Republika rzymska powstała w roku 509 p.n.e., istniejąca do 27 p.n.e. ...
[click for more]
Początki
Około 509 p.n.e. zrażeni do monarchii mieszkańcy Rzymu usunęli króla Tarkwiniusza PysznegoTarkwiniusz Pyszny, Lucius Tarquinius Superbus (żył na przełomie VI i V wieku p.n.e). Według przyjętej tradycji siódmy, ostatni król rzymski pochodzenia etruskiego ( 535 p.n.e.-509 p.n.e.). Syn lub wnuk Tarkwiniusza Starszego, ożenił się z córką Serwiusza - Tulią. Brał udział w spisku i przyczynił się śmierci poprzedniego króla Serwiusza. Walczył z ludem Wolsków. Sprawował rządy despotyczne i został wypędzony z Rzymu....
[click for more] i ustanowili republikę. W momencie obalenia ostatniego króla Rzym dysponował
rozległym (jak na miasto-państwo) terytorium, silną armią i szerokimi kontaktami handlowymi i dyplomatycznymi, nie tylko z
sąsiednimi miastami latyńskimi, ale również z miastami etruskimi, greckimi koloniami na południu Półwyspu Apenińskiego oraz z odległą KartaginąKartagina (łac. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – Nowe Miasto) to starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan. Bardzo ważny ośrodek handlowy. Szczyt potęgi Kartagina osiągnęła w III w. p.n.e. W tym samym stuleciu wdała się w serię wojen z Rzymem, które zakończyły się zagładą miasta w 146 p.n.e. Po kilkudziesięciu latach Kartagina odrodziła się, jako rzymska kolonia. Po podboju...
[click for more].
Ustrój
Władza w republice rzymskiej była podzielona między lud, senat i urzędników:
- najwyższą władzę prawodawczą i sądowniczą sprawował lud i wykonywał ją poprzez skomplikowany system zgromadzeń ludowych –
zebrań całego ludu. Te różnego rodzaju zgromadzenia to komicja
trybusowe, komicja centurialneKomicje centurialne (comitia centuriata) – zgromadzenie centurii – zorganizowane wg podziału majątkowego (193 centurie), a wzorowane wg podziału na centurie – jedn. wojskowe, gdyż w prostej linii wywodziły się one właśnie z podziału wojskowego: lepiej uzbrojeni, a więc zamożniejsi, głosując na zgromadzeniu jako pierwsi, pomimo faktu, że było ich mniej, to jednak mając więcej jednostek głosujących (98 centurii) z reguły przesądzali sprawę....
[click for more], komicja kurialneKomicja kurialne (comitia curiata) – zgromadzenie kurii (składało się z 30 kurii po 10 z każdej tradycyjnej tribus: Tities, Ramnes i Luceres), na którym w zasadzie załatwiano sprawy czysto formalne, a więc np. zatwierdzano wybór przez comitia centuriata, urzędników nadając im imperium, czyli władzę wojskową i religijną. Zwoływał je zwykle konsul, pretor lub pontifex maximus dwa razy w roku: 24 marca i 24 maja....
[click for more] i concilium plebis.
- najwyższą władzę polityczną i administracyjną sprawował złożony z patrycjuszy senat.
- władzę wykonawczą, w tym realizację uchwał senatu i ludu, sprawowali urzędnicy (magistratus) o ograniczonych
kompetencjach i kadencji.
Urzędnicy dzielili się na zwyczajnych (ordinarii), regularnie wybieranych na kadencyjne urzędy:
- konsulowieKonsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników, wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję....
[click for more]
- pretorzyPretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych prze...
[click for more]
- cenzorzyCenzor (censor – l.mn. censores) – urzędnik w republikańskim Rzymie wybierany wraz z kolegą (cenzorów było dwóch) na okres 18 miesięcy raz na 5 lat, przez komicja centurialne. Urząd cenzorów powołano w 443 r. p.n.e. i początkowo wybierano ich w nieregularnych odstępach, wynoszących od trzech do dwunastu lat....
[click for more]
- edylowie plebejscy i kurulniEdyl (łac. aedilis – l.mn. aediles) – urzędnik w antycznym Rzymie w okresie republiki. Nazwa ‘edyl’ pochodzi od słowa aedes (świątynia) i wskazuje, że początkowo edylowie byli urzędnikami świątynnymi, a konkretnie związanymi z plebejską świątynią. W 367 roku p.n.e. utworzono dwóch patrycjuszowskich edylów kurulnych (aediles curules), wybieranych na komicjach trybusowych w liczbie dwóch na roczną kadencję. Edylowie kurulni uchodzili za wyższych rangą od swych plebejskich kolegó...
[click for more]
- kwestorzyKwestor (łac. Quaestor) w starożytnym Rzymie, w początkach republiki, urzędnik sprawujący funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych. Później powierzono kwestorowi administrację skarbem publicznym, a funkcje sądownicze przeszły na edylów i trybunów. Początkowo kwestorów było dwóch, od 421 p.n.e. czterech, od 267 p.n.e. 8, od czasów Sulli 20, a Cezar zwiększył ich liczbę do 40. Odpowiedzialni byli za sprawy finansowe: nadzór nad kasą państwową, gro...
[click for more]
- trybuni ludowiTrybunat ludowy - urząd w republice rzymskiej utworzony w 494 roku p.n.e., którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów obywateli, a zwłaszcza plebejuszy przed arbitrażem patrycjuszy w senacie....
[click for more]
oraz na nadzwyczajnych (extraordinarii), powoływanych w specjalnych okolicznościach:
- interreks
- dyktatorDyktator (Dictator) - w republice rzymskiej był to urzędnik nadzwyczajny (extraordinarii), któremu przyznawano na okres maksymalnie sześciu miesięcy władzę absolutną, aby zapobiegł nadzwyczajnym kryzysom (np. podczas ciężkiej wojny lub wewnętrznych rewolt). Wybór dyktatora należał początkowo do komicjów centurialnych. Później powoływany był on przez konsulów na polecenie senatu i był to jedyny urząd w republice rzymskiej na który mianowano, a nie wybierano. Dyktator powoływał dow...
[click for more]
- dowódca jazdy (magister equitum)
- prefekt miasta (praefectus urbi)
Patrycjusze i plebejusze
Cała historia V Urodzili się około 497 p.n.e. - Sofokles, dramaturg grecki około 484 p.n.e. - Herodot, historyk grecki około 470 p.n.e. - Mozi, chiński filozof, twórca moizmu 460 p.n.e. - Sokrates, filozof grecki (data sporna lub przybliżona) 445 p.n.e. - Arystofanes, komediopisarz grecki około 429 p.n.e. - Platon, filozof grecki i założyciel Akademii Ateńskiej ...
[click for more] i IV w.
p.n.e. 400 p.n.e. - Ziemię zamieszkuje około 150 milionów ludzi // ...
[click for more] da się podsumować jako okres walk między patrycjuszami
(dziedziczna elita, której pochodzenie nie jest całkiem jasne) a plebejuszamiW starożytnym Rzymie plebejusze to warstwa społeczna, prawdopodobnie wywodząca się od ludów pobliskich, podbitych terenów lub osiedlających się w Rzymie. Plebejusze byli wolni, lecz (do pewnego momentu) nie mieli praw obywatelskich. Między plebejuszami a patrycjuszami trwały walki o dostęp do ziemi (VI-III wiek p.n.e)....
[click for more]
(resztą ludności Rzymu) o równouprawnienie polityczne i cywilne. W 494 p.n.e.
została ustanowiona funkcja trybuna ludowego dla ochrony plebejuszy przed
nadużyciami patrycjuszy i miała miejsce pierwsza secesja (bunt) plebejuszy, zaś w 449 p.n.e. ...
[click for more] – druga. W 366 p.n.e. wybrano pierwszego konsula
plebejskiego. Za koniec konfliktu można uznać rok 287 p.n.e., w którym
plebejusze uzyskali prawo stanowienia ustaw na swoich zgromadzeniach.
Podbój Italii
Konflikt wewnętrzny między dwoma grupami obywateli nie był jedynym problemem rzymskiej republiki. W 486 p.n.e. rozpoczęła się trwająca około 50 lat wojna Rzymu z Ekwami i Wolskami...
