Motto - cytat poprzedzający treść utworu, umieszczony tam celowo przez autora, aby wywołać na odbiorcy określone skutki zgodne z zamysłem
autora. Istotą motta jest, aby miało ono nie tylko jednorazowy wpływ na odbiorcę podczas zapoznania się z tym mottem, ale także
towarzyszyło ono odbiorcy w myślach podczas całego czasu trwania kontaktu z dziełem. Można więc powiedzieć, że motto w pewnym
sensie patronuje danemu dziełu. Stąd w związkach frazeologicznych używa się formy motto utworu a nie motto w
utworze.
Cele motta mogą być różne:
- Motto może być rodzajem myśli przewodniej, na którą autor powołuje się w swojej pracy. Myśl ta może odnosić się bezpośrednio
do treści utworu, lub też ogólniej - do jego tematyki lub prezentowanych idei. Wybór motta potwierdza więc tutaj stanowisko i
poglądy autora, a może także określać jego przynależność do określonego wzorca kulturowego.
- Motto może też odpowiednio zmotywować lub ukierunkować odbiorcę, np. poprzez podniesienie prestiżu utworu metodą powołania
się na cytat jakiegoś autorytetu.
- Motto może być jednak użyte również w postaci przeciwnej - jako cytat, który stoi w wyraźnej i jednoznacznej dla odbiorcy
sprzeczności z przesłaniem utworu, służąc wtedy za ostrzeżenie.
- Wreszcie motto może być umieszczone, aby odbiorcę wprowadzić w odpowiedni nastrój.
Cechy motta:
- Zastosowanie motta to nie tylko literatura piękna, ale także prace popularnonaukowe oraz stricte naukowe, a nawet duże
materiały prasowe. Mottem mogą byś opatrywane nie tylko publikacje tekstowe, ale również graficzne - np. albumy. Motto może
towarzyszyć wydarzeniom: festiwalom, wystawom, spektaklom, programom radiowym czy telewizyjnym - jest wtedy umieszczane na
zaproszeniach, afiszach, informatorach i katalogach, reklamach, a nawet biletach. Mottem opatrzony może być również film - bywa
ono wtedy być wyświetlane w postaci napisu lub jest podawane głosem przez narratoraNarrator - termin literacki. Podmiot narracji, osoba opowiadająca o wydarzeniach. Głos narratora nie musi być identyczny z głosem autora dzieła. Narrator występuje zazwyczaj w powieściach, choć może także występować w epickich formach poetyckich....
[click for more].
- Motto może być umieszczone tylko raz na początku utworu i wtedy odnosi się do jego całości, lub też mottami opatrzone są
poszczególne jego części - tomy lub rozdziały - motta odnoszą się wówczas wyłącznie do nich.
- Najczęściej motto dzieła jest cytatem z dzieł innego autora, rzadziej z innych prac autora dzieła, wyjątkowo zaś bywa to
fragment bieżącego utworu.
- Oprócz cytatów z dzieł, na motta wykorzystywane są także inne znane teksty, np. fragmenty publicznych wypowiedzi, lub czyjeś
znane powiedzonka.
- Motto jest zawsze wyróżnione, aby jednoznacznie odróżniało się od reszty utworu, często bywa również poprzedzane wyrazem
motto.
- Jeżeli autor cytatu jest znany, to zawsze podaje się go obok motta. Czasem od od treści motta większą rolę odgrywa nazwisko
jego autora - bywa wówczas tak, że treść motta jest dość przypadkowa i może nawet nie mieć związku z dziełem, które opatruje, a
służy tylko jako pretekst, by powołać się na znane nazwisko.
Jako motta wykorzystywane są znane cytaty, maksymy, sentencje lub aforyzmyAforyzm (łac. aphorismus, gr. aphorismós) - zwięzła, lapidarna, błyskotliwa myśl zawierająca często element paradoksu i humoru. Inaczej: gnoma, motto, złota myśl, skrzydlate słowa. Najkrótszy gatunek literacki, wywodzący się z Biblii....
