Definicja Konsul rzymski

suo anno	Nazwa urzędu
*Cursus honorum*
30 lat	Kwestor
36 lat	EdylEdyl (łac. aedilis – l.mn. aediles) – urzędnik w antycznym Rzymie w okresie republiki. Nazwa ‘edyl’ pochodzi od słowa aedes (świątynia) i wskazuje, że początkowo edylowie byli urzędnikami świątynnymi, a konkretnie związanymi z plebejską świątynią. W 367 roku p.n.e. utworzono dwóch patrycjuszowskich edylów kurulnych (aediles curules), wybieranych na komicjach trybusowych w liczbie dwóch na roczną kadencję. Edylowie kurulni uchodzili za wyższych rangą od swych plebejskich kolegó... [click for more]
39 lat	PretorPretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych prze... [click for more]
42 lata	Konsul
Magistratury poza cursus honorum
TrybunTrybunat ludowy - urząd w republice rzymskiej utworzony w 494 roku p.n.e., którego podstawowym zadaniem była ochrona interesów obywateli, a zwłaszcza plebejuszy przed arbitrażem patrycjuszy w senacie.... [click for more]
CenzorCenzor (censor – l.mn. censores) – urzędnik w republikańskim Rzymie wybierany wraz z kolegą (cenzorów było dwóch) na okres 18 miesięcy raz na 5 lat, przez komicja centurialne. Urząd cenzorów powołano w 443 r. p.n.e. i początkowo wybierano ich w nieregularnych odstępach, wynoszących od trzech do dwunastu lat.... [click for more]
DyktatorDyktator (Dictator) - w republice rzymskiej był to urzędnik nadzwyczajny (extraordinarii), któremu przyznawano na okres maksymalnie sześciu miesięcy władzę absolutną, aby zapobiegł nadzwyczajnym kryzysom (np. podczas ciężkiej wojny lub wewnętrznych rewolt). Wybór dyktatora należał początkowo do komicjów centurialnych. Później powoływany był on przez konsulów na polecenie senatu i był to jedyny urząd w republice rzymskiej na który mianowano, a nie wybierano. Dyktator powoływał dow�... [click for more]
Magister equitum
Pontifex maximus
Princeps senatus

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników, wybieranych przez komicja centurialneKomicje centurialne (comitia centuriata) – zgromadzenie centurii – zorganizowane wg podziału majątkowego (193 centurie), a wzorowane wg podziału na centurie – jedn. wojskowe, gdyż w prostej linii wywodziły się one właśnie z podziału wojskowego: lepiej uzbrojeni, a więc zamożniejsi, głosując na zgromadzeniu jako pierwsi, pomimo faktu, że było ich mniej, to jednak mając więcej jednostek głosujących (98 centurii) z reguły przesądzali sprawę....
[click for more] na roczną kadencję.

Historia

Powołanie urzędu konsula wiąże się tradycyjnie z ustanowieniem republiki w 509 p.n.e. Początkowo konsulami byli wyłącznie patrycjuszePatrycjusze (łac. patres - ojcowie) to uprzywilejowana warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne i (do pewnego momentu) wyłączność na obejmowanie urzędów. Wywodzili się oni z zamożnych rodzin. Przeciwieństwem patrycjuszy byli plebejusze. Podjęli oni walkę o polityczne równouprawnienie z patrycjuszami. W roku 367 p.n.e. uzyskali dostęp do senatu rzymskiego, a pełnię równych praw uzyskali w roku 287 p.n.e....
[click for more]. W roku 444 p.n.e. ...
[click for more] trybun Kanulejusz złożył wniosek o dopuszczenie plebejuszyW starożytnym Rzymie plebejusze to warstwa społeczna, prawdopodobnie wywodząca się od ludów pobliskich, podbitych terenów lub osiedlających się w Rzymie. Plebejusze byli wolni, lecz (do pewnego momentu) nie mieli praw obywatelskich. Między plebejuszami a patrycjuszami trwały walki o dostęp do ziemi (VI-III wiek p.n.e)....
[click for more] do konsulatu. Po zaciętych sporach zgodzono się na zawieszenie konsulatu, zamiast niego wprowadzono nowy urząd trybunów wojskowych z władzą konsularną (tribuni militum consulari potestate) powoływanych w liczbie od 3 do 8, dostępny zarówno dla patrycjuszy jak i plebejuszy. Część uprawnień konsulów przeniesiono jednak na ustanowiony wówczas (443 p.n.e. ...
[click for more]) urząd cenzora, dostępny tylko dla patrycjuszy. Ta forma rządu trwała do roku 366 p.n.e. kiedy na mocy lex Licinia Sextia powrócono do wyboru dwóch konsulów, tym razem powoływanych zarówno z patrycjuszy jak i plebejuszy.

W okresie cesarstwaCesarstwo rzymskie narodziło się w roku 27 p.n.e., kiedy Gajusz Oktawiusz otrzymał od senatu tytuł august (boski). Potwierdzało to pozycję Oktawiana, jako najważniejszego człowieka w państwie i przyniosło definitywny koniec republice rzymskiej....
[click for more] ranga konsulatu mocno zmalała. Za pryncypatu...
[click for more] ich liczba wzrosła, gdy stworzono obok zasadniczej pary eponimicznej (consules ordinarii) dodatkowe pary konsulów (consules suffecti), którzy sprawowali władzę tylko przez parę miesięcy. W ekstremalnych przypadkach, np. w 190...
[click for more] za panowania cesarza KommodusaKommodus (ur. 31 sierpnia 161 - zm. 31 grudnia 192) Lucius Aurelius Commodus, Marcus Aurelius Commodus Antoninus, syn Marka Aureliusza i Faustyny. Mąż Brutti Crispiny. W 176 wraz z ojcem wziął udział w wyprawie na Wschód przeciw Awidiuszowi Kasjuszowi. Od 177 współrządził ze swoim ojcem. Cesarz rzymski od 180 roku. Brał udział w wyprawie przeciwko Markomanom, z którymi zawarł pokój zaraz po śmierci ojca. Jego rządy były okrutną tyranią. Zamordowany w wyniku spisku, w którym brała udzia...
[click for more] sprawowało konsulat w jednym roku ponad 20 osób. Odebrano im władzę nad wojskiem i nie mieli już wpływu na politykę państwa, uzyskując w zamian drugorzędne funkcje jurysdykcyjne. W okresie dominatu funkcja konsula stała się czysto honorowa, ale konsulowie byli wybierani nawet po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego aż do 541 roku n.e. (czasy Justyniana Wielkiego).

Wybory

Konsulowie byli wybierani przez komicja centurialne, obejmowali urząd początkowo od 1 marca1 marca jest 60. (w latach przestępnych 61.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 305 dni. Święta imieniny: Albin, Aldona, Antoni, Antonina, Budzisław, Budzisz, Dawid, Eudoksja, Feliks, Herakles, Herkules, Joanna, Józef i Radosław Bośnia i Hercegowina - Święto Niepodległości Korea Południowa - Dzień Marszu ku Niepodległości Mołdawia - Martsishor Wyspy Marshalla - Dzień Ofiar Bomby Atomowej Baleary - Święto Balearów Międzynarodowy Dzień Walki Przeciw Zbrojeniom At...
[click for more], a po roku 153 p.n.e....
[click for more] od 1 stycznia. Kadencja trwała 1 rok. Kandydat (candidatus zwany tak od lśniąco-białej togi toga candida) musiał osobiście zgłosić się na forum. Konsul musiał mieć ukończone 43 lata, sprawować poprzednio urzędy przewidziane tzw. cursus honorum czyli kolejno kwesturę, edylat i preturę a reelekcja po zakończeniu rocznej kadencji mogła nastąpić dopiero po 10 latach. W wypadku śmierci lub zrzeczenia się urzędu przez jednego z konsulów, drugi zwoływał komicje, które wybierały konsula dokooptowanego (consul suffectus).

