Definicja Niem. (Szukaj)

Deutsch
Obszar NiemcyNiemcy (nazwa oficjalna Republika Federalna Niemiec, niem. Bundesrepublik Deutschland) to kraj leżący w środkowej Europie, będący członkiem Unii Europejskiej, Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8 oraz NATO. Do 1970 r. (do traktatu pomiędzy RFN a Polską) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna (NRF)....
[click for more], AustriaAustria, Republika Austrii (Österreich, Republik Österreich) - kraj położony w Europie środkowej, federacja dziewięciu landów. Graniczy od zachodu ze Szwajcarią (164 km) i Liechtensteinem (35 km), Włochami (430 km) i Słowenią (330 km) od południa, Węgrami (366 km) i Słowacją (91 km) od wschodu i Niemcami (784 km) oraz Czechami (632 km) od północy. Łączna długość granic lądowych wynosi 2 562 km. Nie ma dostępu do morza. Stolica Austrii znajduje się na wschodzie kraju w Wiedniu....
[click for more], SzwajcariaSzwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) to państwo w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria jest od wielu lat państwem neutralnym. Do Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 roku po przegłosowaniu tej decyzji w referendum....
[click for more] i inne
Liczba mówiących 120 milionów
Ranking 9.
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
*Języki germańskie
**Języki zachodniogermańskie
***Język niemiecki
Alfabet łaciński
Status oficjalny
Język urzędowy Niemcy, Austria, Liechtenstein, Szwajcaria, Luksemburg oraz BelgiaBelgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) - państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Graniczy od zachodu z Francją (620 km), od południa z Luksemburgiem (148 km), od wschodu z Niemcami (167 km) i od północy z Holandią (450 km). Łączna długość granic lądowych wynosi 1 385 km, ponadto istnieje 64 km fragment wybrzeża Morza Północnego. Podzielona jest na dwie strefy językowe: francuską i flamandzką. Bruksela, stolica...
[click for more], Dania, Włochy, jeden z urzędowych w Unii EuropejskiejUnia Europejska (UE) jest to gospodarczo-polityczny związek dwudziestu pięciu, w chwili obecnej, krajów europejskich, będący efektem wieloletniego zbliżania się krajów z Europy Zachodniej. Filary Unii Europejskiej Unia Europejska opiera się na trzech filarach:...
[click for more]
Regulowany przez ?
Kody języka
ISO 639-1 de
ISO 639-2 deu/ger
SIL GER
W Wikipedii
Patrz także: Język - Języki świata
Wikipedia
Niemiecka (http://de.wikipedia.org/) wersja językowa Wikipedii

W Wikisłowniku: Słownik języka niemieckiego

Język niemiecki jest bardzo zróżnicowany regionalnie, i niektóre dialekty - takie jak dialekt używany w "niemieckojęzycznej" części Szwajcarii (schweizerdeutsch albo schwyzerdütsch, po polsku zwany też językiem alemańskim) - są czasem klasyfikowane jako osobne języki. Najbliżej spokrewniony jest z językiem niderlandzkim.

Ortografia

Alfabet niemiecki jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 30 liter. Oprócz liter klasycznych zawiera także litery ä, ö i ü oraz ß (ligatura sz, tzw. eszet lub scharfes s). Przy braku odpowiednich czcionek mogą one być zastępowane odpowiednimi dwuznakami (ä=ae, ö=oe, ü=ue, ß=ss).

A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S   T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z


Cechą charakterystyczną niemieckiej ortografii jest pisownia prawie wszystkich rzeczowników wielką literą.

Warto odnotować, że litera ß nie występuje w szwajcarskiej odmianie języka niemieckiego.

W 1998...
[click for more] r. wprowadzono reformę niemieckiej ortografii, która polega m.in. na zniemczeniu pisowni niektórych wyrazów obcych, zwiększeniu liczby wyrażeń pisanych rozdzielnie oraz wielką literą, jak również zastąpieniu ß występującego po krótkiej samogłosce przez ss oraz zwiększeniu częstotliwości używania litery ä zamiast e. Nowa pisownia stanie się bezwzględnie obowiązującą od 2005...
[click for more]. Już jest wymagana jej znajomość na egzaminach językowych.

