Rozbicie dzielnicowe (inaczej rozdrobnienie feudalne...
[click for more]) jest okresem w historii PolskiHistoria Polski od czasów najdawniejszych do współczesności. prehistoria ziem polskich okres przedpaństwowy w historii Polski powstanie państwa polskiego Polska Piastów - panowanie dynastii Piastów monarchia wczesnopiastowska Polska w okresie rozbicia dzielnicowego zjednoczona monarchia piastowska Polska Andegawenów (lata 1370 - 1386) Polska Jagiellonów - panowanie dynastii Jagiellonów Rzeczpospolita Obojga Narodów przywileje szlacheckie Polska okresu wolnej elekcji Polska w XVI wieku Polska w X...
[click for more] trwającym umownie od śmierci Bolesława Krzywoustego w 1138...
[click for more] do koronacji Władysława Łokietka w 1320.
Rozbicie dzielnicowe przyczyniło się do wzmocnienia tendencji odśrodkowych w państwie PiastówPiastowie byli pierwszą polską dynastią. Istnieją hipotezy, że nazwa piast była określeniem urzędu pełnionego, zapewne dziedzicznie, przez członków rodu – urzędu, do którego obowiązków należało opiekowanie się (piastowanie) potomstwem księcia czy też jego domem. Według legendy protoplasta dynastii, Piast, odsunął od rządów Popiela, władcę z poprzedniej, legendarnej dynastii Popielidów. Na prawdopodobieństwo tej hipotezy wskazuje historia frankońskich Karolingów, którzy odsu...
[click for more], wzrostu roli możnowładztwa i Kościoła oraz trwałego odejścia ziem Pomorza Pomorze (pomorski: Pòmòrze, kaszubski: Pòmòrskô, łac. Pomerania lub Pomorania, niem./szw. Pommern i Pommerellen, hol./duń. Pommeren) - kraina geograficzno-historyczna w północnej Polsce i północno-wschodnich Niemczech, obejmująca ziemie leżące na południowych wybrzeżach Morza Bałtyckiego, po obu stronach Odry między Wisłą na wschodzie i rzeką Reknicą na zachodzie....
[click for more] oraz Śląska.
Na mocy testamentu Krzywoustego kraj został podzielony na dzielnice, a seniorem z władzą zwierzchnią został najstarszy syn, Władysław II Wygnaniec, który otrzymał także Śląsk. MazowszeMazowsze - kraina historyczna i region geograficzny położony w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce....
[click for more] przypadło Bolesławowi Kędzierzawemu, a WielkopolskaWielkopolska - region geograficzny oraz kraina historyczna w zachodniej części Polski. Na terenie obecnej Wielkopolski znajdowało się w IX-X wieku terytorium plemienne Polan. Początkowo tereny te określano jako Polonia, po przyłączeniu do Polski dalszych terenów, w XIV-XV wieku utrwaliła się nazwa Polonia Maior (w odróżnieniu od Polonia Minor - Małopolski)....
[click for more] Mieszkowi Staremu. Po śmierci Krzywoustego Henrykowi SandomierskiemuHenryk Sandomierski (urodzony około 1130 roku - zmarł 18 października 1166 roku), książę sandomierski w latach 1146-1166....
[click for more] wydzielono Ziemię Sandomierską, a wdowie Salomei Ziemię Łęczycko-Sieradzką jako odprawęOprawa wdowia - pojęcie fukcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu. Z pierwszymi informacjami o zapisie testamentalnym oprawy mamy do czynienia w przypadku ostatniej woli Bolesława Krzywoustego, na mocy której, wdowa po nim, hrabianka Salomea z Bergu (zmarła w 1144 roku) otrzymała w dożywotnie władanie księstwo łęczyckie (wydzielone z dzielnicy senioralne...
[click for more]. Senior miał sprawować władzę w Ziemi Krakowskiej oraz zwierzchnictwo nad Pomorzem.
Po śmierci Salomei, Władysław II zw. Wygnańcem, zajął jej dzielnicę wbrew woli braci. W wyniku wojny między nim i jego braćmi, Władysław II uciekł z kraju w 1146...
[click for more] r. i udał się do Niemiec prosić o pomoc cesarza. Dzielnicę senioralną objął Bolesław Kędzierzawy - w ten sposób to on stał się seniorem. Bolesław nie potrafił utrzymać suwerenności państwa i w wyniku wyprawy cesarskiej w 1157...
[click for more] r. musiał złożyć hołd cesarzowi Fryderykowi Barbarossie.
W roku 1173...
[click for more], po śmierci Bolesława Kędzierzawego, jego rolę jako seniora, księcia oraz pana Krakowa przejmuje trzeci syn Bolesława Krzywoustego - Mieszko Stary. Po czterech latach ponownie dochodzi do walki o tron - Mieszko zostaje wygnany, a Kraków opanowany przez najmłodszego z braci, pogrobowca...
[click for more] Kazimierza Sprawiedliwego...
[click for more], co oznaczało złamanie zasady senioratuSeniorat - stosowana w wiekach średnich zasada dziedziczenia dóbr bądź władzy przez najstarszego członka rodu, bez względu na stopień pokrewieństwa ze zmarłym....
[click for more] (władza zwierzchnia dla najstarszego z rodu). Kazimierz, w przeciwieństwie do Mieszka, nie próbował przeciwstawiać się możnowładztwu i Kościołowi.
Po śmierci Kazimierza, w Krakowie rządził jego syn Leszek Biały. Wraz z jego śmiercią w Gąsawie w 1227 r. ostatecznie zanikła władza centralna. Stopniowo postępowało rozdrobnienie ziem Polski, powiązane z umacnianiem się separatyzmu księstw dzielnicowych. Nie istniały żadne ponaddzielnicowe urzędy ani prawa. Około połowy XIII wieku Polska składała się z kilkunastu księstw, bez żadnej władzy centralnej. Okres dzielnicowy był okresem walk wewnętrznych pomiędzy rywalizującymi książętami - o władzę i o terytorium.
W tym okresie kraj znalazł się w obliczu silnych zagrożeń zewnętrznych, rozbicie oznaczało osłabienie militarne. Wzmógł się napór książąt i margrabiów niemieckich na ziemie zachodnie oraz czeskich na Śląsk. Pomorze Zachodnie i Wielkopolska znalazły się w strefie ekspansji Marchii Brandenburskiej.
Okres dzielnicowy mimo wszystko był czasem intensywnego rozwoju gospodarczego i istotnych przemian społecznych. W rolnictwie upowszechnił się system trójpolówki, używanie ugoru jako pastwiska. Zaczęto używać nowocześniejszych narzędzi. Stworzono Immunitety - "zwolnienia" dóbr od danin i posług, co zmieniało sytuację wolnych chłopów. Lokowano miasta na prawie niemieckim, skodyfikowano także inne normy osadnicze (prawo polskie, średzkie). Wykształciły się samorządy wiejskie oraz ogólny zbiór reguł feudalnych.
Rozbicie dzielnicowe było charakterystyczne dla przemian ustroju feudalnego. Dochodziło do niego w poszczególnych krajach w różnych okresach ze względu na zróżnicowanie w przebiegu procesów zmian społeczno-ekonomicznych.
Zobacz też: