Plutarch z Cheronei - (Πλούταρχος / Ploútarkhos), (ok. 50 n.e. - ok. 125...
[click for more] n.e.) jeden z największych pisarzy starożytnej GrecjiGrecja (Ελλάδα, Republika Grecka - Ελληνική Δημοκρατία) – państwo w południowo-wschodniej Europie, członek Unii Europejskiej. Graniczy od północy z Albanią, Macedonią i Bułgarią, od wschodu z Turcją....
[click for more], historyk, filozof-moralista oraz orator...
[click for more].
Kształcił się w Akademii Platońskiej w Atenach u Ammoniosa z Egiptu oraz w AleksandriiAleksandria (gr. Alexandreia, łac. Alexandria, arab. الإسكندرية Al-Iksandrija) - miasto założone przez Aleksandra Wielkiego w 332 roku p.n.e.. Ośrodek życia kulturalnego i wielki port Morza Śródziemnego. Za rządów Ptolemeuszów była stolicą Egiptu, za czasów rzymskich siedzibą władz prowincji. Pod koniec starożytności jeden z czterech największych ośrodków chrześcijaństwa w basenie Morza Śródziemnego (pozostałe to Antiochia Syryjska, Konstantynopol i Rzym)....
[click for more]. Chociaż wiele podróżował, między innymi po ItaliiItalia – kraina geograficzna i historyczna położona na Półwyspie Apenińskim, o obszarze zmiennym w czasie. W V w. p.n.e. oznaczała tylko jego południową część, w III w. p.n.e. natomiast wszystkie tereny podległe Rzymowi. Za czasów Juliusza Cezara teren rozciągający się od Cieśniny Meseńskiej do rzeki Rubikon. Wtedy za jej część jeszcze nie uważano Galii Przedalpejskiej leżącej w dolinie rzeki Pad oraz Ligurii. Ale około 27 p.n.e., za panowania Augusta, Italia już sięgnęła do p...
[click for more], EgipcieEgipt (łac. Aegyptus, z gr. Aigyptos; nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu, Jumhuriyat Misr al-Arabiyah) to kraj arabski leżący w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Śródziemnym, pomiędzy Libią a Izraelem i Strefą Gazy....
[click for more] czy Azji MniejszejAzja Mniejsza - półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą. Półwysep oblewają morza: Śródziemne, Egejskie, Marmara i Czarne. Od Europy oddzielają go cieśniny Bosfor i Dardanele. Zajmuje powierzchnię ok. 500 tys. km2. Na półwyspie tym leży azjatycka część Turcji Anatolia....
[click for more], większość życia spędził w rodzinnym mieście Cheronei w Beocji i w Atenach, gdzie sprawował wiele urzędów min. był prokuratorem Achaii mianowanym przez cesarza HadrianaHadrian (Publius Aelius Hadrianus) (24 stycznia 76 - 10 lipca 138) cesarz rzymski. Syn Aeliusa Hadrianusa Afera i Domitii Pauliny. W 100 roku ożenił się z Sabiną (która miała wówczas 12 lat). Od roku 117 - cesarz rzymski. Zreformował system podatkowy, złagodził prawa dotyczące niewolników. Wydał instrukcje prawne dla pretorów zwane edyktem wieczystym. W okresie 132-135 stłumił powstanie w Judei. Dał się poznać jako mecenas sztuki i nauki. Był homoseksualistą. Usynowił Antoninusa Piusa,...
[click for more]. W Cheronei został archontemArchont - najwyższy urzędnik państwowy w starożytnych Atenach. Urzędnicy ci pojawili się w VIII wieku p.n.e. Wybierano 9 archontów, których funkcje się różniły (1 - władza wykonawcza, 1 - wojskowa, 1 - funkcje kapłańskie, 6 - władza sądownicza). Po skończeniu kadencji (od lat 80. VII wieku p.n.e. rocznej) archont wchodził w skład areopagu. Pod koniec VI wieku p.n.e. urząd ten zaczął tracić na znaczeniu (zobacz: reformy Klejstenesa)....
[click for more] i kapłanem w świątyni Apollina delfickiego. W swoim rodzinnym mieście założył placówkę wzorowaną na Akademii Platońskiej, w której propagował system filozoficzny z elementami platonizmuPlatonizm - poglądy filozoficzne, rozwijające myśl Platona. Wspólną cechą większości odmian Platonizmu jest przyjęcie założenia istnienia niezmiennego świata idei doskonałych i zmiennego, niedoskonałego świata materialnego, będącego odbiciem świata idei....
[click for more], stoicyzmuStoicyzm to antyczna szkoła filozoficzna, zapoczątkowana w III wieku p.n.e. w Atenach, przez Zenona z Kition, doprowadzona do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowana przez kolejne 500 lat, aż do nastania ery chrześcijańskiej....
[click for more] i neopitagoreizmu. Twierdził, że istnieje jedno, wieczne i niezmienne bóstwo (Logos), które porządkuje Wszechświat i działa poprzez podległe mu bóstwa. Plutarch zwalczał zwolenników Epikura, którzy zaprzeczali nieśmiertelności duszy, opatrzności boskiej i wartości cnoty. Był wegetarianinemWegetarianizm to rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków mięsa i w różnym stopniu innych produktów pochodzenia zwierzęcego (np. tłuszcz, czy żelatyna). Niektóre odmiany wegetarianizmu, np. laktovowegetarianizm zezwalają jednak na spożywanie miodu, nabiału i jaj....
[click for more].
Sławę przyniosły mu żywoty pierwszych imperatorów Od Augusta do Witeliusza, z których zachowały się żywoty GalbyGalba (25 grudnia 3 p.n.e. - 15 stycznia 69 n.e.) Servius Sulpicius Galba, Servius Galba Imperator Caesar Augustus, ur. niedaleko Tarraciny, syn C. Sulpiciusa Galby i Mummii Achaici. Adoptowany przez Liwię, matkę Tyberiusza (przed śmiercią Liwia przekazała Galbie 50 milionów sestercji). Pochodził z rodu patrycjuszowskiego i pełnił ważne funkcje państwowe, między innymi był namiestnikiem Galii....
[click for more] i Othona. Jego najważniejsze dzieła to pisma moralne Moralia, które obejmowały ponad 70 rozpraw na różnorodne tematy - od traktatów filozoficznych po traktaty literacko-krytyczne - oraz pisma biograficzne Żywoty równoległe (Βίοι Παράλληλοι / Bíoi Parállêloi), które powstały w latach 105 - 115, opisującego dzieje życia 46 znanych osobistości zestawianych parami Grek-Rzymianin np. TezeuszTezeusz - W mitologii greckiej byli dwaj herosi o tym imieniu. Pierwszy z nich to mityczny syn Posejdona i Ajtry, formalnie syn Ajgeusa, króla Aten. Wychowywany poza domem z obawy przed żądnymi tronu synami swojego stryja Pallasa. Jego wejściem w dorosłość było uniesienie głazu, pod którym Ajgeus zostawił dla niego miecz i sandały. Powrócił do Aten i zdobył władzę, pokonując synów Pallasa....
[click for more]-Romulus, Lizander-Sulla, Aleksander III Wielki-Juliusz Cezar. Każda para równoległego żywotu kończyła się súnkrisis - porównaniem obu postaci. Tekst o pierwszej parze postaci, Epaminondas - Scypion, nie przetrwał do naszych czasów. Wśród biografii paralelnych znalazły sie pojedyncze żywoty Aratosa i ArtakserksesaArtakserkses I Długoręki - król perski z dynastii Achemenidów, syn Kserksesa, panował w latach 464 p.n.e. - 425 p.n.e. W 448 p.n.e. zawarł pokój z Atenami....
[click for more]
Plutarch był bardzo poczytnym autorem, wielką popularnością cieszyły się zwłaszcza Zywoty, cenionym za żywy, barwny i klarowny styl.
Ważniejsze pisma
- Żywoty równoległe
- O szczęściu czy dzielności Aleksamdra
- O cnocie moralnej
- Pochwała starości
- O równowadze ducha
- O poskromieniu gniewu
- O monarchii, demokracji i oligarchii
- O życiu i poezji Homera
- O zamilknięciu wyroczni
- O poglądach zdrowego rozsądku
