Definicja Historia Wojska Polskiego (Szukaj)

Na stronie Wikipedysta:Przepla/Historia Wojska umieszczono materiały do uzupełnienia tego artykułu przynajmniej do XVIII wieku.

Spis treści 1 Okres przedpaństwowy 2 Okres wczesnego państwa polskiego 3 Okres rozwiniętego państwa piastowskiego i rozbicia dzielnicowego 4 Zobacz też

Okres przedpaństwowy

W obronie terytorium, zwykle najbliższego, uczestniczyła cała ludność je zamieszkująca. Było to swoiste pospolite ruszenie. Odzwierciedla się to w samym języku, gdzie słowo wojsko1. Określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa. Armia może być: z poboru - bazująca na powszechnym obowiązku odbywania służby wojskowej przez obywateli, głównie mężczyzn (w Izraelu również kobiety są objęte poborem); zawodowa - żołnierze dobrowolnie zgadzają się na służbę na określony okres czasu w zamian za wynagrodzenie. Takie rozwiązanie stosują m.in. Wielka Brytania, Francja, USA; ochotnicza; najemna. Armie utrzymywane są w celu realizowania polityki międzynarodowej - w ...
[click for more], znaczyła to samo, co "ludzie" i w staropolszczyźnie symbolizowało wielką chmarę ludzi. Stawali oni do boju zwykle "kupą", nie stosując jakiejś szczególnej taktyki. Grupy pospolitego ruszenia dowodzone były zapewne najbardziej przez najbardziej doświadczonego wojownika społeczności. Z systemem obronnym plemion słowiańskich zamieszkujących historyczne tereny Polski wiążą się także dwa pojęcia:

gród zamieszkały 

Gród zwykle położony w miejscu obronnym z natury, trudno dostępnym, otoczony wałami obronnymi, naturalną lub sztuczną fosą, palisadą, zasiekami. Stale zamieszkały przez rzemieślników pracujących w grodzie oraz rolników pracujących na okolicznych polach. Obie kategorie mieszkańców stanowiły pełnoprawnych obywateli grodu. Przykładem grodu zamieszkałego jest Biskupin

gród schronieniowy 

Gród położony w trudnodostępnym terenie, dający w razie agresji schronienie całej miejscowej ludności normalnie żyjącej w rozproszeniu oraz silny punkt oparcia zbrojnego

Okres wczesnego państwa polskiego

Obok pospolitego ruszenie działającego podobnie jak w okresie przedpaństwowym, którego obowiązkiem jej była obrona bezpośredniego terenu w razie agresji, pojawiła się drużyna książęca. Używana była dla szerzej zakrojonych działań zbrojnych, także ofensywnych. Była to stała siłą zbrojna przy księciu. Żołnierze tworzący drużynę otrzymywali od księcia żołd, udział w łupach, uzbrojenie i wyżywienie. Doskonale zorganizowana, zdyscyplinowana, dobrze wyszkolona i liczna drużyna dała pierwszym PiastomPiastowie byli pierwszą polską dynastią. Istnieją hipotezy, że nazwa piast była określeniem urzędu pełnionego, zapewne dziedzicznie, przez członków rodu – urzędu, do którego obowiązków należało opiekowanie się (piastowanie) potomstwem księcia czy też jego domem. Według legendy protoplasta dynastii, Piast, odsunął od rządów Popiela, władcę z poprzedniej, legendarnej dynastii Popielidów. Na prawdopodobieństwo tej hipotezy wskazuje historia frankońskich Karolingów, którzy odsu...
[click for more] zasadniczą przewagę nad innymi ośrodkami plemiennymi. Pozwoliło im to na szybką ekspansję państwa piastowskiego, a także na prowadzenie wojen z sąsiednimi państwami.

Drużyna składała się z oddziałów pieszych i jazdy. Piechota podzielona była na odziały:

piechota strzelca - wyposażona w ciężkie łuki.

tarczownicy - wyposażonych w tarcze, włócznie i miecze.

Jazda dzieliła się na:

jazda ciężkozbrojna - żołnierz konny wyposażony w miecz, topór, łuk, tarczę, hełm i pancerz...
[click for more]

jazda lekkozbrojna - żołnierz wyposażony jak żołnierz ciężkozbrojny z pominięciem pancerza.

Początkowo drużyna dowodził osobiście książę, jego najbliżsi krewni lub współpracownicy. Z czasem, wraz z rozwojem terytorialnym i powiększaniem się liczebności wojska konieczne była utworzenie funkcji organizatora siły zbrojnej. Od XI wiekuX wiek XI wiek XII wiek Lata 1001-1009 Lata 1010-1019 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] był nim komes nadworny - wojewoda-palatyn (comes palatinus) posiadający również niemilitarne funkcje administracyjne. Z czasem urząd ten został podzielony na dwa o odmiennych kompetencjach:

marszałek dworu - administracja cywilna

wojewodaWojewoda jest terenowym organem administracji rządowej w województwie i zwierzchnikiem zespolonej administracji rządowej na terenie województwa. Jest reprezentantem rządu w terenie i ponosi odpowiedzialność za realizację polityki rządu na obszarze województwa, Jest reprezentantem Skarbu Państwa w odniesieniu do mienia powierzonego mu do wykonywania zadań, Kontroluje wykonywanie zadań przez organy zespolonej administracji rządowej (służb, inspekcji, straży), Sprawuje nadzór nad działalnoś...
[click for more] - administracja wojskowa.

Drużyna Mieszka I liczyła około trzech tysięcy wojów. Jej trzon stanowili zapewne sprowadzeni przez księcia NormanowieNormanowie (st.-nord. Norrmaen = 'ludzie północy') - określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich eskpansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od [[IX] w. Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe np. Normandia czy Islandia....
[click for more]. Za panowania Chrobrego liczebność drużyny wzrosła do trzech tysięcy dziewięciuset wojów (wedle relacji GallaGall Anonim, także Anonim zwany Gallem (data urodzenia nieznana - zmarł ok. 1116) - pierwszy kronikarz historii Polski, autor Kroniki polskiej. Żył w czasach Bolesława Krzywoustego. Do Polski przybył najprawdopodobniej z klasztoru na Węgrzech około 1110, a kronikę pisał prawdopodobnie na życzenie kanclerza Michała Awdańca. Był mnichem, prawdopodobnie benedyktynem, urzędnikiem kancelarii królewskiej. Chociaż nie znamy jego pochodzenia, przypuszcza się, że pochodził z południowej Francji ...
[click for more]). Prawdopodobnie nie mniej silną drużyną rozporządzał w początku panowania Mieszko IIMieszko II Lambert - (ur. 990 - zmarł10 V 1034) - król Polski 1025-1031, książę Polski 1032-1034 z dynastii Piastów, drugi syn Bolesława I Chrobrego....
[click for more]. Po burzliwych latach upadku monarchii i walk wewnętrznych Kazimierz Odnowiciel (po ponownym objęciu tronu) zapoczątkował proces nadawania ziemi na prawie rycerskim. Ewolucji ulegało uzbrojenie. Do czasów Bolesława Krzywoustego pośród konnych wojów pancernych upowszechniła się długa, sięgająca łydek koszula kolcza a małą, okrągłą tarczę zastąpiła większa typu normańskiego lub o kształcie „migdałowym”. Powszechnie konni stosowali włócznię. Wczesnopiastowska drużyna książęca była dostatecznie silna by walczyć skutecznie w polu z Czechami, Pomorzanami czy WieletamiWieleci, Wilcy, Lucice, Lutycy to grupa plemienna Słowian połabskich, zamieszkujących od VI wieku tereny między górną Odrą a Łabą. W źródłach pisanych za czasów Karola Wielkiego nazywani również: Wiltzi, Vultzi, Welatabowie. Wieleci obok Obodrzyców i Serbów należeli do Słowian zachodnich....
[click for more], jednak nie dość silna (i zbyt słabo wyposażona w konnicę) by zmierzyć się w polu z wyprawą cesarską (jeszcze Bolesław Krzywousty prowadził z Henrykiem IV wojnę podjazdową). Pasmo sukcesów w kolejnych wojnach z Cesarstwem aż do czasów najazdu Fryderyka Barbarossy (nie licząc klęski z 1031, zadanej przez sojusz cesarsko-ruski) Polska Piastowska zawdzięczała głównie świetnym walorom obronnym polskich grodów i umiejętnemu z reguły wykorzystywaniu w defensywie warunków terenowych. W starciu z wyprawami cesarskimi wybijającą się formacją byli z reguły łucznicy (rzadziej włócznicy miotający włócznie), którzy - korzystnie usadowieni - potrafili zadać wojsku nieprzyjaciela zaskoczonemu w przemarszu znaczne straty. Kluczowe jednak znaczenie w wojnach z Cesarstwem miała obrona głównych grodów zachodniej części państwa. Na wschodzie sytuacja miała się inaczej - polscy książęta wielokrotnie najeżdżali w XX jest dwudziestą czwartą literą alfabetu łacińskiego, używana jako symbol lub skrót: X cyfra rzymska oznaczająca 10 dawka ekspozycyjna - wielkość fizyczna (promieniowanie) reaktancja elektryczna, opór elektryczny bierny - wielkość fizyczna (Elektryczność) symbol XXX używa się do oznaczenia filmów, pism i innych dzieł o charakterze pornograficznym X Window System X wiek Partia X X – tytuł mangi i anime autorstwa grupy Clamp ...
[click for more] i XIX wiek XI wiek XII wiek Lata 1001-1009 Lata 1010-1019 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] wieku Ruś Kijowską występując udanie w polu przeciw przeciwnikowi (z reguły wykorzystując chwilę osłabienia księcia kijowskiego i często z pomocą obcych wojsk, np. Pieczyngów, także łaknących łupów z Kijowa). Wyprawy łupieżcze na sąsiadów były wtedy podstawą utrzymania drużyny, stąd były prowadzone bardzo często, nawet parę razy do roku. Sytuacja ta zmieniała się wraz z upowszechnieniem się systemu rozdawnictwa ziemi na prawie rycerskim.