Wygląd pisma ręcznego w języku niemieckim był ściśle uregulowany. Do 1925 r. było to pismo zwane Kurrentschrift (inaczej Spitzschrift), a w latach 1935 - 1941...
[click for more] Sütterlinschrift (inaczej Deutsche Schrift). Do dzisiaj widać te wpływy w piśmie ręcznym starszego pokolenia Niemców.

Litera ß (scharfes S) jest jedyną literą, którą można pisać tylko małą literą. Pochodzi ona z połączenia liter ſ (czyli „długiego s”) i z w piśmie ręcznym o nazwie Sütterlinschrift. Litera ta występuje wyłącznie w języku niemieckim.

W piśmie ręcznym większość młodszych Niemców i Austriaków mechanicznie stawia poprzeczną kreskę na literze z (tak jak czasem w polskim ż) - nawet pisząc w języku dla siebie obcym (np. angielskim lub polskim). Dzięki temu łatwo rozpoznać rękopis pisany przez osobę, dla której język niemiecki jest językiem ojczystym.

Fonetyka

Występuje dość duże zróżnicowanie wymowy - np. miękkie h na końcu wyrazów w niektórych dialektach wymawia się podobnie do polskiego ś, w innych do polskiego h.

W niemieckiej pisowni występuje wiele wieloznaków, takich jak:

  • ch - wymawiane zwykle jak polskie h
  • sch - wymawiane jak polskie sz
  • tsch - wymawiane jak polskie cz
  • eu i äu - wymiawiane jak polskie oj
  • ei - wymiawiane jak polskie aj

Wymowa r różni się od polskiego r. Wymowa z najczęściej jak polskie c. Wymowa samodzielnego s zazwyczaj jak polskie z.

Gramatyka

Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami - męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga. Są 4 przypadki - mianownik, dopełniacz, celownik i biernik, przy czym najrzadziej używany jest dopełniacz.

Rzeczowniki przyjmują końcówki (doklejane, nie wymieniane jak w polskim) w niektórych przypadkach oraz może następować przegłos. Odmiana jest jednak uboga i do oznaczenia przypadku używa się raczej rodzajnika.

Czasowniki mają bogatszą odmianę przez osoby, liczby, czasy i strony.

Są dwa rodzaje rodzajników - określone i nieokreślone, oba odmienne w podobny sposób przez liczby, rodzaje i przypadki. Końcówki rodzajników mogą przyjmować też przymiotniki, zaimki dzierżawcze itd., ale tylko te stojące przez rzeczownikiem. W zdaniach typu "X jest Y", Y jest w formie bazowej.

Kategorie gramatyczne

PrzypadkiPrzypadek to kategoria gramatyczna głównie języków fleksyjnych, przez którą odmieniają się rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, imiesłowy (określane przez to zbiorczym mianem imion), a niekiedy też czasowniki (co w języku polskim nie występuje)....
[click for more]

Są cztery przypadki:

  • mianownik - analogicznie jak w języku polskim oraz w orzecznikach (analogicznie do łacińskiego nominativus duplex)
  • dopełniacz - używany głównie do wyrażania posiadania
  • celownik - używany dla dopełnienia dalszego oraz z większością przyimków
  • biernik - analogicznie jak w języku polskim, oraz z niektórymi przyimkami

Osoby

Tak jak w większości języków indoeuropejskich są 3 osoby.

Jako form grzecznościowych używa się 3 osoby liczby mnogiej z przyimkiem Sie (dosłownie oni).

Rodzaje

Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami - męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga.

Czasy

System czasów gramatycznych niemal w całości pokrywa się z językiem łacińskim. W języku niemieckim istnieje pięć czasów:

  • Präsens: czas teraźniejszy. Odpowiada polskiemu czasowi teraźniejszemu i łacińskiemu Praesens, może również wyrażać przyszłość (analogicznie do polskiego „Jutro idę do kina”).
  • Perfekt: czas przeszły (dokonany). Odpowiada łacińskiemu Perfectum, oraz angielskiemu present perfect. W odróżnieniu od języka łacińskiego, jest to czas złożony, jednak używa się tutaj dwóch czasowników posiłkowych (inaczej niż w angielskim, a podobnie jak we włoskim): haben (‘mieć’) oraz sein (‘być’).
  • Imperfekt (Präteritum): czas przeszły prosty, odpowiadający angielskim czasom past simple i past continous.
  • Plusquamperfekt: czas zaprzeszły, używany znacznie częściej niż w polszczyźnie, choć pełniący analogiczną funkcję. Tworzony podobnie do Perfektu, przy czym czasowniki posiłkowe występują w formie przeszłej.
  • Futur I: czas przyszły, tworzony za pomocą czasownika posiłkowego werden (‘stawać się’) oraz bezokolicznika czasownika.
  • Futur II: Analogiczny do łac. Futurum secendum i ang. Future perfect. Jego użycie pod względem stylistycznym bardziej przypomina jednak pojawienie się w języku polskim czasu zaprzeszłego — obydwa stosowane są sporadycznie.

Stronę bierną tworzy się czasownikiem werden (stawać się), inaczej niż w języku polskim czy angielskim.

Części mowy

Rzeczownik

Rzeczowniki przyjmują końcówki (doklejane, nie wymieniane jak w polskim) w niektórych przypadkach oraz może następować przegłos. Odmiana jest jednak uboga i do oznaczenia przypadku używa się raczej rodzajnika. Każdy rzeczownik ma rodzaj, który w przeciwieństwie do języka polskiego w niewielkim stopniu wynika z końcówki.

Rzeczowniki pisze się zawsze z dużej litery.

Rodzaje

Niektóre bezokoliczniki mogą być używane jako rzeczowniki, np. Essen. Mają one zawsze rodzaj nijaki.

Wszystkie rzeczowniki zakończone na "-ung", "-schaft", "-keit", "-heit" są rodzaju żeńskiego.

Nazwy państw z kilkoma wyjątkami są rodzaju nijakiego i używa się ich bez rodzajnika. Wyjątki:

  • die Schweiz (rodzaj żeński)
  • die Ukraine (rodzaj żeński)
  • die Slowakei (rodzaj żeński)
  • die Türkei (rodzaj żeński)
  • der Irak (rodzaj męski)
  • die USA (liczba mnoga)
  • die Niederlande (liczba mnoga)

Formy żeńskiej rzeczowników używa się znacznie szerzej niż w języku polskim. Tworzy się ją za pomocą końcówki -in, np. Arzt, Ärztin - lekarz/lekarka. Takie formy (w przeciwieństwie do języka polskiego) nie mają odcienia mowy potocznej.


Nazwy narodowości męskie i żeńskie mają postać par dwóch rodzajów:

  • -er, -erin, np. Schweizer, Schweizerin
  • -e, -in, np. Pole, Polin

Zdrobnienia -chen (plus przegłos tematu) są zawsze rodzaju nijakiego, niezależnie od rodzaju podstawy (inaczej niż w języku polskim). Np. Mädchen (dziewczynka) jest rodzaju nijakiego (por. pol. dziewczę)

Odmiana

Odmiana przez przypadki jest dość uboga. W liczbie mnogiej w celowniku dochodzi -n (chyba że wyraz już się na nie kończy). W liczbie pojedynczej rodzaj żeński jest całkowicie nieodmienny, w rodzaju męskim (z wyjątkiem tzw. odmiany słabej) i nijakim występuje jedynie -(e)s w dopełniaczu. Dawniej występowało tu też -e w celowniku, obecnie zachowane tylko w pewnych wyrażeniach, np. zu Hause, zamiast zu Haus.

Męska odmiana słaba ma we wszystkich przypadkach poza mianownikiem liczby pojedynczej oraz w liczbie mnogiej końcówkę -en. Odmianę taką mają rzeczowniki zapożyczone zakończone na -ist (Tourist), -ent (Student) itd., rzeczowniki męskie zakończone na -e (np. Junge), imiesłowy użyte w funkcji rzeczownika oraz niektóre inne rzeczowniki (np. Mensch).

Liczba mnoga jest tworzona niezbyt regularnie.

Rodzajnik

Rodzajnik stoi przed rzeczownikiem jako pierwszy z wyrazów określających. Jeśli przed rzeczownikiem stoją jakieś inne wyrazy określające, znajdują się one za rodzajnikiem lub też zamiast niego (szczególnie zaimki dzierżawcze). Wszystkie wyrazy określające przyjmują też odpowiednie końcówki.

Używanie rodzajników jest ważne, gdyż fleksja rzeczowników niemieckich jest bardzo uboga, i bez nich często trudno jest zrozumieć w którym przypadku dany wyraz się znajduje.

Odmiana rodzajnika określonego:

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski Liczba mnoga
Mianownik der das die
Dopełniacz des der
Celownik dem der den
Biernik den das die

Rodzajnik nieokreślone nie występuje w liczbie mnogiej.

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski
Mianownik ein eine
Dopełniacz eines einer
Celownik einem einer
Biernik einen ein eine

Zaimki dzierżawcze oraz kein odmieniają się według modelu:

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski Liczba mnoga
Mianownik mein meine
Dopełniacz meines meiner
Celownik meinem meiner meinen
Biernik meinen mein meine

Przymiotnik

Przymiotnik stojący przed rzeczownikiem, którego nie poprzedza rodzajnik ani inny wyraz odmienny (dieser, kein, zaimek dzierżawczy itd.) odmienia się według modelu "mocnego":

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski Liczba mnoga
Mianownik kleiner kleines kleine
Dopełniacz kleinen kleiner
Celownik kleinem kleiner kleinen
Biernik kleinen kleines kleine

Od odmiany dieser różni się tylko w dopełniaczu rodzajów męskiego i nijakiego.

Po zaimku określonym oraz dieser występuje odmiana "słaba":

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski Liczba mnoga
Mianownik kleine kleine kleinen
Dopełniacz kleinen
Celownik kleinen
Biernik kleinen kleine kleinen

Po rodzajniku nieokreślonym występuje odmiana "mieszana":

Rodzaj męski Rodzaj nijaki Rodzaj żenski
Mianownik kleiner kleines kleine
Dopełniacz kleinen
Celownik kleinen
Biernik kleinen kleines kleine

Po zaimkach dzierżawczych oraz kein występuje w liczbie pojedynczej odmiana mieszana, w mnogiej zaś słaba.

Przymiotniki mają 3 stopnie:

  • równy - forma bazowa
  • wyższy - dodana końcówka -er
  • najwyższy - dodana końcówka -sten

W stopniu najwyższym przed przymiotnikiem występującym samodzielnie stoi am, przed stojącym przed rzeczownikiem stoi odpowiedni dla danego rzeczownika rodzajnik określony.

Wyjątki są nieliczne, ale często w stopniu wyższym i najwyższym dochodzi przegłos.

Porównania:

  • so ... wie ... - tak ... jak ...
  • als ... - od ...
  • je ... desto - czym ... tym ...

Przymiotniki pełnią też funkcje przysłówków.

Czasownik

Czasowniki odmieniają się przez osoby, liczby, czasy i strony.

Czasie teraźniejszy tworzy się z nielicznymi wyjątkami regularnie, końcówkami -e -st -t, -en -t -en, przy czym w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej może występować przegłos. Bezokolicznik również ma końcówkę -en, i z wyjątkiem sein (być) jest on zawsze równy pierwszej i trzeciej osobie liczby mnogiej.


Są dwa rodzaje czasowników - słabe i mocne, oraz niewielka grupa czasowników mieszanych. Odpowiadają one mniej więcej angielskim czasownikom regularnym i nieregularnym.

Czas przeszły niedokonany czasowników słabych tworzy się dodając do tematu -(e)te, oraz końcówki brak, -st, brak, -n, -t, -n.

Czas przeszły dokonany tworzy się za pomocą formy teraźniejszej haben, lub dla czasowników związanych z ruchem lub zmianą stanu sein, oraz z przesuniętym na koniec zdania imiesłowem przeszłym.

Imiesłów przeszły dla czasowników słabych tworzy się dodając -(e)t do tematu, oraz dla niektórych czasowników ge-. Dla czasowników rozdzielnie złożonych najpierw odmienia się temat, a dopiero potem dokleja przyrostek. ge- nie używa się dla:

  • czasowników nierozdzielnie złożonych
  • czasowników zapożyczonych na -ieren

Czasowniki rozdzielnie złożone, np. einkaufen (robić zakupy) składają się z przedrostka i czasownika. W formach odmiennych są one rozdzielane:

  • Ich kaufe ein - robie zakupy
  • Ich muss einkaufen - musze zrobić zakupy

Czasowniki mocne mają nieregularny czas przeszły niedokonany powstały przez wymianę samogłoski w temacie, bez doklejania -t, oraz imiesłów przeszły powstały przez wymianę samogłoski w temacie, doklejenie -en, oraz opcjonalnie ge- według tych samych zasad co dla czasowników słabych.

