je 208 tys. osób (1993). Największym miastem jest Apia 32 tys. (1986)....
[click for more] (pozostałe stanowią terytorium Stanów ZjednoczonychStany Zjednoczone Ameryki (The United States of America, w skrócie USA) - państwo położone w środkowej części Ameryki Północnej. Warunki geograficzne Położenie: USA leżą w Ameryce Północnej, granicząc z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Obszar: całkowity: 9,6 mln km2 lądu: 9,2 mln km2 wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego...
[click for more] jako Samoa Amerykańskie). Do 1997 znane było jako Samoa Zachodnie.
Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Samoa
Independent State of Samoa
|
|
MottoMotto - cytat poprzedzający treść utworu, umieszczony tam celowo przez autora, aby wywołać na odbiorcy określone skutki zgodne z zamysłem autora. Istotą motta jest, aby miało ono nie tylko jednorazowy wpływ na odbiorcę podczas zapoznania się z tym mottem, ale także towarzyszyło ono odbiorcy w myślach podczas całego czasu trwania kontaktu z dziełem. Można więc powiedzieć, że motto w pewnym sensie patronuje danemu dziełu. Stąd w związkach frazeologicznych używa się formy motto utworu...
[click for more]: Samoa is founded on God |
 |
| Współrzędne geograficzne |
13° 35' S, 172° 20' W |
| Język urzędowy |
samoański, angielski |
| Stolica |
ApiaApia - stolica i jedyne miasto Samoa. Położona na północnym brzegu wyspy na wyspie Upolu jest także największym portem Samoa. 38 800 mieszkańców (2001)....
[click for more] |
| Ustrój polityczny |
Monarchia konstytucyjna |
Głowa państwa
|
król
Malietoa Tanumafili IIMalietoa Tanumafili II (ur. 4 stycznia 1913), król Samoa. Stoi na czele państwa nieprzerwanie od ogłoszenia niepodległości 1 stycznia 1962; do 1963 współrządzącym był Tupua Tamasese Maeole. Król Malietoa Tanumafili II panuje dożywotnio, ale jego następcy mają być wybierani przez parlament na 5-letnie kadencje....
[click for more] |
Szef administracji
|
premierPremier (z franc. premier - "pierwszy", od łac. primus, pierwszy) - w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczpospolitej w użyciu był również termin: Prezydent Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler)....
[click for more]
Tuila'epa Sailele Malielegaoi |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:...
[click for more]
- całkowita
- wód śródląd. |
165.
2944 km²
0,3% |
Liczba ludności
- ogółem (2004)
- gęstość zalud. |
173.
177 714
60/km² |
| Uzyskanie niepodległości |
od Nowej Zelandii
1 stycznia 1962...
[click for more] |
| Waluta |
tala (WST) |
Strefa czasowaWszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana położenia powoduje zmianę lokalnego czasu - w okresie, gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe o szerokości 15 stopni długości geograficznej. Na całym obszarze takiej strefy obowiązuje ten sam czas strefowy - średni czas słoneczny południka środkowego - różniący się o całkowit...
[click for more] |
UTC -11 |
| Hymn państwowy |
The Banner of Freedom |
| Domena internetowa |
.ws |
| Kod samochodowy |
WS |
| Kod telefoniczny |
+685 |
|
|
Historia
Około 1000 r. p.n.e. archipelag Samoa zasiedliła ludność polinezyjska z wysp dzisiejszego TongaTonga – państwo leżące na archipelagu o tej samej nazwie na południowym Pacyfiku, położone w jednej trzeciej drogi pomiędzy Nową Zelandią a Hawajami, na południe od Samoa, na zachód od Fidżi....
[click for more]. W 1722...
[click for more] dotarł tu pierwszy Europejczyk - Holender Jacob Roggeveen, ale dopiero w 1768...
[click for more] uczestnicy francuskiej wyprawy Louis-Antoine'a de Bougainville'a jako pierwsi zeszli na ląd. W roku 1787 Francuz Jean François Galaup przeprowadził szczegółowe badania wysp. Po podpisaniu traktatów w 1838 i w 1839...
[click for more] regulujących wzajemne stosunki miejscowej ludności z przybyszami z Europy i Ameryki, rozpoczął się napływ kolonistów i kupców, którzy osiedlali się wokół miasta Apia na wyspie Upolu. Wśród miejscowych klanów zaostrzyła się walka o władzę, wspierana przez rywalizujące o wpływy Niemcy, Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone.
W 1889...
[click for more] podpisano traktat berliński, w którym wymienione państwa wyraziły zgodę na powstanie niepodległego Samoa jako państwa neutralnego. Walki między klanami wybuchły na nowo, na co przedstawiciele trzech mocarstw zareagowali anulowaniem porozumienia z 1889 i rozbiorem wysp. Władzę nad zachodnią częścią archipelagu przejęły Niemcy, we wschodniej pozostali Amerykanie.
Po wybuchu I wojny światowej Samoa Niemieckie przejęła Nowa Zelandia. Na mocy traktatu wersalskiego z 1919 byłą kolonię niemiecką (zwaną od tej pory Samoa Zachodnim) przekazano Nowej Zelandii jako terytorium mandatoweTerytoria mandatowe - terytoria (kolonie) odebrane po I wojnie światowej Niemcom i Turcji i powierzone, uchwałą Ligi Narodów, do administracji państwom zwycięskiej Ententy: Wielkiej Brytanii, Francji lub Belgii, a także Japonii, Australii, i Związkowi Południowej Afryki (ZPA, późniejsza RPA). Państwa te nazywane były mandatariuszami....
[click for more] Ligi Narodów. Podczas II wojny światowej stacjonujące na Samoa wojska amerykańskie wybudowały na Upolu lotnisko wojskowe i sieć dróg kołowych, inicjując rozwój infrastruktury gospodarczej. Po wojnie od 1946...
[click for more] Samoa Zachodnie jako terytorium powiernicze ONZ pozostało w administracji Nowej Zelandii. W 1947 powstały pierwsze organy samorządowe (m.in. Zgromadzenie Ustawodawcze - Fono), równocześnie wzmogły się tendencje autonomiczne...
[click for more].
W 1961 odbyło się nadzorowane przez ONZ referendumReferendum (głosowanie ludowe) - forma głosowania o charakterze powszechnym, najbliższa ideałowi demokracji bezpośredniej, w której udział biorą wszyscy obywatele uprawnieni do głosowanie (tj. mający czynne prawo wyborcze). W czasie referendum obywatele całego państwa lub jego części wyrażają swoją opinię w kwestii poddawanej głosowaniu....
[click for more] w sprawie przyjęcia nowej konstytucjiKonstytucja (od łac. constituo,-ere - urządzać, ustanawiać, regulować) - akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie....
[click for more] i ogłoszenia niepodległości kraju. Rok później w 1962 Samoa Zachodnie stało się w pełni suwerennym państwem. W kwietniu 1991...
[click for more] odbyły się wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego, w których po raz pierwszy zastosowano ordynację gwarantującą równe i powszechne prawo wyborcze. W 1997 parlament postanowił zmienić nazwę państwa z Samoa Zachodniego na Samoa.
Ustrój polityczny
Samoa jest monarchią konstytucyjną. Władzę ustawodawczą sprawuje parlament (Fono). Zasiada w nim 49 członków, z tego 47 miejsc przeznaczonych jest dla przedstawicieli rdzennych mieszkańców Samoa i obsadzanych jest w wyborach większościowych na trzyletnią kadencję. Bierne prawo wyborcze...
[click for more] przysługuje tylko głowom grup plemiennych (mataii). Pozostałe dwa mandaty przyznawane są obywatelom Samoa obcego pochodzenia, którzy wybierani są w osobnych wyborach. Władza wykonawcza należy do rządu, którego szefa w tajnym głosowaniu wybiera parlament i rekomenduje władcy. Premier sam dobiera sobie 12 ministrów i wręcza im nominacje.
Głową państwa jest władca, wybierany przez parlament na dożywotnią kadencję spośród czterech żyjących wielkich wodzów (tama aiga). Zasada dożywotności obowiązywać będzie tylko do śmierci obecnego władcy, później będą oni wybierani na pięcioletnie kadencje. Władca Samoa nie odgrywa aktywnej roli z życiu politycznym kraju, choć formalnie musi zatwierdzać ustawy przyjęte przez parlament.
Geografia
Samoa leży w południowej części Oceanu Spokojnego. Od północy graniczy z Tokelau, od zachodu z TuvaluTuvalu – państwo położone na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag Wysp Ellice (Lagunowych). To jest zalążek artykułu z dziedziny geografii. Jeśli możesz, rozbuduj go. Mieszkańcy Tuwalu zajmują się rolnictwem (uprawa palmą kokosową - eksport kopry, batatów, jamu), rybołówstwem i tradycyjnym rzemiosłem (wyroby plecionkarskie, naszyjniki z muszli)....
[click for more] oraz Wallis i Futuną, od południa z Tonga, a od wschodu z Samoa Amerykańskim. W skład państwa Samoa wchodzi z 9 wysp (z 14 wyspy archipelagu), z których jedynie cztery są zamieszkane: Savaii (1715 km²), Upolu (1113 km²), Apolima i Manono. Wszystkie wyspy są pochodzenia wulkanicznego. Najwyższy szczyt to Silisili (1858 m n.p.m.) na wyspie Savaii. Wąskie nizinyNizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m. (według niektórych do 200 m lub 500 m). Mają one zazwyczaj nieomal równinną (niziny płaskie), lekko pofalowane (niziny faliste) bądź pagórkowatę powierzchnię (niziny pagórkowate). Większość z nich powstała wskutek akumulacji osadów, często na obszarach obniżonych tektonicznie. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu....
[click for more] nadbrzeżne otoczone są rafami koralowymiRafa – nagromadzenie wapiennych szkieletów organizmów morskich, tworzące podwodny wał lub grzbiet. Najczęściej rafy zbudowane są ze szkieletów korali, dlatego mówi się o rafach koralowych (jednakże w ich tworzeniu biorą udział także inne organizmy rafotwórcze, m.in. mszywioły, mięczaki, otwornice, a także glony)....
[click for more].
Klimat równikowy, gorący i wilgotny. Średnia temperatura powietrzaTemperatura powietrza - jeden z podstawowych elementów meteorologicznych, określający stan cieplny atmosfery. Dane o temperaturze powietrza zbierane są przez stacje meteorologiczne. Pomiaru dokonuje się na wysokości 2 m nad gruntem za pomocą termometru osłoniętego przez bezpośrednim promieniowanie słonecznym w klatce meteorologicznej. Osobnymi termometrami dokonuje się pomiaru temperatury maksymalnej i minimalnej - odpowiednio termometrem maksymalnym i minimalnym. Różnica między tymi dwoma po...
[click for more] i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 26,3°C i 85 mm, w lipcu 25,1°C i 80 mm. W okresie od listopada do marca często występują huraganyHuragan to wiatr o tak dużej sile i porywistości, że powoduje zniszczenia na powierzchni, nad którą przechodzi. Wielki tropikalny cyklon, formujący się w rejonie Morza Karaibskiego i przemieszczający się zwykle ku północy, związane z nim są silne wiatry (30-50 m/s) powodują niekiedy ogromne zniszczenia, głównie na Wyspach Antylskich i w południowo-wschodniej części USA....
[click for more]. Blisko 50% powierzchni kraju pokrywają lasy równikowe. Wybrzeża porastają namorzyny.
Gospodarka
Samoa jest państwem słabo rozwiniętym. Najważniejszymi gałęziami gospodarki są: rolnictwoRolnictwo - jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie żywności. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt....
[click for more], rybołówstwo, leśnictwo i turystykaTurystyka wg WTO (World Tourist Organization) jest to: ogół czynności osób, które podróżują i przebywają w celach wypoczynkowych, zawodowych lub innych nie dłużej niż rok bez przerwy poza swoim codziennym otoczeniem, z wyłączeniem wyjzadów w których głównym celem jest aktywność zarobkowa, forma czynnego wypoczynku poza miejscem stałego zamieszkania, // ...
[click for more]. Uprawia się: kukurydzęKukurydza zwyczajna (Zea mays L.) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny wiechlinowatych. Należy do zbóż. Pochodzi z Meksyku. Praktycznie nie występuje w formie dzikiej....
[click for more], ryż, buraki cukrowe, pochrzyn, papaję, chlebowiec, kakao, orzechy kokosowe (kopraKopra - wysuszony miąższ (bielmo) orzechów palmy kokosowej (kokosowca). Zawiera on około 70% tłuszczu, jest stosowany do wyrobu oleju kokosowego, oczyszczony i rozdrobniony (wiórki) używany jest w przemyśle cukierniczym m.in. do wyrobu tortów i ciast....
[click for more]), banany, kawęKawowiec (kawa) (Coffea) - rodzaj wiecznie zielonych krzewów i drzew z rodziny marzanowatych. ...
[click for more]. Większość towarów produkowanych w Samoa wysyłanych jest do obywateli mieszkających za granicą (głównie w AustraliiAustralia - państwo obejmujące cały kontynent australijski. Stanowi szóste pod względem powierzchni państwo świata. Ustrój polityczny Zobacz więcej: Ustrój polityczny Australii...
[click for more], Nowej Zelandii, na HawajachHawaje - ( ang. Hawaii) (dawniej wyspy Sandwich), archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym. Hawaje są jednym ze stanów USA liczą 1,2 mln mieszkańców, powierzchnia ok.28,3 tys km²....
[click for more] i w KaliforniiKalifornia - stan na zachodzie USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada oraz stanem Arizona, na południu z Meksykiem. Na terytorium stanu występują ułożone południkowo pasma górskie, przedzielone płaską Doliną Kalifornijską. Na południowym-wschodzie wystepują pustynne wyżyny i kotliny. Leżąca na terenie stanu Dolina Śmierci (86 m p.p.m.) jest najniższym punktem w USA. W okresie pierwszych kontaktów z Europejczykami Kalifornię zamie...
[click for more]). Ci w rewanżu przysyłają przekazy pieniężne, które są jednym z ważniejszych źródeł dochodu narodowego. Inne źródła to: dotacje silniejszych państw (Japonii, Australii, Nowej Zelandii, Unii Europejskiej) oraz eksport uprzęży do przewodów wysokiego napięcia produkowanych w japońskiej fabryce w Apia.
| Australia i Oceania |
|
Australia | Fidżi | KiribatiKiribati (Republika Kiribati) – państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym. W skład tego państewka o powierzchni 811 km² wchodzą 33 wyspy koralowe, rozsiane na przestrzeni 3800 km wokół równika. Są to wyspy trzech archipelagów Mikronezji i Polinezji: Wyspy Gilberta (16 wysp), Wyspy Feniks (8) i Wyspy Line (8) oraz wyspa Ocean (Banaba). 21 z 33 wysp są zamieszkałe....
[click for more] | Mikronezja | Nauru | Nowa Zelandia | Palau | Papua-Nowa GwineaPapua-Nowa Gwinea (Papua New Guinea, Niezależne Państwo Papui-Nowej Gwinei - Independent State of Papua New Guinea) – państwo w Oceanii, w Melanezji, położone w większości na wyspie Nowa Gwinea oraz dodatkowo na około 2800 wyspach. Lądowo graniczy jedynie z Indonezją, ale w najbliższym otoczeniu leżą również Australia i Wyspy Salomona. Papuę-Nową Gwineę oblewają wody Oceanu Spokojnego, Morza Nowogwinejskiego oraz Morza Koralowego....
[click for more] | Samoa | Tonga | Tuvalu | VanuatuRepublika Vanuatu (bislama: Ripablik blong Vanuatu) – państwo w Oceanii. Położone na 83 wyspach Nowych Hebrydów (2 z nich - Matthew i Hunter - należą do terytorium zamorskiego Francji Nowa Kaledonia). Położone na ok. 800 km północny zachód od Fidżi, na północny wschód od Nowej Kaledonii....
[click for more] | Wyspy MarshallaWyspy Marshalla (Republika Wysp Marshalla, ang. Republic of the Marshall Islands) - wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym, położone na północ od Nauru i Kiribati, na wschód od Federacji Mikronezji oraz na południe od amerykanskiej wyspy Wake....
[click for more] | Wyspy SalomonaWyspy Salomona (Solomon Islands) – państwo wyspiarskie w południowo-wschodniej Oceanii, na wschód od Nowej Gwinei. Wchodzi w skład brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Państwo Wysp Salomona obejmuje wschodnią częsć archipelagu o tej samej nazwie....
[click for more]
Terytoria zależne: GuamTerytorium Guam - terytorium zamorskie USA leżące na wyspie Guam w archipelagu Marianów w Oceanii. // ...
[click for more] | Hawaje | Mariany Północne | MidwayMidway – grupa wysp na Ocenie Spokojnym, leżąca około 450 mil morskich (850 km) od Hawajów o powierzchni 10 km². Terytorium zamorskie USA. Wyspy zamieszkuje 2,5 tys.mieszkańców (1994). Jej głównym zajęciem jest obsługa komunikacji na Pacyfiku....
[click for more] | Moluki | NiueNiue (ang. Niue Island) - wyspa koralowa na Oceanie Spokojnym, w Polinezji. Nazywana niekiedy "Skałą Polinezji" (Rock of Polynesia). Położona jest około 2400 kilometrów na północny-wschód od Nowej Zelandii, w trójkącie utworzonym przez Wyspy Cooka, Tonga oraz Samoa. Niue posiada status państwa stowarzyszonego z Nową Zelandią....
[click for more] | Norfolk | Nowa KaledoniaNowa Kaledonia (Nouvelle Calédonie) - wyspa w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, około 1400 km na wschód od Australii. Wnętrze wyspy jest górzyste, najwyższy szczyt osiąga 1628 m n.p.m....
[click for more] | Pitcairn | Polinezja Francuska | Samoa Amerykańskie | Tokelau | Wallis i Futuna | Wyspa WakeWyspa Wake (ang. Wake Island) – atol na Oceanie Spokojnym, na obszarze Oceanii, około dwóch trzecich odległości pomiędzy Hawajami a Marianami Północnymi. Atol składa się z trzech wysp koralowych, powstałych w wyniku wybuchu podwodnego wulkanu....
[click for more] | Wyspy Cooka | Wyspa WielkanocnaWyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym. Współrzędne: 27°10' S, 109°25' W. Ok. 2000 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy). Należy do Chile. Znajduje się w odległości ponad 2000 km od najbliższej zamieszkanej wyspy....
[click for more]
|
