Pierwsza wojna punicka toczyła się między KartaginąKartagina (łac. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – Nowe Miasto) to starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan. Bardzo ważny ośrodek handlowy. Szczyt potęgi Kartagina osiągnęła w III w. p.n.e. W tym samym stuleciu wdała się w serię wojen z Rzymem, które zakończyły się zagładą miasta w 146 p.n.e. Po kilkudziesięciu latach Kartagina odrodziła się, jako rzymska kolonia. Po podboju...
[click for more] i Rzymem w latach 264-241 p.n.e.
Działania wojenne prowadzono początkowo wyłącznie na terenie Sycylii, gdzie Kartagińczycy dominowali nad zachodnią częścią wyspy, zaś wschodnia i południowa były pod kontrolą SyrakuzSyrakuzy (łac. Syracusae, wł. Siracusa) - miasto we Włoszech we wschodniej Sycylii, powstało jako antyczna kolonia greckich Dorów z Koryntu w 734 roku p.n.e. Początkowo w Syrakuzach panował ustrój arystokratyczny, potem demokratyczny. Tyranię wprowadził Gelon w 485 roku p.n.e. W V wieku p.n.e. tyrani Syrakuz sięgnęli po hegemonię w Wielkiej Grecji i walczyli z powodzeniem (bitwa pod Himerą, 480 p.n.e.) z zajmującymi zachód wyspy Kartagińczykami....
[click for more]. W późniejszym okresie do walk doszło także na macierzystych terytoriach Kartaginy w Afryce Północnej.
Wojna zakończyła się klęską Kartaginy, która zrzekła się swych posiadłości na Sycylii na rzecz Rzymu. Sycylia stała się pierwszą kolonią Republiki. Nazwa wojny pochodzi od słowa poeni, którym Rzymianie nazywali Kartagińczyków jako potomków FenicjanFenicja to starożytny kraj przybrzeżny nad Morzem Śródziemnym na terenach dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela....
[click for more]; stÄ…d przydomek punicus - punicki.
Szczegółowy przebieg wojny
Bezpośrednią przyczyną wojny był konflikt o północnosycylijskie miasto Messana. Od lat było ono kontrolowane przez najemników z Kampanii, tzw. Mamertynów. Zagrożeni przez króla Syrakuz Hierona II zwrócili się o pomoc do Kartaginy, która przysłała do miasta swój garnizon. Później część Mamertynów poprosiła o pomoc Rzymian i usunęła kartagiński garnizon. Punijczycy sprzymierzyli się z Hieronem, który rozpoczął oblężenie Messany. Latem 264 p.n.e. na Sycylię przybył z rzymską armią Appiusz Klaudiusz...
[click for more]. Pobił syrakuzańskie wojska pod Messaną i wyruszył na Syrakuzy, które obległ. Przerażony sukcesami Rzymian Hieron przeszedł na ich stronę w 263 p.n.e.
Pozbawieni sojusznika Kartagińczycy nie zdołali obronić Agrigentum, które Rzymianie zdobyli w 262 p.n.e....
[click for more] Przybyłe z Afryki posiłki umożliwiły Kartagińczykom umocnić Drepanum, Lilybaeum i Panormus, które stały się trudnymi do zdobycia twierdzami. Jednocześnie flota kartagińska rozpoczęła blokadę wybrzeży Sycylii i Italii, by odciąć Rzymian od dostaw wojskowych i posiłków. Kartagińczycy byli pewni, że ta taktyka przyniesie im sukces. Rzymianie, którzy dzięki swej świetnej piechocie byli niezrównani w wojnie lądowej, nie mieli pojęcia o wojnie morskiej i mieli bardzo słabą flotę. Nieustępliwi Rzymianie zbudowali jednak flotę 100 pięciorzędowców i 20 trójrzędowców, która co prawda w pierwszej bitwie w pobliżu Wysp Liparyjskich Bitwa u Wysp Liparyjskich miała miejsce w roku 260 p.n.e. i była właściwie starciem niewiele mającym wspólnego z bitwą morską, pomiędzy morskimi eskadrami: rzymską pod dowództwem konsula Gnejusza Korneliusza Scypiona Aziny liczącą 17 okrętów a kartagińską Hannibala Gisco liczącą 20 okrętów. Bitwa ta stanowiła pierwszą konfrontację morską między siłami rzymskimi i kartagińskimi podczas I wojny punickiej....
[click for more] w 260 p.n.e....
[click for more] została rozproszona, ale jeszcze w tym samym roku pod Mylae konsul Gajusz Duiliusz pokonał Kartagińczyków stosując pomosty do abordażu (tzw. kruki). Dzięki nim Rzymianie przekształcili bitwę morską w lądową (a dokładniej "pokładową"), w której mogli wykorzystać wszystkie zalety swojej doborowej piechoty.
Jednak sukces ten nie przełożył się na sukcesy na lądzie. Bezskuteczne ataki Rzymian na ufortyfikowane kartagińskie miasta i twierdze przynosiły tylko straty i zniechęcenie w samym Rzymie. Dlatego pod naciskiem Atiliuszy i Klaudiuszy wzorem sycylijskiego tyrana Agatoklesa przeniesiono w 256 p.n.e. działania wojenne do Afryki. Wyprawą kierowali konsulowie Atiliusz Regulus i Maniliusz Wulson. Kartagińska flota próbowała zatrzymać Rzymian, ale poniosła klęskę pod Eknomos...
[click for more]. Ten drugi wkrótce został wycofany z Afryki wraz z częścią floty. Mimo to mający 15 tys. piechoty i 500 jeźdźców Regulus opanował dużą część kartagińskich posiadłości. Na jego stronę z obawy przed zniszczeniem i sprzedaniem w niewolę przeszły niektóre miasta punickie. Na Kartaginę padł strach i wodzem naczelnym został ustanowiony spartański kondotier Ksantippos. Pokonał on armię Regulusa, który dostał się do niewoli. Powracająca z Afryki z resztkami armii flota rzymska została zniszczona przez burzę.
Niepowodzenie wyprawy Regulusa spowodowało, że głównym terenem działań wojennych stała się ponownie Sycylia. Dzięki nowej flocie Rzymianie zdobyli Panormos w 254 p.n.e....
[click for more], ale nie potrafili złamać oporu zepchniętych do twierdz w zachodniej części wyspy Punijczyków. Dodatkowo w 249 p.n.e....
[click for more] w wyniku klęski pod Drepanum oraz burzy Rzymianie stracili większość okrętów. W Kartaginie natomiast Hamilkar Barkas zreorganizował w 247 p.n.e. armię i rozpoczął morskie rajdy na wybrzeża Italii. Zmusiło to Rzym do nadzwyczajnego wysiłku, jakim była budowa nowej, jeszcze silniejszej floty w 242 p.n.e. ...
[click for more] Dzięki niej odcięto zaopatrzenie do broniących się kartagińskich miast na Sycylii i w 242 p.n.e. zdobyto wreszcie Drepanum i Lilybaeum. Ostatecznym ciosem było zwycięstwo Lutacjusza Katulusa u Wysp Egackich w 241 r. p.n.e. nad flota kartagińską. Kartagina zgodziła się zawrzeć pokój na następujących warunkach: Kartagińczycy ustąpią z całej Sycylii i nie będą wojować z Hieronem, ani podnosić broni przeciw Syrakuzanom oraz ich sprzymierzeńcom. Kartagińczycy zwrócą Rzymianom bez okupu wszystkich jeńców wojennych, w srebrze wypłacą Kartagińczycy Rzymianom w przeciągu lat dwudziestu dwa tysiące dwieście talentów eubejskich (...) lud (rzymski) nie uznał układów pokojowych, lecz wysłał dziesięciu mężów (...) zaostrzyli (oni) postawione Kartagińczykom warunki. Bo czas spłaty daniny skrócili o połowę, dołożyli jeszcze tysiąc talentów do ogólnej sumy, nadto polecili Kartagińczykom ustąpić z wszystkich wysp jakie leżą między Italią a Sycylią. (Polibiusz,I,62-63, tłum. Dąbrowa E. Dzielska M.,Wybór tekstów źródłowych...,UJ Kraków 1979)
Tak więc Kartagina zamiast zyskać Messanę utraciła wszystkie posiadłości na Sycylii i musiała zapłacić Rzymowi 3200 talentów srebra kontrybucji w ciągu 10 lat.