Czas teraźniejszy

ich du er/sie/es wir ihr sie
być - sein bin bist ist sind seid sind
mieć - haben habe hast hat haben habt haben
robić - machen mache machst macht machen macht machen
pracować - arbeiten arbeite arbeitest arbeitet arbeiten arbeitet arbeiten
widzieć - sehen sehe siehst sieht sehen seht sehen

Większość czasowników odmienia się regularnie według przedstawionego tu paradygmatu dla machen, przy czym czasowniki o temacie zakończonym na -t przyjmują dodatkowo -e-. W niektórych czasownikach w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej zachodzi przegłos. W tym wypadku trzecie osoba liczby pojedynczej i druga osoba liczby mnogiej nie są równe.

Najważniejsze czasowniki o nieregularnym czasie teraźniejszym to sein i haben, używane też jako czasowniki pomocnicze.

Czas przeszły niedokonany

Czasowniki pod względem odmiany w tym czasie, a także tworzenia form imiesłowu biernego (Partizip II) dzielą się na dwie duże grupy:

  • czasowniki słabe, o odmianie regularnej
  • czasowniki mocne, o odmianie nieregularnej

Czasowniki słabe do tematu mają doklejone -te, oraz końcówkę zależnie od osoby: brak, -st, brak, -(e)n, -(e)t, -(e)n. Główną różnicą w porównaniu do odmiany czasu teraźniejszego jest odmiana w liczbie pojedynczej trzeciej osoby tak samo jak pierwszej.

Na przykład machen (robić) odmienia się:

  • ich machte
  • du machtest
  • er machte
  • wir machten
  • ihr machtet
  • sie machten

Czasowniki mocne tworzą czas przeszły przez wymianę samogłoski w temacie, oraz takie same końcówki (z wyjątkiem dostawienia czy też nie -e-). Na przykład fahren (jechać):

  • ich fuhr
  • du fuhrst
  • er fuhr
  • wir fuhren
  • ihr fuhret
  • sie fuhren

Imiesłów czynny

Imiesłów czynny (Partizip I) jest używany w funkcji przymiotnikowej i przysłówkowej w znaczeniu podmiotu danej czynności, podobnie do angielskiej formy -ing.

Tworzony jest regularnie poprzez dodanie -d do bezokolicznika, i ewentualnie odpowiedniej końcówki odmiany przymiotnika. Np.:

  • machend - robiąc, od machen
  • sehend - widząc, od sehen
  • fahrend - jadąc, od fahren

Użycie przysłówkowe oznacza wykonywanie jakieś czynności w trakcie wykonywania innej, i jest często zastępowane zdaniem podrzędnym z indem, während lub innym przyimkiem. Np. Ich höre; das Radio essend (jedząc słucham radia)

Imiesłów bierny

Imiesłów bierny (Partizip II) jest używany do tworzenia strony biernej, oraz czasów dokonanych, podobnie jak odpowiedni imiesłów w języku angielskim.

Podobnie jak czas przeszły niedokonany, są 2 grupy czasowników:

  • czasowniki słabe, tworzące imiesłów bierny przez wymianę -en na -t
  • czasowniki mocne, zachowujące -en i w których ewentualnie dochodzi do wymiany samogłoski

Partizip II wymaga przedrostka nierozdzielnego zarówno od czasowników słabych jak i mocnych - czasowniki mające już jakiś przedrostek zachowują go, innym dochodzi przedrostek ge-, np. bekommen pozostaje bekommen, natomiast kommen zmienia się w gekommen (oba odmiany silnej), a słaby machen przechodzi w gemacht.

Niektóre czasowniki zapożyczone (wszystkie słabe) nie wymagają ge-. Dotyczy to np. wszystkich czasowników zakończonych na ieren, np. studieren (studiować) - studiert, nie *gestudiert.

Złożone wyrażenia czasownikowe

W języku niemieckim wiele form czasownikowych składa się z wielu wyrazów. W przeciwieństwie jednak do angielskiego, w którym stoją one wszystkie razem, w niemieckim miejsce orzeczenia zajmuje tylko sam czasownik główny z ewentualnym przedrostkiem stałym i odpowiednią końcówką osobową. Reszta wyrażenia przenosi się na koniec zdania - na samym końcu te bezpośrednio dotyczące czasownika, głębiej te dalsze.

Dla porównania:

Zdanie angielskie: Podmiot Czasownik-1 Czasownik-2 Czasownik-3 Dopełnienie
Zdanie niemieckie: Podmiot Czasownik-1 Dopełnienie Czasownik-3 Czasownik-2

Np. (zrobię to)

I (podmiot) will (czasownik główny) do (czasownik podrzędny) it (dopełnienie)
Ich (podmiot) werde (czasownik główny) das (dopełnienie) tun (czasownik podrzędny)

Częściami przenoszonymi też przedrostki rozdzielne. Np. dla einsteigen (wsiadać):

  • Ich steige ein - wsiadam

Czasowniki modalne

Czasowniki modalne służą do określania stosunku do danej czynności, i generalnie wymagają innego czasownika w bezokoliczniku. Są to:

  • dürfen - móc (w znaczeniu pozwolenia, may; ich darf — wolno mi)
  • können - potrafić (can)
  • mögen - lubić (like)
  • müssen - musieć (must)
  • sollen - mieć coś zrobić (should)
  • wollen - chcieć (want)

Ich czas teraźniejszy charakteryzuje się końcówkami typowymi dla czasu przeszłego prostego - z równymi formami pierwszej i trzeciej osoby liczby pojedynczej.

Na przykład können odmienia się według wzoru:

Liczba Osoba Präsens Imperfekt
pojedyncza 1 kann konnte
2 kannst konntest
3 kann konnte
mnoga 1 können konnten
2 könnt konntet
3 können konnten

Pozostałe czasowniki modalne mają podobną odmianę.

Używa się ich razem z czasownikiem w bezokoliczniku:

  • Sie kann schwimmen - Ona umie pływać (she can swim)
  • Ich soll zu ihm gehen - Powinienem do niego pójść (I should go to him)

Przyimek

Przyimki stoją przed frazą rzeczownikową i rządzą jednym lub dwoma rodzajami.

Przyimki rządzące dwoma rodzajami mają w celowniku znaczenie statyczne a w bierniku dynamiczne, np.:

  • in dem Restaurant - w restauracji (celownik)
  • in das Restaurant - do restauracji (biernik)

Przyimki celownika i biernika

Niektóre przyimki mogą występować zarówno z celownikiem jak i z biernikiem. Forma biernika oznacza ruch, forma celownika spoczynek.

W języku polskim pytanie gdzie ma znaczenie zarówno statyczne (gdzie jesteś ?) jak i dynamiczne (gdzie idziesz ? = dokąd idziesz ?). W niemieckim wo (gdzie) ma znaczenie tylko statyczne; wohin (dokąd) i woher (skąd) mają oczywiście znaczenie tylko dynamiczne (analogicznie do polszczyzny). Jest to podobne do rosyjskiego где, куда, откуда

Przyimki tego typu, wraz z najbliższym polskim odpowiednikiem, to:

  • an - przy, odpowiada także polskiemu na
    • Das Bild hängt an der Wand - obraz wisi na (przy) ścianie.
    • Ich hänge das Bild an die Wand - wieszam obraz na ścianę
  • auf - na
    • auf dem Tisch - na stole
    • auf den Tisch - na stół
  • hinter - za
  • in - w
  • neben - obok
  • unter - pod
  • über - nad
  • vor - przed
  • zwischen - pomiędzy

Formy skrócone

Przyimki i rodzajniki mają również formy skrócone, np.

  • in dem -> im
  • in das -> ins
  • zu dem -> zum
  • zu der -> zur
  • an dem -> am
  • itd.

Szyk zdania

Język niemiecki nie mieści się w tradycyjnych podziałach szyków (SVO, SOVSOV (Subject Object Verb) to skrót oznaczający typ zdania w którym podmiot występuje przed dopełnieniem a orzeczenie występuje na końcu, oraz typ języka w którym takie zdania są dominujące. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok SVO....
[click for more] itd.), ponieważ stałe jest jedynie drugie miejsce, które musi być zajmowane przez frazę czasownikową.

  • Er trank gestern Bier.
  • Gestern trank er Bier.

Dla porównania w angielskim, który jest typowym SVO:

  • He drank beer yesterday.
  • Yesterday, he drank beer.

Oraz w polskim, który jest również ma cechy SVO:

  • On pił wczoraj piwo.
  • Wczoraj on pił piwo.

Pytania tworzy się przesuwając frazę czasownikową na początek zdania:

  • trank er gestern Bier? - czy on pił wczoraj piwo?

W przeciwieństwie do prawie wszystkich innych języków, w niemieckim fraza czasownikowa nie występuje razem, ale jest rozbita na część stojącą na drugim miejscu oraz część stojącą na końcu zdania.

Np. dla czasowników rozdzielnie złożonych:

  • Ich wache auf.
  • Ich wache um 8 Uhr auf.

Fraza czasownikowa czasownika aufwachen (budzić się), wache auf, jest rozdzielona. Czasowniki rozdzielnie złożone w innych czasach: (aufstehen - wstawać)

  • Ich stand um 8 Uhr auf. - Prateritum
  • Ich bin um 8 Uhr aufgestanden. - Perfekt
  • Ich war um 8 Uhr aufgestanden. - Plusquamperfekt
  • Ich werde um 8 Uhr aufstehen. - Futur I

Dla porównania:

  • I wake up.
  • I wake up at 8 o'clock.

Podobnie dla czasu przeszłego:

  • Ich habe getrunken.
  • Ich habe ein Bier getrunken.

Dla porównania:

  • I have drunk.
  • I have drunk a beer.

Oraz dla czasowników modalnych:

  • Ich möchte trinken.
  • Ich möchte etwas trinken.

Dla porównania:

  • I'd like to drink.
  • I'd like to drink something.

Zdania złożone

Są 3 szyki używane w zdaniach składowych:

  • szyk prosty
  • szyk przestawny
  • szyk zdania podrzędnego

Różne rodzaje spójników wymagają różnych szyków, jednak klasy spójników dla każdego z szyków są dość dobrze określone, i nie powinno sprawić większej trudności określenie do której grupy należy nowo poznany spójnik.

Szyk prosty

Takiego samego szyku jak w zdaniach prostych używa się po "spójnikach współrzędnych" takich jak:

  • aber (ale)
  • denn (ponieważ)
  • doch (jednak)
  • oder (albo)
  • sondern (ale)
  • und (i)

Np.: Ich trinke Bier und du trinkst Wein.

Szyk przestawny

Tzw. "spójniki wtórne" zachowują się gramatycznie jak przysłówki, i są częścią zdania składowego zajmując w nim pierwszą pozycję. Drugą musi więc zająć czasownik, a dopiero na trzecim miejscu znajduje się podmiot.

Należą do nich:

  • dann (potem, wówczas)
  • danach (nastęonie, potem)
  • deshalb (więc)
  • sonst (w przeciwnym razie)
  • später (później)
  • trotzdem (pomimo że)
  • wegen (z powodu)
  • zuerst (najpierw)

Np.: Ich habe Durst, deshalb trinke ich ein Bier.

Szyk zdania podrzędnego

"Spójniki zdania podrzędnego" wymuszają przesunięcie całego orzeczenia na koniec zdania.

Należą do nich:

  • als (gdy)
  • da (ponieważ)
  • dass (że)
  • ob (czy)
  • obwohl (chociaż)
  • weil (ponieważ)
  • wenn (gdy)

Wpływ na inne języki

Wiele wpływów języka niemieckiego (w tym zapożyczeń) zawiera język polski.

Linki zewnętrzne

Niem.
Tresc udostepniana na licencji 'GNU Free Documentation License'.

Cache: OK - (Cache Hit) | Exec Czas: 0.194 | INTLinks: 55

Contakt: info AT definicja DOT com
"definicja czasu imperfekt"
"czas przeszły imperfekt prateritum"
"język niemiecki habe alfabet"
"rodzajniki nieokreślone niem"
"internetowy słownik wyrazow zapozyczonych "
"rodzajniki określone w celowniku i bierniku"
"Perfekt,czas przeszły złożony"
"czasy niemieckie Partizip"
"odmiana aufstehen w czasie przeszłym"
"Futur I w języku niemieckim"