[click for more]. Był to początek wojen, podczas których Rzym opanował środkową Italię. W 390 p.n.e. Rzym przeżył najazd GalówGalowie to nazwa, którą Rzymianie określali celtycką ludność Galii - tj. dzisiejszej Francji, Szwajcarii i północnych Włoch. W III wieku p.n.e. Rzymianie rozpoczęli podbój Galów, którego ostatnim etapem był podbój Galii w latach 50. I wieku p.n.e. przez Juliusza Cezara....
[click for more], którzy złupili miasto.
Obronił się tylko Kapitol. Po tym wypadku zdecydowano się zaopatrzyć miasto w nowe
mury obronne, których budowę zaczęto w 378 p.n.e. (mury serwiańskie). Najazd Galów na Italię bardzo osłabił Etrusków, którzy po wielu latach wojen ulegli miastu znad TybruTyber (wł. Tevere) to rzeka w środkowej części Włoch. Źródła Tybru znajdują się w Apeninie Etruskim, potem rzeka płynie w kierunku południowym poprzez Umbrię i Kampanię Rzymską, uchodząc poniżej Rzymu do Morza Tyrreńskiego, dwoma ramionami przepływającymi przez Ostię i Fiumicino....
[click for more]. Podobny los spotkał inne ludy Italii. Zajęcie w 272
p.n.e. ...
[click for more] Tarentu, greckiego miasta na południu Italii, zakończyło podbój półwyspu.
Tarentowi nie pomogła nawet interwencja PyrrusaPyrrus (Pyrrhis, greckie υρρος, ognisty, rudy), król Epiru, (318-272 p.n.e.), wyparty przez Lizymacha z Macedonii, skorzystał z wezwania Tarentejczyków, myśląc o stworzeniu potężnego państwa na zachodzie. Tarentejczycy popadli w konflikt z Rzymem. Pyrrus pobił wojska rzymskie pod Herakleą (280 p.n.e.) i pod Ausculum (279 p.n.e.), ale poniósł ogromne straty (stąd pyrrusowe zwycięstwo). Później pomagał Syrakuzanom w walce z Kartaginą i zdobył większą część Sycylii (278 p.n.e.). ...
[click for more], króla EpiruEpir (grecki Ήπειρος, albański Çamëria) to górzysta kraina położona w północnej części Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Ilirią i Albanią, na wschodzie z Tesalią, a na południu z Etolią i Akarnanią....
[click for more] (zobacz: wojna Rzymu
z Tarentem i PyrrusemWojna Rzymu z Tarentem miała miejsce w latach 282-272 p.n.e. Głównymi przeciwnikami Rzymian w ich podbojach w południowej Italii stały się leżące tam greckie kolonie (zob. Wielka Grecja). Największy opór stawiał Tarent, który zwrócił się o pomoc do króla Epiru Pyrrusa. Ten przybył do Italii na czele swoich Epirotów i wojsk które dostał od innych greckich władców (m.in. 20 słoni)....
[click for more]).
Podbite ludy musiały stać się sprzymierzeńcami Rzymu i wspierać miasto znad Tybru własnymi wojskami. Część zdobytych ziem
zasiedlano kolonistami (Rzymianami lub sprzymierzeńcami), resztę pozostawiano dotychczasowym właścicielom. By ułatwić sobie
kontrolę nad półwyspem, Rzymianie rozpoczęli budowę swoich słynnych drógDrogi rzymskie należą do jednych z ważniejszych osiągnięć inżynierskich Rzymu. Budowana przez Rzymian sieć umożliwiała łatwiejsze przemieszczanie legionów, ułatwiała handel i pozwalała na szybsze przekazywanie informacji za pomocą zorganizowanej wzdłuż dróg poczty państwowej (cursus publicus). Liczne odcinki rzymskich dróg przetrwały do dnia dzisiejszego....
[click for more]. Pierwszą była via AppiaVia Appia - Droga Appijska, najstarsza droga rzymska, zwana przez Rzymian regina viarum czyli królową dróg. Jej budowę rozpoczął cenzor Appiusz Klaudiusz w 312 p.n.e.. Była pierwszą drogą rzymską nazwaną imieniem urzędnika, który nakazał budowę. Sto lat później było to już tradycją. Początkowo był to gościniec prowadzący od Porta Capena w Rzymie do Kapui, z czasem przedłużono ją do Brundisium (dzis. Brindisi). W III i II wieku p.n.e. uzyskała twardą nawierzchnię z bazaltowych p...
[click for more], której budowę rozpoczęto w
312 p.n.e. ...
[click for more] Wtedy też powstał pierwszy rzymski akweduktAkwedukt - (łac. aquae ductus, ciąg wodny) - kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, który może być umieszczony na arkadach przeprowadzonych nad rzekami lub nierównościami terenu, prowadzący wodę z odległych źródeł do miast. Jeden z najstarszych znanych akweduktów został zbudowany na polecenie asyryjskiego króla Sennacheriba. Doprowadzał on wodę do Niniwy z leżących 50 kilometrów od miasta gór....
[click for more].
Bardzo charakterystyczny element rzymskiej kultury – walki gladiatorów –
pojawił się w 264 p.n.e.
Wojny punickie
W tym samym roku zaczął się nowy okres w dziejach Rzymu. Spór między nadtybrzańską republiką a Kartaginą, wówczas największą potęgą morską w zachodniej części Morza Śródziemnego, o wpływy na Sycylii przekształcił
się w zbrojny konflikt. I wojna punicka (łac. punicus – kartagiński) trwała 23 lata. Mimo ciężkich strat Rzymianie złamali morską potęgę
Kartaginy, a sporna wyspa stała się pierwszą prowincją Rzymu. Tym samym miasto Romulusa wykroczyło poza Italię, by przez kolejne
350 lat nieustannie podbijać nowe krainy.
Pierwsze podboje pozaitalskie były odpowiedzią na napaści. Galowie znad Padu narazili się najazdami na Italię, a iliryjscyIliria (łac. Illyria , Illyricum) to starożytna kraina nad Adriatykiem (mniej więcej tereny obecnej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Serbii, Albanii i Macedonii). Państwo powstało w 380 p.n.e. , natomiast w 168 p.n.e. zostało podbite przez Rzymian. Zobacz też...
[click for more] piraci
atakowaniem rzymskich kupców. Po ich pobiciu Rzymianie musieli stawić czoła kartagińskiemu wodzowi HannibalowiHannibal, Hannibal Barkas, Barca (247 p.n.e. - zima 183/182 p.n.e.) - syn Hamilkara Barkasa, dowódca wojsk antycznej Kartaginy. Dowództwo objął w 221 p.n.e., po śmierci Hazdrubala, który zginął w zamachu. Poszerzał kartagińskie posiadłości w Hiszpanii. Zajął m.in. sprzymierzone z Rzymem miasto Sagunt 218 p.n.e.. W ten sposób rozpoczęła się druga wojna punicka. Hannibal wyruszył z Hiszpanii z 40 tys. armią przez Pireneje, południową Galię, Alpy do Italii. Zadał armii rzymskiej wiele k...
[click for more], który w 218 p.n.e. wkroczył do Italii
zaczynając II wojnę punicką. Przez 14 lat wojska Hannibala
przebywały w Italii i mimo kilku wielkich zwycięstw (m.in. nad Jeziorem Trazymeńskim w 217 p.n.e. ...
[click for more] i
pod KannamiBitwa pod Kannami była największym zwycięstwem wojsk kartagińskich nad rzymskimi podczas II wojny punickiej. Do starcia obu wojsk doszło 6 sierpnia 216 p.n.e. pod miejscowością Kanny (łac. Cannae) w Apulii. Dzięki zastosowaniu nowatorskiej taktyki mniej liczne wojska Hannibala odniosły miażdżące zwycięstwo nad armią dowodzoną przez Emiliusza Paulusa i Terencjusza Warrona....
[click for more] w 216
p.n.e.) nie zdołały złamać Rzymu, który przeniósł wojnę na terytorium Kartaginy. W 202 p.n.e. pod Zamą Scypion Afrykański pobił
Hannibala. Kartagina przegrała wojnę i musiała zrzec się większości swych ziem, m.in. Hiszpanii. Rzym stał się pierwszą potęgą świata śródziemnomorskiego. Swój mocarstwowy status potwierdził już w
197 p.n.e., masakrując pod Kynoskefalaj...
[click for more] w Tesalii armię macedońską. Siedem lat
później pod Magnezją w Azji MniejszejAzja Mniejsza - półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą. Półwysep oblewają morza: Śródziemne, Egejskie, Marmara i Czarne. Od Europy oddzielają go cieśniny Bosfor i Dardanele. Zajmuje powierzchnię ok. 500 tys. km2. Na półwyspie tym leży azjatycka część Turcji Anatolia....
[click for more] rzymskie legiony pokonały wojska Seleucydów, pierwszej potęgi świata helleńskiego, udowadniając, że są najlepszą armią na świecie.
Narodziny imperium i początki kryzysu
Państwo rzymskie zaczęło się błyskawicznie rozrastać. W 146 p.n.e....
[click for more]
ostatecznie podbite zostały Kartagina i GrecjaGrecja (Ελλάδα, Republika Grecka - Ελληνική Δημοκρατία) – państwo w południowo-wschodniej Europie, członek Unii Europejskiej. Graniczy od północy z Albanią, Macedonią i Bułgarią, od wschodu z Turcją....
[click for more]. W 133 p.n.e....
[click for more] władca Pergamonu w Azji Mniejszej zapisał Rzymowi całe
swoje królestwo jako spadek. W tym samym roku padło iberyjskie miasto Numancja, stawiające przez wiele lat opór legionomLegion albo legia (łac. legio) - podstawowa i największa jednostka taktyczna armii rzymskiej złożona przede wszystkim z ciężkozbrojnej piechoty. Legion w okresie wczesnej republiki dzielił się na: 30 manipułów (batalionów) po 2 centurie 60 centurii (kompanii) po stu żołnierzy a po reformie Mariusza na:...
[click for more]
znad Tybru. W 121 p.n.e. Rzymianie opanowali południową GalięGalia (łac. Gallia) - kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkała przez plemiona celtyckie. Galia dzieliła się na Galię Przedalpejską i Galię Zaalpejską. Obejmowała wszystkie ziemie na północ od Italii, pomiędzy Pirenejami a Renem....
[click for more], dwadzieścia lat później Cylicję w Azji Mniejszej, a w
96 p.n.e. graniczącą z EgiptemEgipt (łac. Aegyptus, z gr. Aigyptos; nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu, Jumhuriyat Misr al-Arabiyah) to kraj arabski leżący w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Śródziemnym, pomiędzy Libią a Izraelem i Strefą Gazy....
[click for more] CyrenajkęCyrenajka to historyczna kraina we wschodniej Libii nad wybrzeżem Morza Śródziemnego. W VII-VI w. p.n.e. skolonizowana przez Greków, od 320-96 p.n.e. pod panowaniem Egiptu, następnie Rzymu. W 641 r. została opanowana przez Arabów, od 1517 w Turcji, od 1912 kolonia włoska, od 1934 w Libii....
[click for more].
Sukcesy te zwiększyły zamożność wyższych klas społecznych, które nabywały wielkie majątki ziemskie. Pracowali w nich
niewolnicy, napływający tysiącami dzięki sukcesom rzymskich legionów. Ich praca zastępowała działalność drobnych posiadaczy
ziemskich, którzy tworzyli trzon armii. Przebywając długo na wojnach w odległych krajach tracili swoje ziemie na rzecz wielkich
posiadaczy ziemskich. Ubywało więc średniozamożnych Rzymian, co fatalnie wpływało na liczbę dostępnych rekrutów, ze względu na
obowiązujący cenzus
majątkowy przy naborze do armii. Gdy większość społeczeństwa ubożała, bogaci Rzymianie zaczęli naśladować próżniaczy i
zbytkowny styl życia wielkich centrów świata hellenistycznego. Rosnąca przepaść między biednymi i bogatymi wywołała ostry
konflikt społeczny. By uzdrowić sytuację, jeden z trybunów, Tyberiusz Grakchus, zaproponował w 133 p.n.e. reformę
agrarną, która przewidywała rozdanie ubogim państwowej ziemi, którą zagarnęli bogaci. Pomysł spotkał się z silnym oporem.
Grakchus został zamordowany. 10 lat później korzystne dla ubogich reformy próbował wprowadzić jego brat Gajusz GrakchusGajusz Semproniusz Grakchus, Caius Sempronius Gracchus (około 152 p.n.e. - 122 p.n.e.) był bratem Tyberiusza Grakchusa. W roku 123 p.n.e. został trybunem ludowym....
[click for more], ale podzielił los Tyberiusza. Pod koniec II w. p.n.e. Urodzili się 106 p.n.e. - Cyceron, rzymski prawodawca, mąż stanu i pisarz Zmarli około 184 p.n.e. - Plaut - Titus Maccius Plautus, komediopisarz rzymski 184/183 p.n.e. - Scypion Afrykański, rzymski wódz i polityk 183 p.n.e. - Hannibal, kartagiński wódz i polityk 149 p.n.e. - Katon Starszy, polityk i pisarz rzymski około 120 p.n.e. - Polibiusz, historyk grecki ...
[click for more] MariuszGajusz Mariusz (ur. 156 p.n.e. w Cereatea przy Arpinum, zm. 13 stycznia 86 p.n.e.) - był politykiem i wodzem w starożytnym Rzymie. W latach 104-100 p.n.e. przeprowadził w reformę wojskową, przekształcając dotychczasową armię obywatelską w zawodową....
[click for more]
przekształcił armię obywatelską, która coraz bardziej cierpiała na brak rekrutów, w armię zawodową, w której mogli służyć również
najbiedniejsi (proletariusze). Tak zreformowana armia pobiła w 103 i 102 p.n.e. ...
[click for more] germańskieGermanie, inaczej Germanowie - odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi. W epoce brązu zamieszkiwali tereny Skandynawii, Jutlandii i części Niemiec. Wg Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też Swebów (Swewów), Wandalów, Chattów, Fryzów, Chauków i Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i Longobardów (równ...
[click for more] plemiona Teutonów i Cymbrów, które
najechały Galię. Z pewnością nikt się wtedy nie spodziewał, że reforma Mariusza przywiedzie republikę do upadku.
Koniec republiki
W 91 p.n.e. zbuntowali się italscy sprzymierzeńcy Rzymu. Po trzech latach walk
bunt został stłumiony, ale kraj pogrążył się w wojnie domowej między dwoma rzymskimi wodzami Mariuszem i SulląLucjusz Korneliusz Sulla (urodził się 138 p.n.e. - zmarł w 78 p.n.e.) rzymski polityk i dowódca wojskowy. Pochodził z rodziny patrycjuszy. W 107 p.n.e. został mianowany kwestorem przez trybuna Gajusza Mariusza. Brał udział w wyprawie Mariusza przeciwko Numidyjczykom, gdzie wyróżnił się wzięciem do niewoli króla numidyjskiego Jugurty, tym samym kończąc wojnę. Następnie brał udział w walkach z germańskimi plemionami Cymbrów i Teutonów w latach 105-101 p.n.e. W 93 p.n.e. otrzymał stanow...
[click for more]. Ich zawodowe armie walczyły już dla swoich wodzów (i łupów rzecz jasna), a nie dla republiki, jak armia
obywatelska. Obaj mordowali bez litości zwolenników konkurenta (zobacz: proskrypcja). Kresu wojnie nie położyła śmierć Mariusza w 86 p.n.e. Pięć lat później zwycięski Sulla został dożywotnim dyktatorem. W 79 p.n.e. zrzekł się dyktatury i wkrótce potem zmarł. Kraj jednak pogrążony był w wojnach. W Hiszpanii wciąż
walczyli przeciwnicy Sulli (zobacz: wojna Rzymu z
Sertoriuszem...
[click for more]). Na wschodzie trwały wojny z
Mitrydatesem, a w 73 p.n.e. ...
[click for more] w Italii wybuchło wielkie powstanie niewolników pod wodzą Spartakusa...
[click for more]. Po wielkich sukcesach na wschodzie (m.in. ostateczne pokonanie Mitrydatesa, zajęcie Syrii) na pierwszą postać w republice wyrósł PompejuszGnejusz Pompejusz (Cnaeus Pompeius Magnus)((urodził się 29 września 106 p.n.e.- zmarł 28 września 48 p.n.e.) rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców pierwszego triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu....
[click for more]. Nie był jednak na tyle silny, by rządzić samemu. W 60
p.n.e. ...
[click for more] powstał pierwszy triumwirat: Pompejusz, Juliusz Cezar i KrassusKrassus, Marcus Licinius Crassus, zwany Dives (bogaty) ( 115 p.n.e.- 9 czerwca 53 p.n.e.) - rzymski mąż stanu. Członek pierwszego triumwiratu. Stronnik Sulli, w czasie proskrypcji zdobył w drodze spekulacji ogromny majątek. Jeden z najbogatszych ludzi Rzymu, związany z grupą bogatych ekwitów. W 71 p.n.e. jako propretor rozbił wojska Spartakusa. W 70 p.n.e. objął wraz z Pompejuszem konsulat. Wówczas nastąpiła restauracja praw trybuńskich. W Italii Krassus zdobywał sobie popularność rozdawni...
[click for more] podzielili
się władzą w kraju, zachowując jednak całą fasadę republikańskiego ustroju. Triumwirat przetrwał do śmierci Krassusa pod Karrami w 53 p.n.e. ...
[click for more]
Cezar, który w latach 58-52
p.n.e. podbił Galię, i Pompejusz zostali sami. W 50 p.n.e. ...
[click for more] Cezar mimo
senackiego zakazu wkroczył do kontrolowanej przez zwolenników Pompejusza Italii (zobacz: RubikonRubikon w czasach Republiki Rzymskiej był rzeką graniczną między Galią Przedalpejską a Italią. Obecny bieg tej rzeki jest trudny do zidentyfikowania, lecz uważa się że jest to rzeka Fiumicino, która wpada do Adriatyku na północ od Rimini. W związku z rosnącą siłą polityczną Juliusza Cezara Senat wyznaczył na Rubikonie granicę, której ten nie mógł przekroczyć ze swoimi legionami. Miało to stanowić zabezpieczenie przed ewentualnym zamachem stanu, jednak Cezar przekroczył rzekę w 4...
[click for more]). Wojna między dwoma wielkimi wodzami objęła całe imperium. W 48 p.n.e. ...
[click for more] pod Farsalos w Grecji zwyciężył
Cezar. Cała władza znalazła się w rękach jednego człowieka.
15 marca 44 p.n.e. ...
[click for more] przerażeni
wizją powrotu monarchii spiskowcy, pod wodzą Marka Brutusa
i Gajusza Kasjusza Longinusa zasztyletowali Cezara.
Nie zdołali jednak przywrócić republiki, gdyż przeciwko nim stanęli dwaj najbliżsi współpracownicy Cezara Marek AntoniuszMarek Antoniusz, Marcus Antonius, (82 - 30 p.n.e.) wódz i polityk rzymski w latach 61 - 30 p.n.e. Wywód przodków Wywód przodków: ...
[click for more] i Marek Lepidus oraz jego dziedzic – Cezar OktawianOktawian August (Gaius Octavius po adopcji Gaius Iulius Caesar Octavianus) (ur. w Rzymie 23 września 63 roku p.n.e. - 19 sierpnia 14 n.e.). Syn Gajusza Oktawiusza i Atii Starszej (Atia Maior), wnuk siostry Juliusza Cezara i jego adoptowany testamentem syn....
[click for more], którzy utworzyli drugi triumwirat. W 42
p.n.e. ...
[click for more] pod Filippi w
Macedonii zabójcy zdobywcy Galii zostali pokonani.
Wkrótce potem Lepidus został odsunięty z triumwiratu, a imperium zostało podzielone na dwie części (Oktawian rządził na
zachodzie, a Antoniusz na wschodzie). Podział nie mógł jednak trwać wiecznie. Terytorialne nadania Antoniusza dla synów jego
kochanki, królowej Egiptu Kleopatry, stały się dla Oktawiana pretekstem
do wypowiedzenia jej wojny. We wrześniu 31 p.n.e. w bitwie morskiej pod Akcjum flota Oktawiana pokonała flotę Antoniusza i
Kleopatry. W następnym roku Oktawian przybył do Egiptu. Antoniusz i Kleopatra popełnili samobójstwo, a dziedzic Cezara przyłączył Egipt do imperium. Trzy lata
później senat nadał mu tytuł august (boski). Tak narodziło się cesarstwo.
Zobacz też