[click for more], ale mechanizm działa również w drugą
stronę: zastosowanie mało znanego cytatu w motcie utworu, który stanie się później sławny, może spowodować, że motto wejdzie do
powszechengo obiegu jako znane powiedzenie, nie utożsamiane już ani z cytowanym utworem, ani z utworem, w którym posłużyło za
motto.
Niektóre cytaty są często wykorzystywane za motta innych utworów, np.:
- Być, albo nie być, oto jest pytanie - fragment monologu Hamleta'Hamlet' – dosł. „Tragedia Hamleta, Księcia Danii" („The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark"); tragedia Williama Shakespeare'a, jedno z najbardziej znanych dzieł teatralnych, arcydzieło teatru elżbietańskiego. Napisany na przełomie XVI i XVII wieku dramat jest pierwszą z wielkich tragedii szekspirowskich i jednym z najbardziej zagmatwanych, jeśli chodzi o możliwości odczytania, dzieł Shakespeare'a. Ilości energii i papieru spożytkowane na tworzenie różnych interpretacji tego dramatu ...
[click for more]
Szekspira. Jest to jeden z najpopularniejszych na świecie
cytatów wykorzystywanych jako motto. W Polsce cytat ten został użyty, w oryginalnej angielskiej pisowni, m.in. jako motto
Nie-boskiej komedii
Zygmunta Krasińskiego.
- Wiele popularnych cytatów służących za motta pochodzi ze znanych powieści, jak np. Mały Książę Saint-ExuperiegoAntoine Marie Roger de Saint-Exupéry (29 czerwca 1900 - 31 lipca 1944), francuski lotnik, pisarz i poeta. Urodził się 29 czerwca 1900 w Lyonie we Francji jako syn hrabiego Jeana de Saint-Exupéry. W wieku 4 lat zmarł jego ojciec i Antoine z matką i rodzeństwem zamieszkali w zamku u ciotki. Uczył się u jezuitów. Gdy miał 12 lat odbył pierwszy lot samolotem jako pasażer; przerobił też swój rower, dodając mu skrzydła. W 1919 podjął studia na Wydziale Architektury Akademii Sztuk Pięknych. W ...
[click for more], czy też Kubuś
Puchatek Alana Alexandra MilnegoAlan Alexander Milne (ur. 18 stycznia 1882, zm. 31 stycznia 1956) - pisarz angielski, autor książek dla dzieci Kubuś Puchatek (1926) oraz Chatka Puchatka (1928)....
[click for more]. Książki te, będąc
pozornie bajkami, pełne są głębokich przemyśleń, paradoksów i spostrzeżeń dotyczących życia dorosłych, ubranych w formę prostych
słów adresowanych do dzieci. Wielu dorosłych wraca do tego typu utworów, powołując się na ich fragmenty w swoich wypowiedziach, a
stąd już tylko krok, aby najczęściej przywoływane cytaty zaczęły być wykorzystywane na motta, których sens jest zrozumiały
powszechnemu odbiorcy.
W Polsce często spotykanymi mottami są nast. cytaty:
- Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie - Jan
Zamoyski, fragment aktu fundacyjnego Akademii Zamojskiej, 1600...
[click for more]. Cytat często stosowany
jako motto prac naukowych na tematy edukacji, bądź pedagogiki, będący także mottem wielu materiałów dotyczących zagadnień
politycznych.
- Prawdziwa cnota krytyk się nie boi - Ignacy KrasickiIgnacy Krasicki (3 lutego 1735 - 14 marca 1801) - poeta, dramaturg i publicysta, jeden z głównych twórców polskiego Oświecenia; książę poetów polskich, wpółorganizator i uczestnik tzw. obiadów czwartkowych....
[click for more],
Monachomachia. Motto wielu
materiałów satyrycznych na tematy aktualne.
|