Regaty o Puchar Ameryki (America's Cup) - najstarsza rozgrywana po dziś dzień impreza sportowaSport to rozmaite formy aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowane dla przyjemności lub współzawodnictwa. Od zwykłej rekreacji sport różni się tym, że uprawianie go jest związane z przestrzeganiem szeregu reguł obowiązujących w danej dyscyplinie, jednak praktycznie granica między sportem i rekreacją jest dosyć płynna. ...
[click for more], zapoczątkowana zwycięstwem amerykańskiegoStany Zjednoczone Ameryki (The United States of America, w skrócie USA) - państwo położone w środkowej części Ameryki Północnej. Warunki geograficzne Położenie: USA leżą w Ameryce Północnej, granicząc z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Obszar: całkowity: 9,6 mln km2 lądu: 9,2 mln km2 wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego...
[click for more] jachtu America 22 sierpnia 1851...
[click for more] regat wokół wyspy Wight. Jedyną nagrodą jest przechodni puchar - ważący około 3 kg srebrny dzbanek ufundowany przez Royal Yacht Squadron w 1851 roku, który kosztował wówczas 100 gwinei. Pierwsze regaty w których próbowano odebrać ten puchar miały miejsce w 1870 roku. Sam puchar nazywany bywa niekiedy Świętym Graalem lub żartobliwie Starym Dzbankiem.
Zasady
do napisania
Historia
Regaty wokół wyspy Wight
W 1851 roku w Londynie odbywała się pierwsza Wystawa Światowa. Jedną z imprez towarzyszących wystawie była seria regat wokół wyspy Wight, które odbywały się w dniach 18 sierpnia18 sierpnia jest 230. (w latach przestępnych 231.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 135 dni. // ...
[click for more] - 22 sierpnia. Na wystawę przybył także z Nowego Jorku...
[click for more] zbudowany jako jacht regatowy szkuner America. Na jej pokładzie przybył również komandor New York Yacht Club (NYYC) John Cox Stevens. Na jego wyzwanie rzucone brytyjskim regatowcom początkowo nikt nie odpowiedział i dopiero po uszczypliwym artykule w prasie Royal Yacht Squadron (RYS) zaprosił jacht America do regat wokół wyspy Wight. Był to jeden z kilku rozegranych wyścigów jednak jako jedyny był Open to Yachts belonging to the Clubs of all Nations (Otwarty dla jachtów należących do klubów wszystkich narodów), były to zatem pierwsze w historii oficjalne regaty międzynarodowe. Nagrodą w wyścigu był jeden z kilku kupionych za 100 gwinei u londyńskiego jubilera Roberta Garrarda srebnych dzbanków - pucharów.
Przed wyścigiem z racji braku znajomości miejscowych warunków do 13 amerykańskich załogantów dołączyło kilku brytyjczyków w tym pilot.
Jachty startujące w biegu były bardzo zróżnicowane zarówno pod względem wielkości jak i typów ożaglowania. Na starcie, w pobliżu Cows, ustawiono jednostki w dwóch rzędach - w jednym kutry, a w drugim szkunery. O 09:50 rozległ się pierwszy wystrzał armatni i jachty zaczęły stawiać żagle oraz wybierać łańcuchy kotwiczne (start w ówczesnych regatach nie był lotny jak dziś lecz odbywał się z kotwicy), o 10:00 rozległ się kolejny strzał i jachty wyrwały kotwice. Wskutek kłopotów z łańcuchem America ruszyła jako ostatnia. Poza jachtami zgłoszonymi do wyścigu płynęło jeszcze około 100 jednostek z widzami, a wśród nich jacht królewski z królową Wiktorią na pokładzie. Na trasie stopniowo wzmagał się wiatr, co sprawiło, że szkunery, w tym America, wyszły na prowadzenie. W pobliżu latarniowca Nab Light, który znajdował się około 1,5 miliMila morska (Mm, nautical mile - NM, International Nautical Mile - INM) - jest jednostką odległości stosowaną w nawigacji. Jest to długość łuku południka ziemskiego odpowiadająca jednej minucie kątowej. 1 Mm = 10 kabli = 1852 m Zobacz też: mila, podstawowe zagadnienia z zakresu żeglarstwa, pozaukładowe jednostki miary, układ SI....
[click for more] od wschodniego wybrzeża wyspy Wight America był już druga (prowadził kuter Voltane o 48 tonach wyporności). Latarniowiec zwyczajowo okrążano po stronie wschodniej jednak America, a za nią część innych jachtów przeszła między Nab light a lądem co spawiło, że amerykanie wyszli na prowadzenie. Brak reakcji brytyjskiego pilota był najprawdopodobniej wynikiem niedostarczenia załodze America dokładnej instrukcji żeglugi, podczas gdy pilot uznał, że jego jedynym zadaniem jest dbanie o bezpieczeństwo, a nie przestrzeganie zwyczajowej trasy. Mimo tego skrótu przez długi czas Americe towarzyszył, a przez dość długi odcinek ją wyprzedzał niezgłoszony do regat kuter Wildfire, który został wyprzedzony dopiero na zachodnim skraju wyspy - przy skałach The Needles. Na tej trasie Americę zaczeły także doganiać jachty brytyjskie, które opłynęły Nab Light. Około 15:00 doganiający amerykanów Arrow wszedł na mieliznę i kolejny Alarm pozostał aby odzielić mu pomocy. W chwilę później faworyt - Voltane stracił bukszprytBukszpryt (dziobak) - drzewce wystające do przodu z dziobu jednostki pływającej o napędzie żaglowym. Położone jest niemal poziomo, lub lekko do góry, najczęściej w linii wzniosu pokładu....
[click for more]. Prowadzący amerykanie minęli The Needles około 17:45 mając do mety 13,5 mili i przewagę około 7,5 mili nad kutrem Aurora o wyporności 47 ton i 8,5 mili nad kolejnym jachtem Freak, jednak kutry zaczęly odrabiać straty. Tu amerykanom pomógł pilot udzielając im informacji na temat prądów pływowych w cieśninie Solent, jednak na mecie, którą America przekroczyła o 20:37, przewaga zmalała do kilkunastu minut nad Aurorą. Wyścig ukończyły jeszcze 2 inne jachty. Po zakończniu regat brytyjskie jachty złożyły protest na amerykanów za żeglugę po krótszej trasie, jednak na pośbę RYS obawiającego się skandalu prasowego protest wycofano i puchar pojechał do Nowego Jorku.
W 1857...
[click for more] roku właściciele Americy przekazali puchar NYYC zaznaczając w akcie darowizny (Deed of Gift), że jest to puchar przechodni i wyzwanie posiadaczowi pucharu mógł rzucić każdy jachtklub. Od tego mementu trofeum zaczęto nazywać Pucharem Ameryki.
Czasy szkunerów
Pomimo, że przegrana w 1851 została odebrana przez brytyjskich żeglarzy jako skaza na honorze kolejne regaty rozegrano dopiero w 1870 roku. Wynikało to przede wszystkim z toczącej sie w USA wojny secesyjnej. Osobą która rzuciła wyzwanie był James Ashbury - brytyjski milioner, który zbił fortunę na kolejnictwie. Prawdopodobnie główną motywacją była dla niego cheć zdobyci szlachectwa. Pomimo olbrzymiej fortuny i członkostwa w 12 jachtklubach Ashbury nie został, jako syn kołodzieja z Manchesteru, przyjęty do najbardziej prestiżowego Royal Yacht Squadron. Negocjacje pomiędzy NYYC a Royal Thames Yacht Club, z ramienia którego J. Ashbury postanowił startować trwały, aż dwa lata. Ostatecznie ustalono, że wyscig odbędzie się na tradycyjnej trasie regat NYYC, która liczyła ponad 35 mil. Wyścig rozegrano 8 sierpnia8 sierpnia jest 220. (w latach przestępnych 221.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 145 dni. // ...
[click for more]. Przeciw brytyjskiemu szkunerowi "Cambria" wystawiono aż 17 jachtów, wśród których była przebudowana "America". Zwyciężył amerykański szkuner mieczowy "Magic", "Cambria" dopłynęła jako ósma (po przeliczeniu zajęła miejsce dziesiąte), natomiast historyczna "America" była czwarta.
Pomimo porażki Ashbury nie poddał się. Już w rok później, w 1871...
[click for more], rzucił Amerykanom wyzwanie na nowym jachcie "Livonia". Po długich rozmowach ustalono nowe zasady. Pucharu broniły cztery jachty: "Columbia", "Sappho", "Dauntless" i "Palmer", a o wyniku maiły zadecydować cztery zwycięstwa (reguła best of seven). Pierwszy wyscig miał miejsce 16 października. Zwyciężcą okazała się "Columbia". W kolejnym biegu, 18 października, ponownie zwycieżyła "Columbia", jednak Asbury złożył protest, ponieważ nie podano dokładnejk instrukcji żeglugi co spowodowało mijanie znaku z różnych stron i nieomal doprowadziło do kolizji. Protest ten Amerykanie odrzucili. Dwa kolejne biegi zwyciężył "Sappho" W tym momencie NYYC uznał, że zwyciężył całe regaty (cztery zwycięstwa jego jachtów), podczas gdy brytyjczycy twierdzili, że stan rywalizacji to ("Columbia" - 2, "Sappho" - 2, "Livonia" - 0), zatem nikt nie odniósł jeszcze czterech zwycięstw. "Livonia" jeszcze dwa razy stawała samotnie do biegu, po czym Ashbury uznał, że to on jest zwycięzcą regat. Mimo to NYYC nigdy nie uznał jego roszczeń. Do dzis są to jedne z najbardziej kontrowersyjnych regat w całej historii pucharu.
Zrażeni postawą NYYC Brytyjczycy postanowili nie startować w walce o puchar. Regarty uratowało zgłoszenie się w 1876...
[click for more] kanadyjskiego jachtu "Countess of Dufferin" reprezentującego Royal Canadian Yacht Club. Pomimo, że walka z wystwioną przez NYYC "Madeline" była jednostronna i zakończyła się zwycięstwem Amerykanów 2:0 tradycja regat została podtrzymana. Była to również ostatnia edycja Pucharu Ameryki w której stratowały szkunery.
W 1881...
[click for more] wyzwanie żeglarzom z NYYC rzucił kolejny kanadyjski klub Bay of Quinte Yacht Club. Do regat wystawili oni drewniany kuter "Atlanta". Wybór tego typu konstrukcji miał zwiazek z nowymi trendami w żeglarstwie regatowym, a także z ograniczonym budżetem. Pomimo, że szybko "Atlanata" przegrała 2:0 z kuterm "Mishef", pierwszym jachtem startującym w tych regatach o stalowym kadłubie, to ta edycja regat zapisała się jako pierwsze w których startowały jachty jednomasztowe, co stało się odtąd regułą.
Rok później, w 1882, ostatni z żyjących właścicieli "Ameryki" z okresu regat wokół wyspy Wight, George Schuyler, dodał do Deed of Gift zapis, że w regatach biorą udział jedynie dwa jachty - obrońca (defender) i wyzywajacy (challenger), które wcześniej zostaną wyłonione w eliminacjach.
W 1885 do regat powrócili Brytyjczycy. "Genestia" wystawiona przez RYS została pokonana 2:0 przez jacht "Puritan". Identyczny wynik miała rywalizacja z 1886 pomiędzy amerykańskim "Mayflower" a "Galateą" wystawioną przez Royal Northern Yacht Club. Wyniki takie nikogo nie dziwiły, ponieważ brytyjscy żeglarze uznawali że jacht nie powinien służyć wyłącznie regatom. Na "Galatei" mieszkał właściciel z całarodziną i kilkoma zwierzętami.
Dopiero w 1887...
[click for more] szkocki Royal Clyde Yacht Club wystawił jacht "Thistle", który był pierwszym wyzywajacym z realnymi szansami na odniesienie sukcesu. Pomimo wyrównanego poziomu i minimalnych różnic amerykański "Volunteer", który został zbudowany w rekordowym czasie 66 dni, dwukrotnie zwycieżył. Amerykańska konstrukcja zawdzięczała swój sukces temu, że była dłuższa, szersza, płycej znaużona oraz lżejsza, podczas gdy "Thristle" miał znacznie większe zanużenie, związane z tym, że przed regatami musiał pokonać Atlantyk. W tym samym roku po raz kolejny dokonano korekty Deed of Gift. Wyznaczono maksymalną długość linii wodnej jachtu, która wynosiła 90 stóp (27,4 m).
W 1893...
[click for more] RYS wystawił do regat "Valkyrie II", jacht o stalowym szkielecie i drewnianym poszyciu. Mimo tego, że była to konstrukcja lekka i sztwna, została pokonana 3:0 przez "Vigilianta", który pomimo, że nadal był jachtem o szerokim, płytko zanużonym kadlubie był znacznie bardziej zbliżony do brytyjskiego wyzywającego niż poprzednie konstrukcje.
W kolejnej edycji, w 1895...
[click for more] Amerykanie po raz pierwszy wystawili jacht balastowy. Poszycie "Defendera" wykonano z brązu i aluminium, a powierzchnia jego grota wynosiła aż 750 m2. Brytyjski wyzywający, "Valkyrie III" również zerwał ze swoimi poprzedniakmi. Najlepiej świadczy o tym, że po raz pierwszy jacht wyzywajacy był szerszy od obrońcy. Rywalizacja była bardzo zacieta i wyrównana, jednak szczęście sprzyjało obrońcom i regaty zakończyły się wynikiem 3:0 dla "Defendera".
W 1899 na arenę zmagań o Stary Dzbanek wkroczył sir Thomas Lipton. W ciagu 31 lat to on rzucił pięć kolejnych wyzwań żeglarzon z NYYC wystawiając jachty o nazwie "Shamrock" (pol. kończyna) reprezentujące irlandzki...
[click for more] jachtklub Royal Ulster. Z tego owodu ten okres bywa nazywany "Erą Liptona". "Shamrock I" był pierwszym wyzywającym jachtem, który był jednostką stricte regatową. Posiadał brązowo-aluminiowe poszycie, oraz stalowy maszt. Po raz pierwszy również jacht nie pokonał Atlantyku o własnych siłach, ale na holu. Ten sposób dotarcia do Ameryki Północnej praktykowano następnie aż do 1937. Obrońcą została natomiast "Columbia" o konstrukcji bardzo zblizonej do "Shamrocka I". Również tym razem Amerykanie mieli nieco więcej szczęścia i pokonali Irlandczyków 2:0. Nie zraziło to jednak Liptona. Już w 1901...
[click for more] wystawił do regat "Shamrocka II". Był to pierwszy jacht zaprojektowany przy użyciu modeli, które testowano w doswiadczalnym basenie. Szkielet wykonano z lekkiego stopu, a poszycie z brązu i aluminim. Maszt...
[click for more], wykonany ze stali miał ponad 40m, a bom ponad 30 m. NYYC do regat ponownie wystawił "Columbię". Doskonała konstrukcja z EuropyEuropa (gr. i łac. Europa, może związane z gr. europos, 'łagodnie wznoszący się', względnie od asyr. ereb 'zachód') – część świata (a według niektórych kontynent), która rozciąga się od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie, do gór Ural włącznie na wschodzie, oraz od Morza Śródziemnego, Morza Czarnego i obniżenia Kumsko-Manyckiego na południu do Morza Arktycznego na północy. Dokładny przebieg wschodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja....
[click for more] dwukrotnie przypłynęła pierwsza, jednak po przeliczeniu okazywało się, że trzykrotnie zwycieżcą zostałą "Columbia", zatem puchar pozostał w Nowym Jorku.
Zachęcony wynikami jakie osiagnął "Shamrock II" Lipton wyłożył pieniądze na budowę kolejnego challengera - "Shamrocka III". Nowy jacht miał poszycie z niklowanej stali, bulbkil oraz po raz pierwszy w brytyjskim jachcie rzucajacym wyzwanie obrońcom pucharu, zastosowano koło sterowe zamiast rumpla. Mimo tych wszystkich innowacji "Shamrock III" okazał się być niezdolny do sprostania wystawionemu przez NYYC jachtowi "Reliance". Był to olbrzymi jacht (jak dotąd największy w historii Pucharu) stanowiacy szczyt ówczesnej techniki. Jego długosc wynosiła 44 m, powierzchnia żagli ponad 1500 m2, stalowy maszt posiadał drewnianą stengę...
[click for more], którą wysuwano jedynie, gdy stawiano topsel...
[click for more]. Przy wysuniętej stędze maszt wznosił się na wysokość 60 m (maszt Daru Młodzieży ma 49,5 m), bom miał długosć 35 m a spinakerbom 27 m. Część kabestanów i wind trafiła pod pokład co obnizyło środek ciężkości, a płetwa sterowa posiadał zbiornik balastowy napełniany bądź opróżniany w zależnosci od kursu. Leki szkielet powstałz wykonanych z niklowanej stali teowników i kątowników, zaś poszycie z brązu i aluminium. Dla wydłużenia linii wodnej w pochyłach jacht wyposażono w olbrzymie nawisy (7,94 na rufie...
[click for more] i 6,70 m na dziobie) Załogę olbrzyma stanowiło aż 64 osoby. Jednostronna walka zakończyłą sie wynikiem 3:0, jednak zwycieżca istniał jedynie 9 miesięcy od zwodowania. Zastosowanie tylu różnych metali w konstrukcji kadłuba sprawiło, że uległ on korozji.
Już w 1903 zauważono, że dotychczasow system przeliczania nie jest sprawiedliwy. Aby zapobiec powstawaniu płaskodennych, niedoważonych jednostek o olbrzymich nawisach jak "Reliance" NYYC zamówił nowy system ratingowy, który uzwględniał zarówno długosć linii wodnej, wypornosć oraz powierzchnię ożaglowania. Wzór według którego obliczano wartosc regatową każdej jednostki nazwano Universal Rule. Równolegle w Europie ten sam problem rozwiazano wprowadzajac w 1906 opartą na tych samych założeniach, lecz innym wzorze International RuleInternational Rule - wzór, według którego oblicza się rating, czyli wartość regatową jachtu. Otrzymany wynik R jest liczbą niemianowaną i oznacza klasę jachtu, np. klasa 12 (R 12). Z racji tego, że w przeciwieństwie do Universal Rule, gdzie wielkości do wzoru podstawia się w stopach, w International Rule do wzoru podstawia się wielkości wyrażone w metrach, klasy obliczone w ten sposób nazywa się klasami metrycznymi....
[click for more].
Zarówno Lipton jak i NYYC zgodzili się, że podczas kolejnych zmagań do przeliczania wyników wykorzystana zostanie Universal Rule. Punkt sporny stanowiła natomiast dopuszalna długosć jachtu. Thomas Lipton proponował, żeby było nią 75 stóp, podczas gdy Amerykanie uznawali, że skoro w Deed of Gift znajduje się wartosć 90 stóp, a rating według Universal Rule otrzymuje sie w stopach to powinny być dopuszczone jachty o takim ratingu, bez względu na ich długość. Spory trwały długo, lecz ostatecznie NYYC przyjał propoycję Brytyjczyków, zmagania jednak musiano odłożyć ze względu na wybuch I wojny światowej.
Jachty, których rating obliczano według Universal Rule staneły do zmagań dopiero w 1920 roku. Zamówiony przez Liptona "Shamrock IV" powstawał z wieloma problemami. Nieużywający na codzień Universal Rule projektanci popełnili błędy, które musiano następnie korygować juz w czasie budowy. Powstał w ten sposób jacht dłuższy i o większej powierzchni żagla niż jego amertkański przeciwnik. Specjalne wysięgniki do regulowanych wantWanta (z niem. want) to lina należąca do olinowania stałego, stabilizująca maszt w pionie w płaszczyźnie zbliżonej do płaszczyzny poprzecznej względem płaszczyzny symetrii statku. Spina górną część masztu z burtą. Wanty występują symetrycznie parami na obu burtach, a na większych jachtach i żaglowcach jest ich zwykle kilka par w niedalekiej odległości od siebie na burcie. Ponadto z jednego miejsca na burcie wychodzi zwykle kilka want dochodzących do masztu na różnych wysokościach (...
[click for more] na obu burtach i saling szerszy od kałuba sprawiały, że jacht nabrał nietypowego wyglądu. Jego poszycie stanowił mahoń i cedr. Sam jego konstruktor, Charles Nicholson, nazywał go "brzydkim kaczątkiem". Mimo to "Shamrock IV" pokonał w dwóch pierwszych biegach obrońcę "Resolute", ostatni z jachtów zaprojektowanych przez Natanaela Hereshoffa, twórcy wszystkich obrońców wciagu 27 lat. W trzeim biegu, choć "Shamrock IV" przypłynął pierwszy "Resolute" zwycieżył dzięki lepszemu ratingowi. W kolejnym wyścigu również szczęście sprzyjało Amerykanom. Niesnaski wśód załogi brytyjskiego jachtu sprawiły również, że przegrali oni też decydujący, piąty wyścig. Mimo przegranej nikt jak dotąd nie był tak bliski wywiezienia Pucharu Ameyki z Nowego Jorku.
Klasa JKlasa J - klasa jachtów, które według Universal Rule otrzymały rating 76 stóp. Klasa ta w latach 1930 - 1937 brała udział w Regatach o Puchar Ameryki. Zbudowano jedynie 10 jachtów tej klasy:...
[click for more]
Pojawienie się w latach 20 nowych technologi takich jak wykorzystanie duraluminium, wprowadzenie genui oraz włączenie projektowania nowych jachtów pod kątem nie tylko hydrodynamicznym, ale i aerodynamiczsnymAerodynamika (z greckiego: aéros - "powietrze" i dynamikós- "mający siłę, silny") - dział fizyki, mechaniki płynów, zajmujący się badaniem zjawisk związanych z ruchem gazów, a także ruchu ciał stałych w ośrodku gazowym i sił działających na te ciała....
[click for more] sprawiło, że regatowe jacht stały się bardzo do siebie podobne. Właśnie te tendencje. sprawiły, że NYYC ustalił z leciwym już T. Liptonem, że kolejne regaty o Puchar Ameryki rozegrane zostaną na jachtach klasy J, których wartosć ratingowa (76 stóp) była najbardziej zbliżona do jednostek walczących w 1920.
Kolejne regaty odbyły się w 1930...
[click for more] roku. Wyzywającym był brytyjski "Shamrock V", którego maszt wznosił się na niemal 50 m, a powierzchnia ożaglowania po postawieniu spinakeraSpinaker (ang. spinnaker, inaczej: motyl). Duży wypukły żagiel stosowany na statkach (głównie sportowych) o ożaglowaniu skośnym. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od nazwy jachtu "Sphinx", na którym zastosowano ten żagiel po raz pierwszy. Spinaker noszony jest przy kurasach wolnych, zaczynając od pełnego baksztagu, aż po fordewind. Na małych jachtach powierzchnia spinakera może dorównać powierzchni ożaglowania podstawowego. Jest to jeden z najtrudniejszych do prowadzenia żagli, szczególnie na...
[click for more] wynosiła ponad 1700 m2. Do tego, dzięki pięknym proporcjom, uznano go za najpiękniejszy jacht świata. Bronić pucharu chciały cztery załogi. Po eliminacjach ostatecznym obrońcą został posiadajacy duraluminowy maszt "Enterprise", który był naszpikowany najnowocześniejszą techniką, w tym automatycznymi windami i kabestanami pod pokładem. Właśnie przewaga technologiczna sprawiła, że amerykański jacht okazywał się szybszy na zwrotach i bez trudu pokonał "Shamrocka V" 4:0. Na "Enterprise" debiutowała kolejna ważna postać w historii regat - Harold Vanderbilt, właściciel i skiper kolejnych dwóch obrońców trofeum. "Shamrock V" był również ostatnim jachtem Thomasa Liptona, który liczył już wówczas 82 lata. Lipton, pomimo, że nigdy nie zdobył pucharu, stał się jedną z najbardziej znanych osób w całej historii zmagań o Srebrny Dzbanek, a jego "Shamrocki" stały się legendą. Udało mu się również dokonać tego o czym mażył pierwszy challenger - James Ashbury. Na rok przed śmiercią uszlachcony syn bidnego Irlandczyka stła się członkiem elitarnego Royal Yacht Squadron.
W 1934...
[click for more] do zmagań o puchar powrócił RYS. Należący do niego Thomas Sopwith w dwa lata po smierci Liptona zakupił "Shamrocka V" i na jego podstawie zamówił projekt nowego wyzywajacego nazwanego "Endeavour". Wyposażono go w odróznieniu od protoplasty w stalowy maszt, system mierzący napięcia want i sztagówSztagi to liny olinowania stałego stabilizujące omasztowanie w płaszczyźnie symetrii żaglowca. Biegną z górnych części masztów do pokładu lub do innych drzewc. Na dawnych żaglowcach sztagi były najgrubszymi linami roślinnymi, dziś są to liny stalowe. Na sztagach mogą być rozpięte również żagle, które nazywa się sztakslami....
[click for more], oraz zmieniony nieco kształt foka, ktory zwiększał siłę ciagu. Przeciw niemu NYYS wystawiłjacht "Rainbow". W tej edycji regat zmieniono również nieco przepisy. Aby uniknąć takiej automatyzacji jak na "Enterprise", nakazano umieścic w każdym jachcie pod pokladem pomieszczenie dla załogi ważące 7 ton. Ameerykanie ominęli jednak ten "problem", montując akumulatory w zęzie, a mechanioczne ułatwienia na pokładzie. Zacięta walka zakończyła się wynikiem 4:2 dla załogi "Rainbow", jednak jak przyznali sami Amerykanie, lepszym jachtem był "Endeavour", zaś swój sukces przypisali lepszemu zgraniu załogi.
Do kolejnych regat w 1937 T.O.M. Sopwith, ponownie w barwach RYS, wystawił nieznacznie tylko zmodyfikowaną wersję doskonałego "Endeavoura", nazwaną "Endeavour II". NYYS jako obrońcę wystawił natomiast jacht "Ranger", największą ze zbudowanych J-tek. Dzięki lepszym parametrą kadłuba Amerykanie rozkromili Brytyjczyków 4:0. Były to ostatnie regaty w których wystartowały jachty klasy J.
Klasa 12Klasa 12 (R-12) - metryczna klasa jachtów, które według International Rule otrzymały rating regatowy 12. Wnik w International Rule jest niemianowany, jednak dane przedstawiane są w jednostkach metrycznych. Pierwsze jachty klasy 12 powstały w Europie w 1907, zaś po drugiej stronie Atlantyku zaczęto je projektować w 1935. Rozpowszechnienie się jachtów klasy 12 umożłiwiło europejsko-amerykańskie z 1930 porozumienie ujednolicające system klasyfikacji jachtów. Na mocy tego porozumienia jednostki...
[click for more]
Jeszcze w 1930 Amerykanie i Europejczycy zawarli porozumienie, które miało ujednolicić zasady obliczania wartosci regatowej jachtów. Wypracowano kompromis, zgodnie z którym mniejsze jachty (do klasy R-15), klasyfikowane będą według metrycznych miar International Rule, zaś wszystkie jachty większe według Universal Rule.
Po tragedii i zniszczeniach II wojny światowej nie stać było nikogo na budowanie tak dużych jednostek jak J-tek. W związku z tym, aby uratować regaty NYYC i RYS zmieniły w 1956...
[click for more] Deed of Gift. Obniżono minimalną długosć linii wodnej jachtów do 44 stóp czyli 13,41 m (nie zmieniono jednak zapisu o maksymalnej długości) oraz wykreślono obowiązek przepłynięcia jachtów z macierzystego klubu na miejsce regat "na własnym kilu".
Wśrod jachtów, które spełniały te warunki wybrano klasę 12 z kilku powodów. W Europie budowano je już w 1907...
[click for more], zaś w USA pierwsze 12-stki zaczęto projektowć w 1935...
[click for more], zatem znano je po obu stronach Atlantyku. Długość wahająca się w granicach 19,0 - 21,3 m oraz powierzchnia ożaglowania w zakresie 160-173 m2 sprawiły, ze te znacznie tańsze od J-tek jachty, co miało znaczenie zwłąszcza w Europie, nadal uważano za "wystarczajaco duże" by sprostać tradycjom zmagań o Puchar Ameryki.
W 1958 rozegrano pierwsze powojenne regaty, które były jednocześnie pierwszymi w których wzięły udzial 12-stki. Wyłoniona w wyniku wewnętrznej konkurencji amerykańska "Columbia" - pierwszy jacht o dakronowych żaglach i odwrotnym skosie pawęży pokonała bez problemu 4:0 wystawiony przez RYS "Sceptre", zaprojektowany według przedwojennych zasad.
Kolejne wyzwanie dla obrońców nadeszło w 1962 z AustraliiAustralia - państwo obejmujące cały kontynent australijski. Stanowi szóste pod względem powierzchni państwo świata. Ustrój polityczny Zobacz więcej: Ustrój polityczny Australii...
[click for more]. Wystawiony przez Royal Sydney Yacht Squadron (RSYS) "Gretel" zdołał co prawda wygrać jeden bieg, jednak pozostale cztery zwyciężył amerykański "Weathertly".
Podczas zmagań w 1964 pojawił się polskiPolska - państwo położone w środkowej części Europy nad Morzem Bałtyckim, należące do Unii Europejskiej oraz NATO. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją....
[click for more] akcent. Przy pracach nad wystawionym przez Royal Thames jachtem "Sovereign" brał udział Polak, prof. Czesław Marchaj. Regaty jednak ponownie zakończyły sie zwycięstwem amerykanów 4:0, którzy wystawili jako obrońcę jacht "Constellation".
Przełomowym, pod względem konstrukcji, okazał się rok 1967 kiedy to NYYC wystawił jako obrońcę jacht "Interpid". Jego konstruktor, Olin Stephes, oddzielił kil od płetwy sterowej. Ta "rewolucja" podniosła osiągi jachtu przy słabszych wiatrach. Utracony opór boczny skompensowano dodajac na rufie skeg, oraz trymer za kilem, którego zastosowanie dodatkowo zminiejszyło promień skrętu a takze pozwoliło płynąć kursami ostrzejszymi nawet do 5°. Zmieniono również kształt samego kadłuba, z tradycyjnego skośnodennego na okrągłodenny. Przeniesiono ponadto większosć kabestanów i załogi do środka kadłuba, a także, dzięki temu rozwiazaniu, mozna było umiescić bom bliżej lustra wody. Wszystko to obniżyło środek ciężkości oraz poprawiło właściwości aerodynamiczne. Kolejną innowacja był tytanowy maszt i takielunek o eliptycznym przekroju. "Interpid" okazał się tak doskonałą konstrukcją, że nie tylko pokonał w 1967 australijską "Dame Patie" z RSYS 4:0, ale i powtórzył ten sam wyczyn trzy lata później, w 1970 podczas konfrontacji z jachtem "Gertel II" z tego samego jachtklubu co "Dame Patie".
W kolejnych latach pojawiły się kolejne innowacje techniczne. Podczas konfrontacji w 1974, kiedy to amerykański "Corageous" pokonał australijski "Southern Cross" z Royal Perth 4:), zastosowano poszynie kadłubów z aluminiumGlin (Al, łac. aluminium) to metal należący do trzeciej grupy głównej. Jedynym izotopem stabilnym jest 27Al....
[click for more] oraz żagle z kevlaruKevlar to poliamid aromatyczny o wzorze poli(tereftalano-1,4-fenylodiamid). Materiał, z którego produkowane są m. in. kamizelki kuloodporne, trampoliny i rakiety tenisowe. Kevlar jest wykorzystywany również w celu zapewnienia odporności na złamanie i rozciąganie w kablu światłowodowym. Charakteryzuje się ogromną wytrzymałością. Przy tej samej masie jest 5-krotnie bardziej wytrzymały niż stal. Jest także niepalny, nieprzewodzący oraz odporny na zużycie....
[click for more].
W następnej edycji regat, w 1977 tym samym "Corageous" dowodził znany jako potentat na rynku mediów Ted Turner. Jego załoga pokonała wówczas wystawiony przez australijski klub Sun City jacht "Australia". Ta sama "Australia", tym razem z ramienia Royal Perth, została pokonana przez jacht "Freedom" 4:1 w 1960 roku.
"Trzęsienie ziemi" nastąpiło w 1983...
[click for more]. Wystawiona przez Royal Perth "Australia II", pierwszy jacht w chistorii regat wyposażony w tak charakterystyczne wingletki na kilu pokonał w zaciętej walce dowodzony przez Dennisa Connera "Liberty". Australijskie rozwiązanie pozowliło zredukować wyporność i głębokosć zanużenia bez utraty stateczności. Po raz pierwszy w historii regat, zwyciężcą okazał się challenger! Po 132 latach Australijczycy tryumfalnie przewieźli Dzbanek z 5th Avenue do PerthPerth – miasto w Australii będące stolicą stanu Australia Zachodnia. Położone jest przy ujściu rzeki Swan do Oceanu Indyjskiego, u podnóża gór Darling. Zamieszkuje je 1 931 000 mieszkańców....
[click for more]. Był to również pierwszy rok w którym zorganizowano eliminacje wyzywających - Louis Vuitton Cup, którego zywyciężca następnie miał prawo walczyć z obrońcą o Puchar Ameryki.
Po pierwszym szoku Amerykanie zapałali rządzą uratowania "honoru" i postanowili, że Puchar Ameryki musi wrócić do "właścicieli". Dzięki zaangażowania olbrzymich funduszy dowodzony przez Connera "Stars & Stripes" z Sand Diego Yacht Club zdołał pokonać w 1987...
[click for more] broniącą pucharu "Kookaburrę III" 4:0 i odwieźć puchar do USA.
Były to ostatnie regaty o Puchar Ameryki rozegrane na jachtach klasy 12.
Rok 1988
Rok po odzyskaniu przez Amerykanów Pucharu nadeszło wyzwanie z Nowej Zelandii. Wykorzystując fakt, że w Deed of Gift nadal figurowała maksymalna długość linii wodej - 90 stóp, Mercury Bay Boating Club wystawił jacht o takiej właśnie długości i powierzchni żagla niemal 700 m2. Pomimo, że jednostka ta nosiła nazwę "New Zealand" to i tak przylggnęło do niej przezwisko "Big Boat". W odpowiedzi na "niegrzeczne" wyzwanie, w związku z krótkim czasem na przygotowania, syndykat "Sail America", którego "Stars & Stripes" odzyskał dla USA, wykorzystał inną lukę w Deed of Gift. W dokumencie tym dokładnie bowiem opisano długosć maksymalną i minimalną linii wodenj i liczę masztu, nie zapisano natomiast dopuszczalnej liczby kadlubów. W ten sposób powstał katamaran, który również otrzymał nazwę "Stars & Stripes". Procesy sądowe i konfrontacja tych dwóch łodzi reprezentujących dwie kopletnie różne klasy zakończone zwycięstwem katamaranu dowodzonego przez Connera 2:0 spowodowały wszczęcie poważnej dyskusji nad reformą Deed of Gift. Rozważano kilka propozycji, w tym powrót do klasy J. Ostatecznie, aby pozbyć się wszelkich niedomówień, postanowiono na potrzeby pucharu stworzyć nową klasę - International America's Cup Class.
IACCInternational America's Cup Class (IACC) - międzynarodowa klasa jachtów stworzona specjalnie na potrzeby regat o Puchar Ameryki po aferze, jaką wywołała w 1988 rywalizacja pomiędzy katamaranem "Stars & Stripes" a jednokadłubowym "New Zealand" o długosci linii wodnej 90 stóp (27,4 m). W przgotowaniu do tych regat obie drużyny wykorzystały luki w akcie Deed of Gift. Aby zapobiec powtórzeniu podobnej sytuacji stworzono specjalną klasę, której warunki musza spełniać wszystkie jachty biorąc...
[click for more]
do napisania
Wyniki
| Rok |
Nazwa jachtu (status) |
Właściciel |
Konstruktor |
Stocznia |
Jachtklub |
Skiper |
Wynik |
| 1851 |
America |
John Stevens |
George Steers |
Wiliam Brown |
New York Yacht Club |
Chas Brown |
zwyciężca regat wokół wyspy Wight |
| 1870 |
Magic (obrońca) |
Franklin Odgood |
R. F. Loper |
T. Byerly & Son |
New York Yacht Club |
Andrew Comstock |
1:0 |
| Cambria (wyzywający) |
James Ashbury |
Michael Ratsey |
Michael Ratsey |
Royal Thames |
J. Tannock |
| 1871 |
Columbia (obrońca) |
Franklin Osgood |
J. B. van Deusen |
J. B. van Deusen |
New York Yacht Club |
Nelson Comstock |
4:1 |
| Sappho (obrońca) |
W. P. Douglas |
C. & R. Poillon |
C. & R. Poillon |
New York Yacht Club |
Sam Greenwood |
| Livonia (wyzywający) |
James Ashbury |
Michael Ratsey |
Michael Ratsey |
Royal Harwich |
J. R. Woods |
| 1876 |
Madeleine (obrońca) |
John S. Dickerson |
David Kirby |
David Kirby |
New York Yacht Club |
Josephus Williams |
2:0 |
| Countess of Dufferin (wyzywający) |
Charles Gifford |
Alexander Cuthbert |
Alexander Cuthbert |
Royal Canadian Yacht Club |
J. E. Elsworth |
| 1881 |
Mischief (obrońca) |
Joseph Busk |
A. Cary Smith |
Harlan Hollingsworth |
New York Yacht Club |
Nathaniel Clock |
2:0 |
| Atalanta (wyzywający) |
Alexander Cuthbert |
Alexander Cuthbert |
Alexander Cuthbert |
Bay of Quinte Yacht Club |
Alexander Cuthbert |
| 1885 |
Puritan (obrońca) |
J. Malcolm Forbes i Ch. Paine |
Edward Burgess |
George Lawley & Son |
New York Yacht Club |
Aubrey J. Crocker |
2:0 |
| Genesta (wyzywający) |
Richard Sutton |
J. Beavor-Webb |
D. & W. Henderson |
Royal Yacht Squadron |
John Carter |
| 1886 |
Mayflower (obrońca) |
Charles J. Paine |
Edward Burgess |
George Lawley & Son |
New York Yacht Club |
Martin Stone |
2:0 |
| Galatea (wyzywający) |
William Henn |
J. Beavour-Webb |
J. Reed & Son |
Royal Northern Yacht Club |
Dan Bradford |
| 1887 |
Volunteer (obrońca) |
Charles J. Paine |
Edward Burgess |
Pusey & Jones |
New York Yacht Club |
Henry C. Haff |
2:0 |
| Thistle (wyzywający) |
James Bell |
George L. Watson |
D. & W. Henderson |
Royal Clyde Yacht Club |
John Barr |
| 1893 |
Vigilant (obrońca) |
C. Oliver Iselin |
N. G. Herreshoff |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Wiliam Hansen |
3:0 |
| Valkyrie II (wyzywający) |
Thomas W. Dunraven |
George L. Watson |
D. & W. Henderson |
Royal Yacht Squadron |
Wiliam Cranfield |
| 1895 |
Defender (obrońca) |
C. Oliver Iselin |
J. P. Morgan i William K. Vanderbilt |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Henry C. Haff |
3:0 |
| Valkyrie III (wyzywający) |
Thomas W. Dunraven |
George L. Watson |
D. & W. Henderson |
Royal Yacht Squadron |
Wiliam Cranfield |
| 1899 |
Columbia (obrońca) |
C. Oliver Iselin, J. P. Morgan i E. D. Morgan |
N. G. Herreshoff |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Charles Barr |
2:0 |
| Shamrock I (wyzywający) |
Thomas Lipton |
William Fife Jr. |
Thornycroft & Co. |
Royal Ulster |
Archie Hogarth |
| 1901 |
Columbia (obrońca) |
C. Oliver Iselin, J. P. Morgan i E. D. Morgan |
N. G. Herreshoff |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Charles Barr |
3:0 |
| Shamrock II (wyzywający) |
Thomas Lipton |
George L. Watson |
William Denny & Bros |
Royal Ulster |
E. A. Sycamore |
| 1903 |
Reliance (obrońca) |
C. Oliver Iselin |
N. G. Herreshoff |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Charles Barr |
3:0 |
| Shamrock III (wyzywający) |
Thomas Lipton |
William Fife Jr. |
William Denny & Bros |
Royal Ulster |
Robert Wringe |
| 1920 |
Resolute (obrońca) |
Henry Walters |
N. G. Herreshoff |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Charles Francis Adams |
3:2 |
| Shamrock IV (wyzywający) |
Thomas Lipton |
Charles Nicholson |
Camper & Nicholson |
Royal Ulster |
William Burton |
| 1930 |
Enterprise (obrońca) |
Winthrop Aldrich |
W. Starling Burgess |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Harold Vanderbilt |
4:0 |
| Shamrock V (wyzywający) |
Thomas Lipton |
Charles Nicholson |
Camper & Nicholson |
Royal Ulster |
Ned Heard |
| 1934 |
Rainbow (obrońca) |
Harold Vanderbilt |
W. Starling Burgess |
Herreshoff Mfg Co. |
New York Yacht Club |
Harold Vanderbilt |
4:2 |
| Endeavour (wyzywający) |
T. O. M. Sopwith |
Charles Nicholson |
Camper & Nicholson |
Royal Yacht Squadron |
T. O. M. Sopwith |
| 1937 |
Ranger (obrońca) |
Harold Vanderbilt |
W. Starling Burgess i Olin J. Stephens |
Bath Iron Works |
New York Yacht Club |
Harold Vanderbilt |
4:0 |
| Endeavour II (wyzywający) |
T. O. M. Sopwith |
Charles Nicholson |
Camper & Nicholson |
Royal Yacht Squadron |
T. O. M. Sopwith |
| 1958 |
Columbia (obrońca) |
Henry Sears |
Sparkman & Stephens |
Nevins |
New York Yacht Club |
Briggs Cunningam |
4:0 |
| Sceptre (wyzywający) |
Hugh Goodson |
David Boyd |
Alex Robertson & Sons |
Royal Yacht Squadron |
Graham Mann |
| 1962 |
Weatherly (obrońca) |
H. Mercer, A. Frese i C. Walsh |
Philip Rhodes |
Luders |
New York Yacht Club |
Bus Mosbacher |
4:1 |
| Gretel (wyzywający) |
Frank Packer |
Alan Payne |
Lars Halvorsen |
Royal Sydney Yacht Squadron |
Jock Sturrock |
| 1964 |
Constellation (obrońca) |
Walter Gubelman |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Robert Bavier i Eric Ridder |
4:0 |
| Sovereign (wyzywający) |
J. A. J. Boyden |
David Boyd |
Alex Robertson & Sons |
Royal Thames |
Peter Scott |
| 1967 |
Interpid (obrońca) |
Interpid Syndicate |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Bill Ficker |
4:0 |
| Dame Pattie (wyzywający) |
E. Christiensen |
Warwick Hood |
Wiliam Barnett |
Royal Sydney Yacht Squadron |
Jock Sturrock |
| 1970 |
Interpid (obrońca) |
Interpid Syndicate |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Bill Ficker |
4:1 |
| Gretel II (wyzywający) |
Frank Packer |
Alan Payne |
Wiliam Barnett |
Royal Sydney Yacht Squadron |
Jim Hardy |
| 1974 |
Courageous (obrońca) |
Courageous Syndicate |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Robert Bavier |
4:0 |
| Southern Cross (wyzywający) |
Alan Bond |
Bob Miller |
Halvorsen |
Royal Perth |
Johan Cuneo |
| 1977 |
Courageous (obrońca) |
Kings Point Fund Inc. |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Ted Turner |
4:1 |
| Australia (wyzywający) |
Alan Bond |
Bob Miller i Johan Valentijn |
Wiliam Barnett |
Royal Perth |
Noel Robins |
| 1980 |
Freedom (obrońca) |
Fort Schuyler Fundation |
Sparkman & Stephens |
Minneford |
New York Yacht Club |
Dennis Conner |
4:1 |
| Australia (wyzywający) |
Alan Bond |
Bob Miller i Johan Valentijn |
Wiliam Barnett |
Royal Perth |
Jim Hardy |
| 1983 |
Australia II (wyzywający) |
Alan Bond |
Ben Lexcen |
Stephen Ward |
Royal Perth |
John Bertrand |
4:3 |
| Liberty (obrońca) |
Fort Schuyler Fundation |
Johan Valentijn |
Newport Offshore |
New York Yacht Club |
Dennis Conner |
| 1987 |
Stars & Stripes (wyzywający) |
Sail America |
B. Chance, P. Nelson i D. Pedric |
Goetz Custom Boats |
San Diego Yacht Club |
Dennis Conner |
4:0 |
| Kookaburra III (obrońca) |
Taskforce 1987 |
Ian Murray i John Swarbrick |
Perry Boat Builders |
Royal Perth Yacht Club |
Ian Murray |
1988...
[click for more] |
Stars & Stripes ('88)(obrońca) |
Sail America |
Marschall, Chance Hubbard Maclane, Morelli i Nelson Nivelt |
Scales Composites |
San Diego Yacht Club |
Dennis Conner |
2:0 |
| New Zeland (wyzywający) |
Mercury Bay |
Farr, Bowler i Schnackenberg |
Bruce Farr & Associates |
Mercury Bay Boating Club |
David Barnes |
| 1992 |
America3 (obrońca) |
America |
Dough Peterson, Meldner, Milgram, Pugh, Reichel i Moeyerson |
Hercules Aerospace, Eric Goetz |
San Diego Yacht Club |
Buddy Melges i Bill Koch |
4:1 |
| Il Moro di Venezia (wyzywający) |
Compagnia dela Vela |
Frers, Hopkins i Sena |
Tencara (Montedison) |
Compagna della Vela |
Paul Cayard |
| 1995 |
Black Magic (wyzywający) |
Team New Zealand |
Dough Peterson i Lawrie Davidson |
McMullen & Wing |
Royal New Zealand Yacht Squadron |
Russel Couts |
5:0 |
| Young America (obrońca) |
Team Dennis Conner |
Bruce Nelson |
Eric Goetz |
San Diego Yacht Club |
Dennis Conner |
2000...
[click for more] |
Black Magic (obrońca) |
Team New Zealand |
Lawrie Davidson i C. Oliver |
Cookson Boats |
Royal New Zealand Yacht Squadron |
Russel Couts i Dean Barker |
5:0 |
| Luna Rossa (wyzywający) |
Prada |
Dough Peterson, G. Frers i D. Egan |
Prada/Green Marine |
Yacht Club Punta Ala |
Francesco de Angelis |
| 2003 |
Alinghi (wyzywający) |
Alinghi Challenge |
Rolf Vrolijk i Grant Simmer |
Decision SA |
Société Nautique de Genève |
Russel Couts |
5:0 |
| Black Magic (obrońca) |
Team New Zealand |
Mike Drummond i Clay Oliver |
North Shore Boatbuilders Cookson Boats |
Royal New Zealand Yacht Squadron |
Dean Barker |
Zobacz też:
przegląd zagadnień z zakresu żeglarstwa
Linki zewnętrzne
