Armia Krajowa (AK) - zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką i radziecką na
obszarze państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi.
Kryptonimy: Polski Związek Powstańczy (PZP), Siły Zbrojne w Kraju (SZK).
Rodowód:
Wywodziła się z Związku Walki Zbrojnej i
Polskiego Związku Powstańczego, ale w
skład jej weszło wiele mniejszych organizacji np:
- Narodowa Organizacja WojskowaNarodowa Organizacja Wojskowa (NOW) - konspiracyjna, wojskowa organizacja Stronnictwa Narodowego SN). Utworzona 13 X 1939 r. (początkowo pod nazwą Armia Narodowa, później Organizacja Wojskowa Stronnictwa Narodowego i Narodowe Oddziały Wojskowe), a od 1 VII 1941 r. jako NOW....
[click for more] - od
1942 (częściowo),
- Konfederacja NaroduKonfederacja Narodu (KN) polska konspiracyjna organizacja niepodległościowa w czasie II wojny światowej. 1940 założona w Warszawie przez część działaczy ONR-Falanga (twórcy: Bolesław Piasecki, W. Rościszewski, J. Hagmajer. Od VII 1943 podporządkowana Armii Krajowej...
[click for more] - od sierpnia 1943...
[click for more],
- Narodowe Siły Zbrojne - od 1944 (częściowo),
- Bataliony Chłopskie (częściowo),
- Gwardia Ludowa Polskiej Partii Socjalistycznej - od 1943.
Głównym jej zadaniem było prowadzenie oporu zbrojnego przeciwko okupantowi hitlerowskiemu i przygotowanie mającego wybuchnąć w
sposobnej chwili ogólnokrajowego powstania.
Składała się z siedmiu oddziałów: Informacyjnego, Organizacyjno-Wywiadowczego, Szkoleniowego, Kwatermistrzostwa, Łączności,
Informacji i Propagandy oraz Finansowego, miała też własnych duszpasterzy. Jako odrębną jednostkę utworzono w styczniu 1943 Kedyw, przeprowadzający akcje
dywersyjne i specjalne.
W momencie maksymalnej zdolności bojowej (lato 1944) siły AK liczyły ok. 380 tys. osób, w tym 10 tys. oficerów. Kadrę
oficerską sprzed wojny uzupełniano absolwentami tajnych kursów oraz przerzucanymi do kraju cichociemnymi.
AK zaopatrywała się w sprzęt na drodze akcji bojowych (wyposażenie niemieckie) i własnej produkcji.
Straty w walce: około 100 tys. poległych, 50 tys. wywiezionych do ZSRR i
uwięzionych.
Po zakończeniu wojny część akowców odmówiła dokonania demobilizacji i kontynuowała walkę w ramach Delegatury Sił Zbrojnych,
Ruchu Oporu Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, Konspiracyjnym Wojsku Polskim, Narodowej Organizacji Wojskowej, Narodowych
Siłach Zbrojnych i innych. Masowe ich prześladowania trwały przez cały okres stalinowski.
Komendanci AK
Komendant AK podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie. Funkcję tę pełnili:
- od 14 lutego 1942 do aresztowania
30 czerwca 1943 - gen. Stefan Rowecki "Grot"
- od 30 czerwca 1943 do upadku powstania warszawskiegoPowstanie warszawskie (1 sierpnia – 2 października 1944) było wystąpieniem zbrojnym w okupowanej przez wojska niemieckie Warszawie zorganizowanym przez Armię Krajową, połączonym z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Od strony militarnej powstanie było wymierzone przeciwko Niemcom, jednak jego głównym celem była próba ratowania powojennej suwerenności, a być może także niepodległości Polski, poprzez odtworzenie w stolicy Pol...
[click for more]
2 października 1944 - gen.
Tadeusz Komorowski gen. Tadeusz Komorowski, herbu Korczak, ps. "Bór" (ur. 1 czerwca 1895, zm. 24 sierpnia 1966) - polski oficer, dowódca Armii Krajowej od 1 lipca 1943 do upadku powstania warszawskiego 2 października 1944....
[click for more] "Bór"
- od 2 października 1944 do rozwiązania AK 19 stycznia 1945 - gen. Leopold OkulickiLeopold Okulicki, urodzony 12 listopada 1898 roku, zmarł 24 grudnia 1946 roku w sowieckim więzieniu, pseudonim "Niedźwiadek", ostatni komendant Armii Krajowej....