Okres rozwiniętego państwa piastowskiego i rozbicia dzielnicowego

W wieku XII i XIII jako główna siła wojskowa państwa pojawia się rycerstwo. Proces jego formowania jest długim i trudnym do uchwycenia procesem. Jednym z jego elementów jest zmiana organizacji drużyny książęcej. Z czasem wraz z utwierdzaniem się administracji piastowskiej na wcześniej podbitych terenach, żołd zostaje stopniowo zastępowany nadaniami majątków ziemskich, które stają się głównym środkiem utrzymania wojów. W zamian za prawo do użytkowania ziemi rycerz miał obowiązek stawiać się na wezwanie księcia. W tym samym czasie następuje drugi proces. Inni właściciele ziemscy, którzy weszli w taki czy inny sposób w jej posiadanie obarczani są tym samym obowiązkiem. W ten sposób powstaje klasa rycerzy, której wspólnota oparta jest na tych samych prawach i obowiązkach. Z czasem z tej różnorodnej grupy wykształciła się względnie homogeniczny stan szlachecki.

Posiadający dobra zobowiązani byli stawiać się na wezwania księcia. Bogaty rycerz stawiał się do walki wraz z pocztem, który stanowił najmniejszą jednostkę organizacyjną. Biedniejsi stawiali się w pojedynkę. Grupa rycerzy pochodząca z jednego terytorium, lub rzadziej spokrewnionych z sobą łączyła się w chorągiew. Gdy mobilizacja obejmowała większą część kraju chorągwie łączono w hufce. Mobilizacja odbywała się przez rozpuszczenie wici informujących o terminie i miejscu zbiórki. W tym też czasie wykształcił się zwyczaj, że rycerstwo było stawać na wezwania tylko w sytuacjach bezpośredniego zagrożenia kraju lub dzielnicy. W przypadku wyprawy poza własną dzielnicę książę był zobowiązany pokrywać koszta kampanii ze swojego skarbca.

Naczelne dowództwo nad zmobilizowanym rycerstwem sprawował książę lub zastępujący go wojewoda. Chorągwiami dowodzili kasztelanowie mający do pomocy urzędników nazywanych wojskimi.

Chłopi, aczkolwiek nie mieli obowiązków militarnych, to sytuacjach wyjątkowych byli także zaciągani do wojska. Na mieszczan spadał obowiązek obrony miast.

---

• XIX wiek X wiek XI wiek Lata 901-909 Lata 910-919 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
  [click for more]-XI wiek - drużyna książęca (królewska) złożona głównie z jazdy, grody (szczególnie grody pograniczne) oraz zapory leśne i pospolite ruszenie wojów (kmieci) złożone głównie z piechoty, walka podjazdowa, rozwój jazdy rycerskiej, nadawanie ziemi przez monarchę (feudała) nakładało na rycerza obowiązek służby wojskowej
• 1. połowa XIV wiekuXIII wiek XIV wiek XV wiek Lata 1300-1309 Lata 1310-1319 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
  [click for more] Kazimierz WielkiKazimierz Wielki lub Kazimierz III Wielki (ur. 30 kwietnia 1310, zm. 5 listopada 1370) – król Polski od 1333 r., ostatni z dynastii Piastów, na polskim tronie, syn Władysława Łokietka i Jadwigi, córki Bolesława Pobożnego....
  [click for more] normy prawne służby wojskowej - chorągwie rodowe i chorągwie ziemskie; obrona miast przez mieszczan i nałożony na nich obowiązek dostarczania wozów
• XV wiek - ze względu na nieskuteczność pospolitego ruszenia tworzono wojska zaciężne i obronę potoczną (pierwsze stałe wojska zaciężne) (lancknechciLancknechci (niem. Landsknecht "służący krajowi", od Land "ziemia, kraj" i Knecht "parobek, służący") – żołnierze niemieccy w XV i XVI wieku. Uzbrojeni byli w rusznice, piki i miecze....
  [click for more]), flota kaperska
• 1564 - wojsko kwarciane, doraźne zaciągi wojska za panowania Stefana BatoregoStefan Batory (węg. Báthory István, ur. 27 września 1533, zm. 12 grudnia 1586) - książę siedmiogrodzki (od 1571), król Polski (od 1576), po ślubie (w tym samym roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego....
  [click for more] - piechota wybraniecka
• Kozacy rejestrowi...
  [click for more]
• wejście broni palnej na wyposażenie piechoty
• podział jazdy na husarięHusaria - polska formacja wojskowa, ciężka konnica, nieznana w innych krajach Europy. Znakiem rozpoznawczym husarii były pionowe skrzydła z piórami, przymocowane do siodła lub zbroi. Długie pióra wydawały w trakcie szarży chorągwi husarskiej głośny szum, który, wg relacji współczesnych, wzbudzał lęk w piechocie nieprzyjaciela i płoszył konie wrogiej kawalerii. Do zdobienia skrzydeł stosowano długie sztywne pióra (lotki) orle, sępie lub gęsie....
  [click for more], jazdę pancerną i jazdę lekką
• taktyka walki zbrojnej oparta na taborach
• XVII wiekXVI wiek XVII wiek XVIII wiek Lata 1600-1609 Lata 1610-1619 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
  [click for more] - autorament narodowy: husaria, kozacy zwani również pancernymi, lekka jazda (np. Lisowczycy), autorament cudzoziemski (piechota niemiecka, rajtaria i dragonia)
• 1652-1653 likwidacja podziału na wojska stałe i zaciągane doraźnie, utworzenie jednolitej armii komputowej; piechota łanowa
• reforma wojska Jana III Sobieskiego
  • zniesienie podziału na pikinierów i muszkieterów
  • zastąpienie berdyszem piki (także podpórka do muszkietu)
  • zmniejszenie regimentów piechoty
  • wzrost znaczenia dragonii
• XVIII wiekXVII wiek XVIII wiek XIX wiek Lata 1700-1709 Lata 1710-1719 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
  [click for more] - Sejm Niemy 1717 - 24 tys. etatów
• Sejm CzteroletniSejm Czteroletni (także Sejm Wielki) - Sejm zwołany w 1788 w Warszawie, mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyśpieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej....
  [click for more] - dekret o 100 tys. armii: 66 tys. z Korony 33 tys. z Litwy 2/3 piechota 1/3 jazda
• 1764...
  [click for more] reforma wojska - zniesienie podziału na autorament polski i cudzoziemski
• wojna w obronie konstytucji 3 Maja 1792...
  [click for more] - ok. 70 tys. armia polska
• 1797 - Legiony Polskie we Włoszech
• Armia Księstwa Warszawskiego wzorująca się na armii francuskiej, w 1812 roku posiadała 100 tys. wojska
• Armia Królestwa Polskiego wzorująca się na armii rosyjskiej początkowo w sile 30 tys. w czasie powstania listopadowego zwiększona do 100 tys.
• powstanie listopadowePowstanie listopadowe – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło 29 listopada 1830 roku, a zakończyło się w październiku 1831 roku. Jak wynika z ostatnio odkrytych dokumentów, rosyjskie służby specjalne od początku wiedziały o planach jego wybuchu, co może wpłynąć na jego współczesną ocenę....
  [click for more] - walka wojskami regularnymi
• Legion polski na Węgrzech
• powstanie styczniowe - wojna partyzancka
• Dywizja jazdy polskiej w ramach armii tureckiej (wojna krymska)
• Legiony Polskie Piłsudskiego;
• Polska Siła Zbrojna (Polnische Wehrmacht)
• "Błękitna Armia" Józefa Hallera
• Wojsko Polskie w okresie międzywojennym
  • powszechna służba wojskowa
  • wojna polsko-rosyjskaWojna polsko-bolszewicka (zwana również wojną polsko-rosyjską 1919-1921,wojną 1920 r., wojną bolszewicką i - niepoprawnie - wojną polsko-sowiecką) to określenie wojny pomiędzy nowo powstałą II Rzeczpospolitą a znajdującą się w środku wojny domowej bolszewicką Rosją, przekształcającą się w ZSRR....
    [click for more] 1919-1920
  • wkroczenie na ZaolzieZaolzie, Śląsk zaolziański (część Śląska Czeskiego; cz. Záolší (Zaolží), Slezsko zaolšanské, niem. Olsa-Gebiet) - nazwa terenów Śląska Cieszyńskiego leżących "za" Olzą (czyli na jej lewym brzegu), od 1919 roku rzeką graniczną między Polską a Czechami. Obejmuje ono tereny powiatów frydeckiego, frysztackiego oraz częściowo cieszyńskiego z podzielonym na pół przez Olzę miastem Cieszyn/Český Těšín....
    [click for more]
• Kampania wrześniowa
• wojna partyzancka w czasie II wojny światowej
  • ZWZ a następnie AK
  • BChBataliony Chłopskie (BCh) - oddziały zbrojne polskiego ruchu ludowego w latach 1940-1945. Organizacja utworzona została jako "Chłopska Straż" kryptonim konspiracyjny Chłostra a następnie wiosną 1941 przemianowana na Bataliony Chłopskie. Komendantem głównym od 8 października 1940 do końca wojny był Franciszek Kamiński. BCh obejmowały swoim zasięgiem prawie cały obszar II Rzeczpospolitej z wyjątkiem Pomorza oraz okręgu wileńskiego. Do połowy 1943 powstały następujące okręgi :...
    [click for more]
  • NSZNarodowe Siły Zbrojne (NSZ) – polska konspiracyjna organizacja wojskowa obozu narodowego działająca podczas II wojny światowej i w okresie powojennym // ...
    [click for more]
  • GLGwardia Ludowa, GL - organizacja zbrojna PPR utworzona 6 stycznia 1942 r. Gwardia Ludowa miała w założeniu prowadzić konspiracyjną walkę z hitlerowskimi Niemcami, poprzez działania partyzanckie, niszczenie transportów wroga, dezorganizację administracji. GL wykonywała również akcje odwetowe (zob. Zamach na Café Club). Dodatkowo zajmowała się prowadzeniem wywiadu....
    [click for more] a następnie AL
• Dywizjon 303...
  [click for more] i udział Polaków w bitwie o Anglię (Polskie Siły Powietrzne)
• Armia Andersa
• Powstanie warszawskie
• Ludowe Wojsko PolskieLudowe Wojsko Polskie (LWP) - nazwa używana dla części Wojska Polskiego utworzonej podczas II wojny światowej w latach 1943-1944 na terytorium ZSRR, a następnie nazwa wywodzących się z niej sił zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej w okresie 1944-1952 i Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w okresie 1952-1989. Oficjalną nazwą w tym okresie było początkowo: Wojsko Polskie, następnie: Siły zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, a od 1952: Siły zbrojne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej....
  [click for more]
  • udział wojsk polskich w siłach ONZ (Liban...
    [click for more], Syria)
  • udział wojsk polskich w tłumieniu Praskiej WiosnyPraska wiosna (po czesku Pražské jaro) była okresem politycznej liberalizacji w Czechosłowacji w roku 1968 (zaczęła się 5 stycznia), i trwała do czasu, gdy ZSRR i inni członkowie Układu Warszawskiego dokonali inwazji z nocy 20 sierpnia na 21 sierpnia tego roku....
    [click for more]
  • stan wojenny
• Siły Zbrojne III Rzeczpospolitej
  • udział wojsk polskich w siłach ONZ (Indochiny, Bliski Wschód, Bośnia, Kosowo...
    [click for more])
  • udział wojsk polskich w II wojnie w Zatoce Perskiej

Zobacz też

• Polacy w obcej armii...
  [click for more]
• Szwoleżerowie gwardii

Tresc udostepniana na licencji 'GNU Free Documentation License'.

Cache: OK - (Cache Hit) | Exec Czas: 0.168 | INTLinks: 126

Contakt: info AT definicja DOT com
"Legion Polskie-historia"
"pospolite ruszenie za krzywoustego"
"siły powietrzne - definicja"
"system łupów definicja"
"piechota wybraniecka definicja"
"drużyna zbrojna Mieszka I"
"taktyka+piechoty+XVIII wiek"
"sejm czteroletni z 1788"
"Spis ludności 1792 roku"
"armia rzymska taktyka wojenna"