Peru (Perú, Republika Peru - República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu i największy kraj andyjskiAndy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6882 m n.p.m.)....
[click for more]. Stolicą Peru jest Lima.
República del Perú
|
|
DewizaDewiza (fr. devise - "godło, zawołanie") - krótka sentencja, mająca wyrazić cel lub sposób zachownia spajający jakąś społeczność lub przyświecająca poczynaniom danej osoby....
[click for more]: Libertad y Orden
(hiszp. Wolność i porządek) |
 |
| Język urzędowy |
hiszpański, lokalnie także keczua i ajmara |
| Stolica |
Lima |
| Ustrój polityczny |
republika |
Głowa państwa
|
prezydentPrezydent (od łac. praesidens, zasiadający na czele) to najwyższy urząd w państwie będącym republiką, np. w Polsce lub USA....
[click for more]
Alejandro Toledo |
Szef administracji
|
premierPremier (z franc. premier - "pierwszy", od łac. primus, pierwszy) - w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczpospolitej w użyciu był również termin: Prezydent Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler)....
[click for more]
Carlos Ferrero |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:...
[click for more]
- całkowita
- wód śródląd. |
19.
1 285 220 km²
8,8% |
Liczba ludności
- ogółem (2003...
[click for more])
- gęstość zalud. |
39.
28 409 897
22/km² |
| Uzyskanie niepodległości |
od Hiszpanii
28 lipca28 lipca jest 209. (w latach przestępnych 210.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 156 dni. // ...
[click for more] 1822...
[click for more] |
WalutaJednostka monetarna - nazwa pieniądza (waluty) obowiązującego w danym państwie. Współcześnie w prawie wszystkich państwach świata istnieje tylko jedna podstawowa jednostka monetarna, oraz jakaś jednostka mniejsza (prawie zawsze jest to jedna setna, rzadko tysięczna, inne stosunki praktycznie się nie zdarzają), i wszystkie banknoty i monety są "okrągłymi" wielokrotnościami tych jednostek — 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 (czasem występują też "półokrągłe" 3, 15, 25) itd....
[click for more] |
nowy sol (PEN) |
Strefa czasowaWszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana położenia powoduje zmianę lokalnego czasu - w okresie, gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe o szerokości 15 stopni długości geograficznej. Na całym obszarze takiej strefy obowiązuje ten sam czas strefowy - średni czas słoneczny południka środkowego - różniący się o całkowit...
[click for more] |
UTCUniwersalny czas koordynowany, UTC (ang. Coordinated Universal Time) - wzorcowy czas ustalany na podstawie TAI (fr. Temps Atomique International), uwzględniający nieregularność ruchu obrotowego Ziemi i koordynowany względem czasu słonecznego. By zapewnić, że Słońce średnio w ciągu roku przechodzi nad południkiem Greenwich o godz. 12:00 UTC, z dokładnością nie mniejszą niż 0.9 s, od czasu do czasu do UTC dodawana jest tzw. przestępna sekunda. Operację tę przeprowadza IERS (International ...
[click for more] -5 |
| Hymn państwowy |
Somos libres, seámoslo siempre |
| Domena internetowa |
.pe |
Kod samochodowyLista międzynarodowych kodów samochodowych Pogrubieniem oznaczono kody oficjalne stosowane obecnie. Kursywą oznaczono kody nieoficjalne lub nieużywane powszechnie. A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S Ś T U W Z Ź Ż ...
[click for more] |
PE |
Kod telefonicznyKod telefoniczny, międzynarodowy wskaźnik telefoniczny – oznaczenie numeryczne kraju stosowane w międzynarodowych połączeniach telefonicznych. Numer ten jest wybierany po tzw. prefiksie ruchu międzynarodowego (w telefonii stacjonarnej w większości krajów świata jest to "00", a w telefonii komórkowej - "+")....
[click for more] |
+51 |
|
|
Warunki naturalne
Peru można podzielić na 3 krainy geograficzne:
- Costa (wybrzeże)
- Sierra (Andy)
- i Montana inaczej Selva
Costa
Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąski pas nizinny, który często nawiedzają trzęsienia ziemi. Jest to teren o klimacie suchym, miejscami o charakterze pustynnym i półpustynnym, o rocznych opadach zaledwie 20-50 mm. Temperatury średnie: 15-17°C zimą i 19-21°C latem. Na wybrzeżu spotyka się charakterystyczną mgłę zwaną garua, której występowanie jest związane z Prądem Peruwiańskim.
Chociaż nizinę nadmorską przecina kilkadziesiąt rzek, tylko 10 z nich wpada do morza. Pozostałe są rzekami okresowymi lub giną w piaskach pustyni. Działalność rolnicza i gospodarcza w tym regionie koncentruje się wzdłuż rzek. Rolnictwo opiera się na sztucznej irygacji.
Costa stanowi ok. 12% powierzchni kraju, jednak jest zamieszkiwana przez ponad 25% ludności. Produkcja rolnicza w rejonie nadbrzeżnym przynosi ok. 50% produkcji całego kraju.
Ważne uprawy:
- bawełna długowłóknista
- trzcina cukrowaTrzcina cukrowa (Saccharum officinarum L. 1753) - roślina wieloletnia należąca do rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Charakterystyka Łodyga Wysokość do 6 m Uprawa Najważniejszym producentem cukru jest Brazylia. Głównym źródłem cukru w gospodarce światowej jest trzcina cukrowa, z której produkuje się cukier trzcinowy. W strefie umiarkowanej z konieczności zastępowana jest przez buraka cukrowego, z którego powstaje cukier buraczany. Wymagania Uprawiana w ciepłym i wilgotny...
[click for more]
- ryż
Płynący wzdłuż wybrzeży chłodny Prąd Peruwiański, przynosi obfitość ryb morskich. Rybołówstwo jest ważną dziedziną peruwiańskiej gospodarki i źródłem dochodu narodowego. Najważniejsze porty rybackie to: Pisco i Paracas.
Na przybrzeżnych wysepkach eksploatuje się złoża guanoGuano - odchody ptaków morskich (głównie: kormoranów, pelikanów i głuptaków) lub nietoperzy, gromadzące się od wieków na powierzchni ziemi lub w jaskiniach, na terenach suchych, głównie na zachodnich wybrzeżach Ameryki Południowej (Chile, Peru)i wyspach sąsiednich; grube pokłady eksploatowane są jako cenny nawóz. Skład mineralny i chemiczny jest bardzo złożony, przeważają fosforany wapnia i magnezu. W Polsce bardzo rzadko spotykane, jedynie w niektórych jaskiniach Ojcowa i okolic....
[click for more].
W północnej części wybrzeża znajdują się złoża ropy naftowej.
Sierra
Na region andyjski składają się:
- wyższa Kordyliera Zachodnia, z pasmem Kordyliery Białej z szczytami powyżej 6000 m n.p.m.N.p.m. - skrót terminu "nad poziomem morza", używanego przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza. Biorąc pod uwagę, że kula ziemska nie stanowi idealnej figury geometrycznej - kuli - oraz to, że średnie poziomy poszczególnych mórz i oceanów są różne, problemem staje się, co uznamy za poziom morza (zobacz więcej w artykule poziom morza)....
[click for more]
- niższa Kordyliera Wschodnia
- Puna - śródgórska wyżyna rozdzielająca te pasma górskie
Z pasma Kordyliery Czarnej wypływają źródła Amazonki: Huallaga Ucajali i Maranon.
Średnie temperatury: 6-7°C latem, 4-5°C zimą. Opady roczne - 800 do 900 mm, zdecydowana większość opadów przypada na okres październik-kwiecień.
Pod względem gospodarczym w regionie Sierra największe znaczenie ma przemysł wydobywczy:
- rudy miedzi - Marochoca, Casapalca, Jauli, Cerro de Pasco
- rudy cynkuCynk (Zn, łac. zincum) to metal z XII grupy pobocznej. Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70....
[click for more] i ołowiu
- rudy wanadu - Minas Ragra
- rudy rtęci - Jauli, Huancovelica
- rudy żelaza - Marcona
a także hutniczy - Cerro de Pasco i La Oroya.
Najważniejszą arterią komunikacyjną jest kolej transandyjska.
Największe miasto tego regionu to położona na wysokości 2339 m n.p.m. u stóp czynnego wulkanu Misti ArequipaArequipa - miasto w Peru, położone na wysokości 2325 m.n.p.m w otoczeniu gór Cordillera Volcanica. Jest drugim co do wielkości miastem w Peru - zaraz po stolicy Limie - i obecnie liczy ok. 762 tys. mieszkańców. Arequipa została założona w 1540 r. przez Garcí Manuel de Carbajal, emisariusza Francisco Pizarro. Rok później osada otrzymała z rąk cesarza i jednocześnie hiszpańskiego króla Karola V prawa miejskie....
[click for more]. Inne ważne miasto regionu to dawna stolica państwa Inków - CuscoCuzco – miasto położone w południowej części Peru na wysokości 3326 m n.p.m. Obecnie stolica departamentu Cuzco, liczba mieszkańców w 1990 r. wynosiła 275 tys. Miasto zostało założone przez pierwszego władcę Inków Manco Capaca w XII wieku, zostało zdobyte w 1533 r przez oddziały Francisco Pizarro. Podczas powstania Manco Inki w 1536 r. miasto zostało spalone. Hiszpanie w tym samym miejscu zbudowali swoje miasto. Dwukrotnie nawiedzane przez silne trzęsienia ziemi (w 1650, 1950 i 1986 r.)...
[click for more].
Inne gałęzie przemysłu to przemysł spożywczy i włókienniczy.
Rolnictwo:
- uprawy
- kukurydzaKukurydza zwyczajna (Zea mays L.) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny wiechlinowatych. Należy do zbóż. Pochodzi z Meksyku. Praktycznie nie występuje w formie dzikiej....
[click for more]
- proso
- kawaKawa (z arab. kahwa z tur. kahve = nazwa regionu Kaffa w Etiopii, gdzie występują dziko rosnące krzewy kawowe) - wysuszone i odtłuszczone ziarna (nasiona) kawowca (kawa ziarnista), z których w procesie prażenia otrzymuje się kawę paloną o charakterystycznym aromacie i wyglądzie. Tak przygotowane ziarna po zmieleniu (kawa mielona) lub instantyzacji (kawa rozpuszczalna) służą do przygotowania parzonego napoju - kawy. Napój ten zawiera pobudzający alkaloid kofeinę - obecnie wytwarza się równi...
[click for more]
- kakao
- herbata
- ziemniakiZiemniak (Solanum tuberosum L.) - bylina należąca do rodziny psiankowatych pochodząca z Andów i wyspy Chiloe. Obecnie jako roślina uprawna kosmopolita....
[click for more]
- krzew koki
- hodowla
- bydło
- owceOwca domowa (Ovis aries L.) gatunek zwierzęcia domowego z rodziny krętorogich. Przodkiem były najprawdopodobniej różne podgatunki owcy dzikiej (Ovis ammon). Domestykacja nastąpiła między VIII a VI tysiącleciem p.n.e. w zachodniej Azji, prawdopodobnie jeszcze przed rozpoczęciem osiadłego życia w epoce brązu. Początkowo z owiec uzyskiwano jedynie skóry, mięso i mleko, obecnie również wełnę. Początkowo zwierzę hodowane na terenach górskich i stepowych rozpowszechniło się obecnie w ró...
[click for more]
- alpaki...
[click for more] i lamy
Montana
Montana znajduje się we wschodniej części Peru. Jest to region o klimacie gorącym, wilgotnym równikowym. Średnie temperatury 20-35°C, a opady roczne do 3500 mm. Przeważającą część terenu zajmuje deszczowy las równikowy.
Z lasu pozyskuje się drewno (m.in. cedrowe i mahoniowe), kauczuk, chininę i balsam peruwiański.
Ten region Peru chociaż zajmuje 2/3 powierzchni jest zamieszkiwane przez tylko kilkanaście procent ludności.
Uprawy:
Warunki hydrologiczne
Jezioro TiticacaJezioro Titicaca (hiszp. Lago Titicaca) to drugie pod względem wielkości jezioro w Ameryce Południowej, położone w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych) na terenie Peru i Boliwii. Jest to najwyżej położone jezioro żeglowne dla dużych statków i zarazem największe jezioro wysokogórskie na Ziemi....
[click for more]
Rzeki:
- Ucayali
- Maranon
- Urubamba
- Apurimac
Gospodarka
- ten rozdział wymaga napisania
Główne porty:
Ustrój polityczny
Zgodnie z konstytucjąKonstytucja (od łac. constituo,-ere - urządzać, ustanawiać, regulować) - akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie....
[click for more] z 31 grudnia 31 grudnia jest 365. (w latach przestępnych 366.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Jest to ostatni dzień roku. Święta imieniny: Korneliusz, Mariusz, Melania, Sebastian, Sylwester i Tworzysław noc sylwestrowa ...
[click for more] 1993, Peru jest republiką, w której głową państwa jest prezydent wybierany w powszechnych wyborach na 5-letnią kadencję. Prezydent posiada dwóch wiceprezydentów. Członkowie rządu są mianowani przez prezydenta, na czele rządu stoi premier. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu - Kongresu Republiki Peru. 120 członków parlamentu jest wybieranych w wyborach powszechnych również na 5-letnią kadencję.
Podział administracyjny
24 departamenty (departamento): Amazonas, Ancash, Apurimac, Arequipa, Ayacucho, Cajamarca, Cusco, Huancavelica, Huanuco, Ica, Junin, La Libertad, Lambayeque, Lima, Loreto, Madre de Dios, Moquegua, Pasco, Piura, Puno, San Martin, Tacna, Tumbes, Ucayali i 1 prowincja konstytucyjna: Callao
Historia
Peru jest krajem o bogatej, wielowiekowej historii. Na terenie obecnego Peru w okresie prekolumbijskim istniały rozwinięte cywilizacje indiańskie. Po zdobyciu Peru przez hiszpańskich konkwistadorów na czele z Francisco PizarroFrancisco Pizarro (1478-1541), hiszpański konkwistador, zdobywca Peru. Od 1502 roku brał udział w wyprawach w Ameryce. W 1531 roku wyruszył na czele 180 żołnierzy na podbój państwa Inków. Po uwięzieniu i zamordowaniu władcy inkaskiego w ciągu dwóch lat opanował niemal cały kraj. Zginął w walkach, które wybuchły między przywódcami konkwistadorów. Założyciel miasta Lima....
[click for more], utworzono tu największe i najbogatsze wicekrólestwo. Mimo zrywów powstańczych Inków nie udało im się pokonać hiszpańskich kolonizatorów. W XIX wiekuXVIII wiek XIX wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] w całej Ameryce Południowej pojawiły się dążenia niepodległościowe od hiszpańskiej metropolii. Dopiero w 1821 roku dzięki obcym bojownikom Peru proklamowało niepodległość.
Mimo wielu bogactw naturalnych Peru w XIX i XX wieku nie mogło uzyskać odpowiadającej jej pozycji międzynarodowej. Sytuacja wewnętrzna kraju była niestabilna, a szerokie rzesze społeczne cierpiały biedę. Wielokrotnie armia, na dłuższe lub krótsze okresy, przejmowała władzę lub wpływała na polityczną sytuację w kraju.
Po okresie po części dyktatorskich rządów Alberto FujimoriegoAlberto Fujimori (ur. 28 lipca 1938 w Limie) - polityk peruwiański, syn imigrantów japońskich, prezydent Peru w okresie od 28 lipca 1990 do 17 listopada 2000....
[click for more], w demokratycznych wyborach władzę zdobył Alejandro Toledo. Mimo pewnych osiągnięć na polu gospodarki i względnego uspokojenia sytuacji w Peru, kraj ten nadal boryka się z licznymi problemami społeczno-politycznymi.
- Więcej informacji w artykule historia PeruNa obszarze dzisiejszego Peru w okresie prekolumbijskim rozwijało się kilka znaczących cywilizacji indiańskich. Były to: kultura Chavín (1200-600 p.n.e.) Nazca (na południu) Mochica (na północy) Chimú ze stolicą w Chan Chan Aymara Państwo Aymara w IX wieku podbiły plemiona Kiczuanów, które utworzyły potężne imperium Inków, o wysokim stopniu rozwoju gospodarczego i organizacyjnego. Ukształtowanie cywilizacji inkaskiej miało miejsce w XII wieku, jednak znaczniejsza ekspansja terytorialna ...
[click for more].
- Zobacz też: historia Ameryki Południowej i Środkowej, hiszpański podbój Ameryki, Ameryka Południowa i Środkowa w XVII wieku, Ameryka Południowa i Środkowa w XVIII wieku, Ameryka Południowa i Środkowa w XIX wieku, pierwsze walki niepodległościowe w Ameryce Łacińskiej.
Uniwersytety i wyższe uczelnie
W Limie znajduje się najstarszy w Ameryce Południowej Uniwersytet Św. Marka założony w 1551 roku.
Ważne postacie w historii
Dodatkowe informacje
- Położenie geograficzne: 0° 10'-18°20'S, 68° 40'-81° 54' W
- Całkowita granica lądowa: 6940 km
- Długość granic z sąsiadującymi państwami:
- BoliwiaBoliwia, Republika Boliwii (hiszp. Bolivia, República de Bolivia) - kraj na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie....
[click for more] 900 km
- Brazylia 1560 km
- ChileChile (Republika Chile - República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie: Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna, Sala y Gómez, San Ambrosio i San Félix....
[click for more] 160 km
- EkwadorEkwador (Ecuador, Republika Ekwadoru - República del Ecuador) to państwo w Ameryce Południowej, jedno z trzech powstałych w wyniku rozpadu Wielkiej Kolumbii w 1830. Sąsiaduje z Kolumbią, Peru oraz Oceanem Spokojnym. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa oznaczającego równik....
[click for more] 1420 km
- Kolumbia 2900 km
- Długość wybrzeża: 2414 km
- Najwyższy punkt: Huascaran 6768 m n.p.m.
- Najniższy punkt: Ocean Spokojny 0 m
- Religie: katolicy 90%, protestanci 3%, religie animistyczne
Zobacz też: kultury andyjskieKultury andyjskie – to wspólna nazwa dla dawnych kultur indiańskich, rozwijącących się niegdyś na terenach obejmujących niziny pomiędzy Andami a brzegiem Oceanu Spokojnego. Należą one do kultur stosunkowo mało znanych i nie do końca opracowana jest ich chronologia. Najstarsze, odnalezione ślady bytności człowieka na tych terenach pochodzą z osiemnastego tysiąclecia p.n.e. Zostały odkryte w jaskini Pikimachay koło Ayacucho (w Peru). Znaleziska pochodzące z tej jaskini przypisano do dwó...
[click for more]
| Ameryka Południowa |
|
ArgentynaArgentyna (Argentina, Republika Argentyńska - República Argentina) to państwo w Ameryce Południowej, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Chile, Boliwią, Paragwajem, Brazylią i Urugwajem. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy....
[click for more] | Brazylia | Boliwia | Chile | Ekwador | GujanaGujana (Guyana) Kooperacyjna Republika Gujany (Co-operative Republic of Guyana) – państwo w Ameryce Południowej, nad Oceanem Atlantyckim, posiadające na połnocnym zachodzie granicę z Wenezuelą (743 km), na południowym zachodzie i południu z Brazylią (1.119 km), a na wschodzie z Surinamem (600 km). Kształt granicy Gujany z Wenezuelą i Surinamem jest podważany przez obydwa te państwa....
[click for more] | Kolumbia | ParagwajParagwaj to państwo w Ameryce Południowej leżące po obu stronach rzeki Paragwaj i graniczące z Argentyną, Brazylią i Boliwią; nie posiada dostępu do morza. Liczba ludności 5 734 139, powierzchnia 406 750 km²....
[click for more] | Peru | Surinam | Urugwaj | Wenezuela
Terytoria zależne: Gujana FrancuskaGujana Francuska (franc. Guyane, Département d'Outre-Mer de Guyane française lub Guyane française) - francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim....
[click for more] | Falklandy Falklandy (Malwiny) - (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) - archipelag na Południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny. Znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do niego rości sobie także Argentyna....
[click for more]
|
