Josif Wissarionowicz Dżugaszwili (Иосиф Виссарионович Джугашвили) ps. Stalin (Сталин), urodzony 21 grudnia 1879...
[click for more] roku (historyk Edward Radziński, na podstawie zapisów w księdze parafialnej Uspieńskiego soboru (katedry Zaśnięcia), datuje to zdarzenie na 6 grudnia6 grudnia jest 340. (w latach przestępnych 341.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 25 dni. // ...
[click for more] 1878 roku; są też dane o roku 1870...
[click for more]) w Gori (Gruzja), zmarł 5 marca 1953 w Moskwie w niewyjaśnionych okolicznościach. Przyrostek nazwiska „-szwili” oznacza po gruzińsku „syn”, aczkolwiek nie jest znane w tym języku słowo czy nazwisko „Dżuga”.
Józef Stalin
 |
| Funkcja: |
Przywódca ZSRR |
| Okres urzędowania: |
od 3 kwietnia // Święta imieniny: Antoni, Cieszygor, Izbygniew, Izbygniewa, Jakub, Pankracy i Ryszard. Gwinea - Rocznica Drugiej Republiki ... [click for more] 1922... [click for more] do 1 marca1 marca jest 60. (w latach przestępnych 61.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 305 dni. Święta imieniny: Albin, Aldona, Antoni, Antonina, Budzisław, Budzisz, Dawid, Eudoksja, Feliks, Herakles, Herkules, Joanna, Józef i Radosław Bośnia i Hercegowina - Święto Niepodległości Korea Południowa - Dzień Marszu ku Niepodległości Mołdawia - Martsishor Wyspy Marshalla - Dzień Ofiar Bomby Atomowej Baleary - Święto Balearów Międzynarodowy Dzień Walki Przeciw Zbrojeniom At... [click for more] 1953 |
| Poprzednik: |
Włodzimierz Lenin |
| Następca: |
Georgij MalenkowGeorgij Maksymilianowicz Malenkow (Георгий Максимилианович Маленков) (ur. 8 stycznia 1902 w Orenburgu - zm. 14 stycznia 1988 w Moskwie) - radziecki działacz państwowy i partyjny. Jeden z najbliższych współpracowników Józefa Stalina, a po jego śmierci przez niespełna dwa lata (1953-1955) premier ZSRR i faktyczny przywódca tego państwa.... [click for more] |
| Data urodzin: |
21 grudnia 1879 lub 1870 |
| Miejsce urodzin: |
Gori (Gruzja) |
| Zawód: |
polityk |
| Partia polityczna: |
Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego |
Biografia
Był synem szewca Wissariona (Bezo) Dżugaszwili i praczki Katarzyny (Jekatieriny) urodzonej jako chłopka pańszczyźniana. Był dzieckiem słabym i chorowitym, trzecim w rodzinie, dwoje starszych umarło w niemowlęctwie. Jako ojczystym językiem posługiwał się gruzińskim, zaś po rosyjsku, którym też władał, do końca życia mówił z wyraźnym, gruzińskim akcentem. Jego ojciec zmarły w roku 1890 (lub 1909...
[click for more]) był według przekazów alkoholikiem, prawdopodobnie często go bił. Na skutek "metod wychowawczych" ojca, doznał urazu ręki (w łokciu)- pozostała już do końca życia krótsza. Stalin starał się to ukrywać - na zdjęciach pozował z jedną ręką (krótszą) schowaną "za pazuchę". Od 1888 roku uczęszczał do szkoły parafialnej w Gori, a od 1894...
[click for more] roku kształcił się w seminarium duchownym w Tyflisie (obecnie Tbilisi), skąd w wieku lat 20. (rok 1899) został usunięty – w zależności od punktu widzenia bio- i hagiografów – za niepodejście do egzaminu lub za działalność marksistowską. Od lat młodości był człowiekiem chełpliwym, pamiętliwym i mściwym. Uczył się bardzo dobrze (niektórzy wskazują na jego niezwykłą pamięć). W młodości pisał wiersze. Siedem z nich zostało opublikowanych w czasopiśmie Iweria. W roku 1907 - a więc, kiedy Stalin był już zawodowym rewolucjonistą - jeden z jego wierszy opublikowano w wyborze najlepszej poezji gruzińskiej.
Po usunięciu z seminarium Stalin zatrudnił się na niskopłatnej posadzie księgowego w obserwatorium astronomicznym w Tyflisie. W tym czasie już prowadził działalność partyjną (zwaną też rewolucyjną) w Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji (SDPRR). Pracę przerwał w roku 1901...
[click for more], gdyż zaczął się ukrywać. W latach 1901–1902...
[click for more] był członkiem komitetu partyjnego w Tyflisie i Batumi, na drugim zjeździe SDPRR (1903...
[click for more]) wszedł do frakcji bolszewików. Uczestniczył w wydarzeniach (rewolucji) 1905...
[click for more] roku. Był delegatem I konferencji SDPRR w Tammerforsie (obecnie TampereTampere to miasto w środkowej Finlandii, w prowincji Hame. Jeden z największych ośrodków przemysłowych w kraju. 195 tys. mieszkańców, aglomeracja 270 tys. Uniwersytet założony w 1925 roku. W skład zespołu wchodzą: Nokia (miasto, a nie firma), Pirkkala, Kangasala, Aito. W mieście znajduje się siedziba firmy Nokia....
[click for more]) oraz IV i V zjazdu (1906...
[click for more] i 1907 rok), w latach 1907-1908 – członkiem bakińskiego komitetu partii. Na plenum KC SDPRR, po VI Praskiej Wszechrosyjskiej Konferencji (1912...
[click for more] rok) został zaocznie dokooptowany do KC i Rosyjskiego Biura KC.
Działalność polityczna
Znanym i nawet oficjalnie nieukrywanym elementem jego działalności partyjnej na Zakaukaziu było organizowanie i kierowanie tzw. rewolucyjnymi ekspropriacjami (eksami), czyli zbrojnymi napadami na banki, konwoje pocztowe i pociągi w celu zdobycia środków finansowych na działalność partyjną – zgodnie ze znaną leninowsko-marksistowską dewizą „grab nagrabione”. W działaniach tych Stalina wspomagał czynny wykonawca Siemion Ter-Petrosjan ps. Kamo. Różne źródła podają pięć znanych akcji w okresie 1905-1907 r. – na Kodżorskiej linii kolejowej pod Tyflisem (8 tys. rubli), w Kutaisi (15 tys.), w Kwirili (201 tys.), w Duszecie (315 tys. z miejskiej kasy) oraz najbardziej znana akcja napadu na powóz pocztowy na placu Erywańskim w centrum Tyflisu 13 czerwca 1907 roku, kiedy to po rzuceniu siedmiu bomb, zabiciu trzech ochroniarzy i zranieniu ok. 50. przypadkowych przechodniów (wg zapisu z miejskiej gazety Kaukaz) zrabowano 250 tysięcy rubli.
Podczas nielegalnej działalności partyjnej używał wielu pseudonimów konspiracyjnych, jak Soso (nazwa z czasów dzieciństwa), Koba (w gruzińskim folklorze znana jest pod taka nazwą postać rozbójnika – w rodzaju Robin Hooda lub Janosika), Iwanowicz, Dawid, Niżeradze, Cziżikow.
Wielokrotnie był aresztowany i karany administracyjnie, m. in. na zsyłkę na Syberię (długi czas przebywał w Kraju Turuchańskim). Wielokrotnie z zsyłek uciekał.
Po rewolucji lutowej w 1917...
[click for more] roku wrócił do Piotrogradu (poprzednio i obecnie Sankt Petersburg) i do czasu powrotu Lenina kierował KC i komitetem piotrogradzkim partii bolszewików, był też członkiem kolegium redakcyjnego gazety PrawdaPrawda jest to pewna cecha wypowiadanych zdań, określająca ich korelację z rzeczywistością. Problem zdefiniowania tego pojęcia trapił filozofów od starożytności. Arystoteles tak próbował przybliżać istotę prawdy w swojej Metafizyce: powiedzieć, że istnieje, o czymś, czego nie ma, jest fałszem, powiedzieć o tym, co jest, że jest, a o tym, czego nie ma, że go nie ma, jest prawdą. Definicja ta (zwana dziś korespondencyjną definicją prawdy) oznacza, że dane zdanie A jest prawdziwe wt...
[click for more]. Brał udział w rewolucji październikowej (początkowo zwanej w Rosji przewrotem październikowym), po czym został ludowym komisarzem ds. narodowości. W czasie wojny domowej był nadzwyczajnym pełnomocnikiem WCKW (Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego) ds. zaopatrzenia w ziarno z północnego Kaukazu, działał w różnych rolach w kluczowych rejonach walk – pod Carycynem (obecnie Wołgograd), Permem // Perm Perm (po angielsku Permian) to szósty i ostatni okres ery paleozoicznej. Trwał od 290 do 245 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od miasta Perm u stóp Uralu....
[click for more] oraz Warszawą Warszawa jest miastem w centralnej Polsce, od 1596 stolicą Polski, a także ważnym ośrodkiem naukowym, kulturalnym, politycznym oraz gospodarczym. W Warszawie mieści się siedziba parlamentu, prezydenta i władz centralnych. Warszawa jest największym miastem Polski....
[click for more].
ZSRR
Po śmierci Swierdłowa (1919) przejął szereg obowiązków związanych ze sprawami personalnymi, co stało się źródłem jego potęgi.
W 1922 roku utworzono dla niego urząd sekretarza generalnego Wszechrosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) - (RKP(b)), później (od 1925) Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) - (WKP(b)) i wreszcie (od 1952) Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR).
Ponadto w latach 1941-53 pełnił urząd przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych (od 1946 Rady Ministrów) ZSRRZSRR - skrót nazwy: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ros. Союз Советских Социалистических еспублик - CCCP, alternatywnie: Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich - ZSRS, w skrócie Związek Radziecki lub Związek Sowiecki) - państwo komunistyczne w Europie wschodniej i północnej oraz północnej i środkowej Azji. Obejmowało obszar od Morza Bałtyckiego i Czarnego do Pacyfiku. Państwo to istniało od 30 grudnia 1922 do 8 grudnia 1991....
[click for more]. Początkowo swoją władzę opierał na zaufaniu Lenina, w miarę pogłębiania się choroby wodza ujawnił talent mistrza intryg partyjnych. Początkowo sprzymierzony z Grigorijem ZinowiewemGrigorij Jewsiejewicz Zinowiew (ros. Григорий Евсеевич Зиновьев), właściwie Owsiej-Gerszen Aronowicz Radomyslskij (Овсей-Гершен Аронович адомысльский), używał także nazwiska Hirsz Apfelbaum (Хирш Апфельбаум). Ur. 23 września 1883 roku w Jelizawietgradzie na Ukrainie, zm. 25 sierpnia 1936. Czołowy działacz ruchu bolszewickiego....
[click for more] i Lwem KamieniewemLew Borysowicz Kamieniew (ros. Лев Борисович Каменев), właściwie Rozenfeld ( озенфельд). Ur. 18 lipca 1883 roku w Moskwie, zm. 25 sierpnia 1936 roku. Czołowy działacz ruchu bolszewickiego....
[click for more] (1924-26) przeciwko Lwowi TrockiemuLew Dawidowicz Trocki, właściwie Lejba Bronstein, (urodzony 26 października 1879- zmarł 21 sierpnia 1940) rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców Rosji Radzieckiej. Bliski współpracownik Włodzimierza Lenina, uczestnik rewolucji 1905-1907; był przewodniczącym Rady Delegatów Robotniczych w Petersburgu, po jej upadku na emigracji do wybuchu rewolucji lutowej....
[click for more], postrzeganemu jako następca Lenina. Po odsunięciu Trockiego pozbył się tych dwóch przejściowych sprzymierzeńców w sojuszu z Bucharinem, Rykowem i Tomskim (1926-29). W końcu pozbył się ich także, stawiając na działaczy partyjnych pozbawionych własnego zdania, autorytetu i ślepo aprobujących wszystkie posunięcia wodza.
Jego władza w 1934 stała się na tyle absolutna, że nikt nie odważał się na krytykę jakichkolwiek posunięć władz, co jednak tym bardziej czyniło go podejrzliwym wobec współpracowników. Stalin przejął i rozwinął po rządach Lenina sprawną policję polityczną (Cze-Ka Czeka, CzK, WCzK (ros.: ЧК, ВЧК) - akronim nazwy radzieckiego ogranu czuwającego nad bezpieczeństwem państwa, odpowiedzialnego za represje w Rosji Sowieckiej w latach 1917 - 1922. Początkowo nosiła pełną nazwę Wsierossijska Czriezwyczajnaja Komissija po Bor'bie s Kontrriewolucyjej i Sabotażom (Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem), od sierpnia 1918 roku Wsierossijska Czriezwyczajnaja Komissja po Bor'bie s Kontrriewolucyjej, Spiekulacyjej i Priestupleniam...
[click for more]) oraz zalążek systemu obozów koncentracyjnych GuŁAG. Skrytobójcze morderstwo popularnego działacza Siergieja Kirowa był sygnałem do tzw. Wielkiej Czystki (1934-39) w trakcie której dokonano po sterowanych procesach sądowych wymordowania większości starych rewolucjonistów, działaczy partyjnych, a także oficerów Armii Czerwonej i różnych niewygodnych wodzowi osób. Terror obejmował jednak w pierwszym rzędzie zwykłych obywateli ZSRR. Najbardziej krwawym przejawem była kolektywizacja (1929-34), czyli przymusowe zapędzenie chłopów do tzw. kołchozów, będących czymś pośrednim między spółdzielniami produkcyjnymi a komunami rolnymi. Kolektywizacja łączyła się z eksterminacją zamożniejszych chłopów (według planów władz miało to być 10% mieszkańców wsi) oraz głodem (niepopularna kolektywizacja pociągnęla za sobą spadek motywacji do pracy u chłopów, którzy nawet zarżynali żywy inwentarz, aby nie oddać go państwu) zwłaszcza na UkrainieUkraina (ukr. Україна) jest państwem położonym w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od wschodu zaś z Rosją. Ukraina uzyskała niepodległość w 1991 po rozpadzie ZSRR....
[click for more] i płn. Kaukazie...
[click for more]. Ubocznymi, pożądanymi przez władze skutkami kolektywizacji był wzrost potęgi władzy, potok wywłaszczonych chłopów do pracy przymusowej oraz dobrowolnej w przemyśle, stłumienie dążeń narodowych na Ukrainie. Sukcesem Stalina było zbudowanie przed II Wojną Światową mocarstwa przemysłowo-wojskowego.
Zgodnie z ideami komunizmuKomunizm (łac. communis - wspólny, powszechny) - ruch społeczno-polityczny dążący do przebudowy społeczeństwa w myśl zasad ideologii komunistycznej. Współcześnie jest to rewolucyjny kierunek oparty na teorii marksizmu i leninizmu...
[click for more] gospodarka ZSRR była planowa i prawie w 100 % znacjonalizowana. Wbrew jednak tym ideom, kierunki polityki ekonomicznej nie były jednak wytyczane przez społeczne zapotrzebowanie (którego oczywiście w żaden sposób nie badano), ale przez potrzeby arsenału Armii Czerwonej. Kolektywizacji, industrializacji, Wielkiej Czystce i innym kampaniom politycznym towarzyszyła natrętna, agresywna propaganda, która kreowała nowych bohaterów (Pawlik Morozow, Stachanow), głosiła chwałę i nieśmiertelność Lenina (Mauzoleum Lenina), samego Stalina i jego wybrańców których otoczono pseudo-religijnym kultem (którego uczono w szkołach), wpajała ideały komunizmu a później także rosyjskiego nacjonalizmu (mesjanistyczno - pionierska rola Rosjan w rewolucji), zwalczała "przeżytki kapitalizmu" do których zaliczano przestępczość, religię, niektóre style w sztuce (konstruktywizm...
[click for more], jazzJazz to gatunek muzyczny, który powstał w pierwszej połowie XX wieku na południu Stanów Zjednoczonych pod wpływem muzyki czarnych niewolników. Charakteryzuje się rytmem synkopowanym, a także dużą dowolnością interpretacyjną i aranżacyjną oraz tendencją do improwizacji. Według niektórych muzykologów jest raczej formą interpretacji niż stylem muzycznym. Główne style jazzowe:...
[click for more]). Propaganda wkrótce stała się głównym zadaniem dziennikarzy, nauczycieli oraz artystów, którzy podlegali krytyce i prześladowaniom za poruszanie niewłaściwych tematów, lub traktowanie ich w niewłaściwy sposób. Wobec mniejszych liczebnie grup etnicznych stosowano praktyczną rusyfikację.
ZSRR był traktowany w latach 30. jako sojusznik państw demokratycznych ze względu na wrogi stosunek nazizmu do komunizmu (jak się wydaje wyłącznie z powodu żydowskiego pochodzenia części działaczy ale też internacjonalizm). Tymczasem Stalin sympatyzował z HitleremAdolf Hitler (urodzony 20 kwietnia 1889 w Braunau am Inn - popełnił samobójstwo 30 kwietnia 1945 w Berlinie) - polityk niemiecki, założyciel i przywódca Narodowo-Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej (NSDAP), ideolog niemieckiej odmiany faszyzmu zwanej od jego nazwiska hitleryzmem, twórca Trzeciej Rzeszy, zbrodniarz wojenny....
[click for more] i łatwo doszedł z nim do porozumienia o podziale Europy Wschodniej (pakt Ribbentrop-Mołotow). W jego wyniku Stalin rozciągnął swoją władzę na wschodnie tereny ówczesnej Polski, a także Łotwę, LitwęLitwa (Lietuva, Republika Litewska, Lietuvos Respublika) - państwo w północno-wschodniej Europie, jedna z republik nadbałtyckich. Graniczy od zachodu z Rosją, od południa z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą. Jest członkiem Unii Europejskiej....
[click for more], Estonię, Besarabię, które zostały poddane kolektywizacji i masowemu terrorowi. Swoją niepodległość obroniła natomiast Finlandia.
Wojna z Niemcami (1941-1945) początkowo przyniosła druzgocące porażki, które zagroziły samemu istnieniu ZSRR i rządom Stalina. Pod presją sytuacji wojennej dokonano przesunięcia akcentów w ideologii i propagandzie: częściowo odbudowano zniszczoną Cerkiew...
[click for more], porzucono hasła internacjonalizmu na rzecz wielkości Rosji. Stalin jednak nie zaniedbał terroru: wprowadzono faktyczną karę śmierci za oddanie się do niewoli, oddziały zaporowe strzelały do żołnierzy wycofujących się z pola walki, deportowano też całe narody (Czeczenów, Kałmuków, Tatarów Krymskich, Niemców nadwołżańskich). Napaść wojsk niemieckich na ZSRR spowodowała z konieczności sojusz z Wielką Brytanią i USA. Stalin spotkał się kilkakrotnie z premierem Wielkiej Brytanii Winstonem Churchillem i prezydentami USA Franklinem Delano Rooseveltem i Harry Trumanem (TeheranTeheran (pers. تهران) to największe miasto w Iranie i stolica tego kraju. Miasto ma 7,3 mln. mieszkańców (2004) a aglomeracja miejska 11,5 mln. mieszkańców (2004). W Teheranie odbyła się w dniach 28 listopada - 1 grudnia 1943 roku tzw. konferencja teherańska....
[click for more], Jałta, PoczdamPoczdam (niem. Potsdam), miasto we wschodnich Niemczech. Stolica Brandenburgii położona nad Hawelą, w pobliżu Berlina. Założone zostało w X wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 993....
[click for more]) deklarując przywiązanie do demokracji i wolę współdziałania po wojnie w zamian za realne ustępstwa partnerów. Po wojnie zerwał jednak umowy forsując sowietyzacje krajów "wyzwolonych" przez Armię Czerwoną: Polski, Czechosłowacji, Węgier, Rumunii i Bułgarii. Pomoc jaką udzielił partyzantce komunistycznej pomogła także ustanowić komunistyczne reżimy Josipa Broz TitoJosip Broz ps. Tito - Јосип Броз Тито (urodzony 7 maja 1892 - zmarł 4 maja 1980) był komunistycznym politykiem jugosłowiańskim i głową państwa jugosłowiańskiego w latach 1945-1980....
[click for more] w Jugosławii, Mao Tse TungaMao Zedong, Mao Tse-tung, Mao Ce-tung,(26 grudnia 1893 - 9 września 1976), przywódca Chin komunistycznych. To jest tylko zalążek artykułu. Jeśli możesz, rozbuduj go. Od roku 1935 przewodniczący Komunistycznej Partii Chin; pod jego kierownictwem partia przejęła władzę w 1949 i proklamowała Chińską Republikę Ludową. W latach 1949-1959 był formalną głową państwa, pełniąc funkcje przewodniczącego Centralnego Rządu Ludowego (Centralnej Rady Rządowej) i w latach 1954 - 1959 prezydenta C...
[click for more] w ChinachIstnieją dwa państwa, których oficjalna nazwa zawiera wyraz "Chiny". Są to: Chińska Republika Ludowa czyli Chiny kontynentalne Republika Chińska czyli Tajwan Podział taki utrzymuje się od 1949 roku, kiedy to członkowie Kuomintangu pod przewodnictwem Czang Kaj-szeka po przegranej wojnie domowej 1945-1949 z komunistami Mao Zedonga wraz z 2 milionami zwolenników uciekli na wyspę Tajwan, gdzie ustanowili rząd kontynuujący tradycję Republiki Chińskiej powstałej w 1912. Od 1949 aż do swojej śmie...
[click for more].
Okres powojenny
Powojenny okres panowania poświęcił odbudowie poważnie zniszczonej przez wojnę gospodarki w celu przygotowania się do nowej – jak wierzył – nieuniknionej wojny z państwami zachodnimi. Dzięki szpiegostwu, ale i rozwojowi nauki w ZSRR uzbroił swoje państwo w broń atomową, zainspirował wybuch wojny koreańskiej. W kraju kontynuował terror i wykorzystanie siły niewolniczej więźniów politycznych do monstrualnych projektów gospodarczych (zalesianie pustyń, przekopywanie kanałów, kolej arktyczna). Próbował zastraszyć także swoich najbliższych pracowników aresztowaniami żon i synów, rozstrzeliwaniami braci, podejrzeniami o szpiegostwo. Jego podejrzenia koncentrować się zaczęły wokół Żydów, których podejrzewał o współdziałanie z wywiadem amerykańskim.
Antysemicki charakter miała walka z tzw. kosmopolityzmemKosmopolityzm - pogląd negujący wszelkie podziały polityczne i terytorialne, które prowadzą do konfliktów i wojen. Zwolennicy kosmopolityzmu uważają za swoją ojczyznę nie jakiś kraj czy inny obszar, ale cały świat. Dążą oni do politycznej jedności świata, wolnego od podziałów i konfliktów. Tak sformułowana doktryna jest przeciwieństwem nacjonalizmu....
[click for more], który sprowadzono do demaskowania i usuwania z pracy Żydów, a w końcu sprawa lekarzy - głównie żydowskiego pochodzenia - których oskarżano o celowe niewłaściwe leczenie i uśmiercanie w ten sposób działaczy partyjnych. Prawdopodobnie tłem tego urojenia było pogarszające się zdrowie wodza, które mogło być przyczyną jego śmierci. Istnieją jednak także istotne poszlaki, że Stalin został zamordowany za wiedzą niektórych swoich współpracowników - wymieniane są różne nazwiska, w tym Ławrientija (Laurentego) Berii, który skutecznie blokował wezwanie do Stalina lekarzy. Śmierć Stalina spowodowała ostatni realny paroksyzm jego kultu: podczas pogrzebu w Moskwie śmiertelnie zostało poturbowanych (stratowanych) w nieprzebranych tłumach wiele setek (są też dane mówiące o tysiącach) osób, powstało (także w Polsce) mnóstwo utworów żałobnych, Katowice zmieniły nazwę na Stalinogród. Tymczasem zwycięzca w walce o władze w Moskwie Nikita Chruszczow, który za życia Stalina był posłusznym i bezwzględnym wykonawcą jego polityki zainspirował "destalinizację" – potępienie niektórych, najbardziej oburzających z punktu widzenia komunisty zbrodni i nadużyć. Destalinizacja wiązała się z "odwilżą": uwolnieniem milionów więźniów politycznych, procesami rehabilitacyjnymi, liberalizacją i złagodzeniem terroru. Na ostateczną destalinizację trzeba było jednak poczekać do przełomu lat 80. i 90. XX wieku, kiedy władze radzieckie, później rosyjskie, ujawniły ostatecznie rozmiary zbrodni stalinowskich (w tym zbrodni katyńskiej) i zdemontowały system społeczny, polityczny i gospodarczy, którego był architektem. Jednak od roku 2000 rozpoczęła się powolna rehabilitacja Józefa Stalina. W roku tym prezydent Rosji Władimir Putin przywrócił melodię stalinowskiego hymnu ZSRR jako oficjalnego hymnu Rosji, a następnie uznał ogromny wkład J. Stalina w zwycięstwo nad Niemcami w II wojnie światowej. Rehabilitowanie Stalina postępuje również wśród społeczeństw byłych radzieckich republik, przede wszystkim zaś w Rosji i w Gruzji.
Józef Stalin postrzega się powszechnie jako jednego z największych tyranów w dziejach Rosji i świata. Współcześnie przypuszcza się, że miał paranoidalny stosunek do własnej osoby, możliwe, że był dotknięty psychopatiąPsychopatia, osobowość dyssocjalna (ICD-10 F60.2), osobowość antyspołeczna to zaburzenie struktury osobowości o charakterze trwałym, dotyczące 2 – 3% każdej populacji. Zaburzenie to wiąże się z obecnością trzech deficytów psychicznych: lęku, uczenia się i relacji interpersonalnych....
[click for more].
Jest również krytykowany przez współczesnych trockistów, którzy uważają, że dyktatura Stalina była zdradą rewolucji.
Zobacz też: