Referendarz (hist.) w dawn. Polsce - urząd ustanowiony na mocy konstytucji sejmowej z 1507...
[click for more] r. w związku z zanikiem urzędu sędziego nadwornego.
Powoływano dwóch referendarzy: świeckiego i duchownego (osobne pary dla KoronyZobacz też:...
[click for more] i Litwy). Starszeństwo między nimi zależało od długości czasu piastowania urzędu. Referendarzy koronnych oficjalnie powołał Zygmunt IZygmunt I Stary (ur. 1 stycznia 1467, zm. 1 kwietnia 1548) - od 1506 król polski i wielki książę litewski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów....
[click for more]. Referendarzy litewskich Zygmunt AugustZygmunt II August (ur. 1 lipca 1520, zm. 7 lipca 1572) - od 1529 r. wielki książę litewski, od 1548 r. król Polski. Zygmunt II August, jedyny żyjący syn króla Zygmunta I Starego był ostatnim królem z dynastii Jagiellonów. Przebywał on od 1528 r. w Wilnie, jako wielki książę Litwy i już w 1529 r. został koronowany na króla, choć władzę tę sprawował jego ojciec jeszcze przez 19 lat....
[click for more].
Referendarze urzędowali stale przy królewskim dworze (nie mogli się z niego oddalać). Do ich obowiązków należało przyjmowanie od ludności próśb i skarg, które następnie referowali (stąd ich nazwa) kanclerzom i królowi. Referendarze uczestniczyli w sądach królewskich: asesorskim, relacyjnym i sejmowym, referując sprawy i prowadząc w nich rejestr spraw.
W ósmym dziesiątku lat XVIXV wiek XVI wiek XVII wiek Lata 1500-1509 Lata 1510-1519 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] w. referendarze stali się urzędnikami sądowymi prowadząc sądy referendarskie, których celem było rozstrzyganie sporów chłopów z dóbr królewskich z dzierżawcami lub ze starostami. Sądem wyższym dla sądu referendarskiego była Asesoria. W II poł. XVIII wieku spośród referendarzy wybierano sekretarzy Rady Nieustającej i jej Departamentu Interesów Cudzoziemskich. W Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim referendarz był funkcjonariuszem pomocniczym Rady Stanu, zajmujący się przygotowywaniem projektów o charakterze sądowym i administracyjnym. Od XIXXVIII wiek XIX wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] w. referendarzem tytułowano różnego rodzaju urzędników państwowych.