Ważniejsze bitwy
- 264 p.n.e.
- bitwa pod Messaną (wojska rzymskie Klaudiusza Kaudeksa pokonały siły Hierona z Syrakuz; z pomocą nie zdążył Hannon na czele libijskich żołnierzy co spowodowało odwrót Hierona)
- 262 p.n.e.
- 261 p.n.e....
[click for more]
- bitwa pod Akragas...
[click for more] (po raz pierwszy Kartagińczycy używają słoni w boju)
- 260 p.n.e.
- bitwa koło Wysp Liparyjskich
- bitwa pod Thermai (porażka sycylijskich sprzymierzeńców Rzymu - 4000 zabitych w starciu z siłami Hamilkara)
- bitwa morska pod Mylae
- 258 p.n.e....
[click for more]
- 257 p.n.e.
- bitwa morska pod Tyndaris (200 rzymskich okrętów pod wodzą konsula Gajusza Atyliusza Regulusa starło się z 80 okrętami Hamilkara, straty: 9 rzymskich penter i 18 kartagińskich korabi)
- 256 p.n.e.
- bitwa morska u przylądka Eknomos (230 rzymskich okrętów pod Regulusem pokonało 200 kartagińskich jednostek pod Hamilkarem; Rzymianie zatopili 30 okrętów kartagińskich i zdobyli 64 tracąc 24 jednostki)
- bitwa pod Adys (klęska Kartagińczyków Hamilkara w walce z siłami Regulusa)
- 255 p.n.e.
- bitwa pod Tunes (Bagradas) (Kartagińczycy 12000 piechoty, 4000 jazdy, 100 słoni pod Ksantipposem pokonali Rzymian -15000 piechoty, 500 jazdy (13000 strat) pod Regulusem, który dostał się do niewoli kartagińskiej gdzie zmarł po kilku latach)
- bitwa morska u przylądka Hermajskiego (zwycięstwo Rzymian - 250 okrętów nad Kartagińczykami - 200 okrętów (16 zatopionych, 24 zdobyte))
- 250 p.n.e.
- bitwa pod Panormus (Rzymianie pod wodzą prokonsula Lucjusza Cecyliusza Metellusa rozbili siły Hazdrubala - 20000 zabitych)
- 249 p.n.e.
- bitwa morska pod Drepanum (Kartagińczycy - 100 okrętów pod Adherbalem zwyciężyli Rzymian - 120 okrętów pod konsulem Publiuszem Klaudiuszem Pulcherem - 93 okręty stracone oraz 20000 ludzi)
- bitwa morska pod Phintias (klęska Rzymian - 500 straconych transportowców i 17 okrętów wojennych)
- 241 p.n.e.
- bitwa morska w pobliżu Wysp Egackich (zwycięstwo Rzymian - zdobycie 20 i zatopienie 97 okrętów punickich)
Zobacz też
- II wojna punickaDruga wojna punicka toczyła się w latach 218-201 p.n.e. między Kartaginą i Rzymem. Prowadzona była na Półwyspie Iberyjskim, w Italii i Afryce Północnej. Jej główną postacią był Hannibal, kartagiński wódz z rodu Barkidów. Pretekstem do wojny było zaatakowanie przez Hannibala Saguntu, sprzymierzonego z Rzymem miasta-państwa na obecnym wybrzeżu katalońskim....
[click for more], III wojna punickaTrzecia wojna punicka toczyła się w latach 149-146 p.n.e. między Kartaginą i Rzymem. W Rzymie stronnictwo zgromadzone wokół Katona Starszego starało się przez lata o ostateczne zniszczenie Kartaginy. Cenzor kończył każde swe przemówienie słowami: Ceterum censeo Karthaginem esse delendam (łac. Poza tym uważam, iż Kartagina powinna zostać zburzona)....
[click for more].