Zakres władzy

Konsul posiadał tzw. imperiumImperium - współczesny termin pochodzi od łacińskiego imperium, który pierwotnie w czasach republikańskiego Rzymu, oznaczał zakres władzy, terminologicznie rozbitej na dwie podstawowe kategorie: imperium maius - zakres władzy większej, czyli wojskowej i religijnej, przysługującej konsulom i dyktatorowi (chociaż, ściślej rzecz biorąc, temu ostatniemu przysługiwało summum imperium - czyli największa niczym nieograniczona władza) oraz zakres władzy mniejszej (imperium minus), która przys�...
[click for more] maius, czyli miał on najwyższą cywilną i wojskową władzę wykonawczą. Był zwierzchnikiem wszystkich innych urzędników za wyjątkiem trybunów ludowych. Mógł każdego obywatela zawezwać, aresztować i ukarać.
Konsulowie posiadali prawo zwoływania ludu na zgromadzenia (ius agendi cum populo) i senatu...
[click for more] (ius agendi cum patribus). Przewodniczyli ich obradom, poddawali pod głosowanie wnioski i wykonywali podjęte uchwały
Przysługiwało im tzw. imperium militare czyli zaciągali wojsko, dowodzili nim i powoływali trybunów wojskowych, centurionów, legatów itd. W armii miał nieograniczoną władzę życia i śmierci do II w. p.n.e.
Konsulowie dysponowali również pewnymi kompetencjami religijnymi, a mianowicie interpretowali auspicia, czyli oficjalne wróżby dokonywane przez augurów – mogli w ten sposób zadecydować czy wyruszenie na wyprawę wojenną jest zgodne z wolą bogów czy nie.
Pierwotnie ustalali także listę senatorów, wykonywali sądowniczą władzę karną i cywilną w Rzymie, ale kompetencje te utracili na rzecz cenzora i pretora.
Pod koniec republiki konsulowie mogli osiągnąć specjalne daleko idące kompetencje na mocy tzw. Senatus Consultum Ultimum.
Na terenie Rzymu władza konsulów ograniczona była wetem trybuna ludowego oraz możliwością odwołania się obywatela rzymskiego do zgromadzenia ludowego – ius provocationis. Poza tym każdy z konsulów mógł wetować decyzje swego kolegi (intercedere).

Insygniami urzędu konsula były: toga z szerokim purpurowym szlakiem (toga praetexta), prawo do krzesła kurulnego oraz asysta 12 liktorów...
[click for more] z pękami rózeg (fasces).

Nazwiskami konsulów oznaczano lata (byli oni tak zwanymi urzędnikami eponimicznymi), np. rok 63 p.n.e. ...
[click for more] nie był w Rzymie oznaczany numerem, lecz sformułowaniem rok konsulatu Marka Cycerona i Gajusza AntoniuszaGajusz Antoniusz, (Gaius Antonius), ( zm. po. 42 p.n.e.) polityk rzymski, młodszy brat triumwira Marka Antoniusza. Wywód przodków: Tak jak brat młodość spędził na hulankach i zabawach. Podczas wojny domowj jako legat Cezara miał wraz z Publiuszem Korneliuszem Dolabellą bronić prowincji Ilirii przeciwko wojskom Pompejusza. Po rozbiciu floty Dolabelli, został oblężony na wyspie Kurikta i zmuszony do poddania się. Kwestor w 51 p.n.e. Po zwycięstwie Cezara i uwolnieniu rozpoczął szybką karier...
[click for more].

Listę konsulów można odtworzyć z zachowanych spisów, tzw. fasti consulares.

Zobacz też: konsular, lista konsulów rzymskich, prokonsulProkonsul (łac. pro consule) - był to tytuł nadawany od I w. p.n.e. konsulom po zakończeniu kandencji, związany z równoczesnym powierzeniem funkcji zarządu senackich prowincji konsularnych, co łączyło się z szerokimi uprawnieniami administracyjnymi, wojskowymi i jurysdykcyjnymi. Zasadniczo prokonsulat trwał rok, jednak były przypadki jego przedłużenia. Na przykład Pompejuszowi w celu zwalczania korsarzy przedłużono ten urząd bezterminowo, zaś Juliuszowi Cezarowi dano go na 5 lat....
[click for more].

Kategorie stron: Starożytny Rzym