Prawa miejskie to zbiór praw dotyczący mieszkańców miastaMiasto to historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się wysoką intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia. W różnych państwach kryteria miejskości są różne, najczęściej są to kryteria ludnościowe bądź prawno-administracyjne (prawa miejskie)....
[click for more], szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).
Prawa te nadawane były przez władcę na wniosek pana i obejmowały między innymi prawo targowe (pozwolenie na urządzanie targów), pozwolenie na swobodne uprawianie rzemiosła, prawo składu (zmuszające przejeżdżających kupców do wystawiania swoich towarów na sprzedaż) i prawo miliMila – dawna jednostka długości o różnej wartości, zależnej od rejonu i okresu. Nazwa pochodzi z łac. mille – tysiąc. Początkowo mila oznaczała 1000 kroków. W Polsce w użyciu pozostała jedynie mila morska w nawigacji....
[click for more] (ograniczające konkurencję w handlu i rzemiośle), prawo sądowe (spory rozstrzygał sąd) i związane z nim prawo miecza, czyli prawo do zasądzania wyroków śmierci i określające jakie rodzaje kar za jakie przestępstwa można wykonywać (wiązało się to między innymi z powołaniem instytucji kata), prawo do wznoszenia fortyfikacji (które władca przekazywał miastu). Mieszkańcy miast mieli też niekiedy przyznawany przywilej zwalniający ich od płacenia ceł na obszarze całego kraju.
Jedną z najważniejszych cech przywileju lokacyjnego miasta była zasada zbiorowego władania nadaną ziemią. Prowadziło to do ukształtowania specyficznego charakteru samorządu miejskiego.
Początki nadawania praw miejskich są związane z kolonizacją nowych terenów w XIII w.XII wiek XIII wiek XIV wiek Lata 1201-1209 Lata 1210-1219 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more], czyli tak zwanymi lokacjami, gdy możnowładca ściągał na swój teren osadników, którzy karczowali lasy i budowali nową osadę (zobacz zasadźca). Aby zachęcić osadników do zmiany miejsca przyznawano im nowe prawa. Pierwotnie kolonia przybyszów uzyskiwała immunitet sądowy, a wójt lub sołtys reprezentujący księcia był powoływany z grona jej członków, następnie w miejsce immunitetów wprowadzano prawa miejskie.
W PolscePolska - państwo położone w środkowej części Europy nad Morzem Bałtyckim, należące do Unii Europejskiej oraz NATO. Graniczy z Niemcami, Czechami, Słowacją, Ukrainą, Białorusią, Litwą i Rosją....
[click for more] pojawienie się praw miejskich przyniosło pierwsze elementy prawa rzymskiego, ponieważ wcześniejsze prawa ziemskie czy prawo lenne nie miały z nim większego związku.
Prawa miejskie różniły się między sobą. Jeśli chodzi o prawa dotyczące miast polskich należy wspomnieć o:
- Prawo magdeburskiePrawo magdeburskie (prawo niemieckie) (łac. ius municipale magdeburgense) - prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. Na ziemie polskie przyniesione zostało przez niemieckich zasadźców. Z czasem wykształciły się lokalne odmiany takie jak prawo poznańskie, prawo średzkie, prawo chełmińskie. Na prawie magdeburskim lokowano głównie miasta Śląska (Złotoryja, Lwówek Śląski) oraz inne, znaczące miasta w pozostałej części kraju (Poznań). Pierwsze lokacje miejskie dokonały się ...
[click for more] (ius municipale magdeburgense) - znane też jako prawo niemieckie - prawo stworzone w MagdeburguMagdeburg, miasto środkowej części Niemiec, nad Łabą, stolica landu Saksonia-Anhalt. Miasto na prawach powiatu. Historia znane od IX wieku (ośrodek handlu z krajami słowiańskimi) w X wieku miasto i centrum kultury (ośrodek tzw. odrodzenia Ottońskiego) od 986 arcybiskupstwo (sekularyzowane 1648) jedno z największych i najbogatszych niemieckich miast średniowiecza, członek Hanzy w czasie wojny trzydziestoletniej zniszczony przez Johana von Tilly od 1680 pod panowaniem elektorów brandenburskich w...
[click for more], jedno z najczęściej używanych przez polskie miasta (pierwszym miastem polskim, które przyjęło prawa magdeburskie była Złotoryja), rządziło się nim także wiele miast w BrandenburgiiBrandenburgia (niem. Brandenburg) jest jednym z 16 krajów związkowych (Landów) w Niemczech. Podobnie jak pozostałe landy we wschodniej części kraju, powstała w 1990 roku po wchłonięciu NRD przez RFN. Jej powierzchnia to 29,475 km2, a liczba ludności 2,6 miliona. Stolicą jest Poczdam. Obecny premier Brandenburgii to Matthias Platzeck (SPD), stojący na czele lokalnej koalicji SPD/CDU....
[click for more], SaksoniiSaksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Sachsen, również Saxe) - kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi landami: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Land ten został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich landów....
[click for more] i na Śląsku.
Podstawą kodyfikacją prawa magdeburskiego był tzw. Weichbild magdeburski (Ius municipale), który był przeróbką Zwierciadła Saskiego. W Polsce najczęściej korzystano z tzw. Wulgaty, czyli oryginału niemieckiego, lub wersji Konrada z OpolaOpole (niem. Oppeln) jest miastem w południowej Polsce w województwie opolskim. Jedna z najstarszych osad w Polsce. Od wczesnego średniowiecza stolica Górnego Śląska....
[click for more] powstałej dla mieszczan krakowskich w XIV wXIII wiek XIV wiek XV wiek Lata 1300-1309 Lata 1310-1319 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more].
Użycie praw magdeburskich przez inne miasta przyczyniło się do wzrostu znaczenia Magdeburga, bo inne miasta traktowały go jako wyższą instancję w trudnych przypadkach. Zbiór tak zwanych pytań brandenburskich zawiera około 1400 zapytań.
Prawa magdeburskie były przetłumaczone na łacinę w 1506...
[click for more] przez kanclerza Jana Łaskiego natomiast na język polski w 1581 przez syndyka lwowskiego P. Szczerbica
- Prawo średzkie - odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1210 w Środzie Śląskiej zatwierdzona przez Henryka I BrodategoHenryk I Brodaty (ur. pomiędzy 1165/1170 w Głogowie, zm. 19 marca 1238 w Krośnie Odrzańskim) – książę wrocławski w latach 1201-1238, opolski 1201-1202, kaliski 1206-1207 i od 1234, lubuski do 1206, 1210-1218 i od 1230, od 1232 książę krakowski, od 1234 w południowej Wielkopolsce po rzekę Wartę, od 1230 opieka nad Opolem, od 1232 opieka nad Sandomierzem, ze śląskiej linii dynastii Piastów, od 1234 r. pełnia władzy nad Opolszczyzną (przekazanie Kazimierzowicom w zamian ziemi kaliskiej po...
[click for more]. Była to kompilacja elementów prawa magdeburskiego i flamandzkiego dostosowująca je do polskich realiów. Do głównych różnic należało sprawowanie władzy w mieście przez sołtysa lub wójta z ławnikami, przy czym stanowisko wójta i sołtysa było dziedziczne. Nie mogli oni sądzić niektórych rodzajów przestępstw które były zarezerwowane dla sędziów państwowych.
Znaczenie prawa średzkiego zmalało po zjednoczeniu Polski przez Kazimierza Wielkiego na skutek powstania wyższego sądu prawa magdeburskiego na Wawelu...
[click for more]
- Prawo chełmińskie - odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii, i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji, posługiwano się za to licznymi projektami kodyfikacji wydanymi drukiem
- Prawo poznańskie (ius Posnaniense) - zwane też prawem miast wielkopolskich odmiana prawa magdebusrkiego wzorowana na przywileju lokacyjnym Poznania z 1253. Stosowana w Wielkopolsce.
- Miejskie prawo prywatne Jana Cervusa Tucholczyka - opracowane w 1531, było oparte na Statucie Łaskiego. Była to próba spolonizowania praw miejskich podjęta przez profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. W późniejszych wydaniach znalazły się dodatki na temat prawa rzymskiego i kanonicznego.
Prawa miejskie raz udzielone, zazwyczaj nie są cofane, choć nie są to wcale bardzo rzadkie przypadki. Najczęstszą przyczyną degradacji miastaW przeszłości wiele miast utraciło prawa miejskie. Przyczyny degradacji były różne, choć głównie ekonomiczne (osady były małe, a ludność pracowała najczęściej w rolnictwie), niekiedy polityczne (np. w czasach zaborów). Poniższa lista zawierać ma wszystkie zdegradowane miasta Polski. Są one uszeregowane według roku, w którym odebrano im status miasta. W nawiasie podano rok, w którym miasto uzyskało prawa miejskie oraz obecną przynależność administracyjną (województwo)....
[click for more] bywa znaczne zmniejszenie się liczby mieszkańców.