[click for more] "Niedźwiadek"
Struktura
Organizacja terenowa dzieliła się na obszary (białostocki, lwowski, warszawski prawo- i lewobrzeżny oraz zachodni), oraz
samodzielne okręgi dla większych miast. Mniejszymi jednostkami były podokręgi, obwody i inspektoraty. AK miała też struktury na
Węgrzech i w BerlinieBerlin to stolica i największe miasto Niemiec na prawach landu, położone nad rzeką Sprewą. Leży tylko około 70 kilometrów od granicy z Polską. Zajmuje powierzchnię 890 km², a zamieszkuje je około 3,4 mln osób....
[click for more].
Na początku 1944 struktura AK przedstawiała się następująco:
- Obszar Warszawski
-
- kryptonim: "Cegielnia", "Woda", "Rzeka"
- Komendant: płk Albin Skroczyński "Łaszcz"
- Podokręg Wschodni
- kryptonim: "Struga", "Krynica", "Gorzelnia"
- Komendant: płk Hieronim Suszczyński "Szeliga"
- Podokręg Zachodni
- kryptonim: "Hallerowo", "Hajduki", "Cukrownia"
- Komendant: płk Franciszek Jachieć "Roman"
- Podokręg Północny
- kryptonim: "Olsztyn", "Tuchola", "Królewiec", "Garbarnia"
- Komendant ppłk Zygmunt Marszewski "Kazimierz"
- Obszar Południowo-Wschodni
-
- kryptonim: "Lux", "Lutnia", "Orzech"
- Komendant: płk. Wł. Filipkowski "Janka"
- Okręg Lwów
- kryptonim: "Dukat", "Lira", "Promień"
- Komendant: płk Stefan Czerwiński "Luśnia"
- Okręg Stanisławów
- kryptonim: "Karaś", "Struga", "Światła"
- Komendant: kpt. Władysław Herman "Żuraw"
- Okręg Tarnopol
- kryptonim: "Komar", "Tarcza", "Ton"
- Komendant: mjr Bronisław Zawadzki
- Obszar Zachodni
-
- kryptonim: "Zamek"
- Komendant: płk Zygmunt Miłkowski "Denhoff"
- Okręg Pomorze
- kryptonim: "Borówki", "Pomnik"
- Komendant: płk Janusz Pałubicki "Piorun"
- Okręg Poznań
- kryptonim: "Pałac", "Parcela"
- Komendant: płk Henryk Kowalówka
- Okręg samodzielny Nowogródek
-
- kryptonim: "Cyranka", "Nów"
- Komendant: ppłk Janusz Szlaski "Borsuk"
- Okręg samodzielny Warszawa
-
- kryptonim: "Drapacz" "Przystań" "Wydra" "Prom"
- Komendant: płk. dypl. Antoni Chruściel "Monter"
- Okręg samodzielny Polesie
-
- kryptonim: "Kwadra", "Twierdza", "Żuraw"
- Komendant: płk Henryk Krajewski "Leśny"
- Okręg samodzielny Białystok
-
- kryptonim: "Lin", "Czapla", "Pełnia"
- Komendant: płk Władysław Liniarski "Mścisław"
- Okręg samodzielny Lublin
-
- kryptonim: "Len", "Salon", "Żyto"
- Komendant: płk Kazimierz Tumidajski "Marcin"
- Okręg samodzielny Kraków
AK
-
- kryptonim: "Gobelin", "Godło", "Muzeum"
- Komendanci (kolejno): płk dypl. Julian Filipowicz "Róg", płk dypl. Zygmunt Miłkowski "Wrzos", płk dypl. Józef Spychalski
"Luty", ppłk dypl. Wojciech Wayda "Odwet", płk dypl. Edward Godlewski "Garda", płk Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski "Kruk
II"
- Okręg samodzielny Śląsk
AK
-
- kryptonim: "Kilof","Komin", "Kuźnia, "Serce"
- Komendanci (kolejno): ppor. Józef Korol "Hajducki", "Starosta",
ppor. Józef Szmechta "Hutnik", ppłk Henryk Kowalówka "Topola", ppłk dypl. Paweł Zagórowski "Maciej", mjr dypl.(od maja 1944 ppłk
dypl.) Zygmunt Janke "Walter"
- Okręg samodzielny Kielce-Radom
-
- kryptonim: "Jodła", "Rolnik"
- Komendant płk Jan Zientarski "Mieczysław"
- Okręg samodzielny Łódź
-
- kryptonim: "Arka", "Barka", "Łania"
- Komendant: płk Michał Stempkowski "Grzegorz"
Odtwarzanie Sił Zbrojnych w ramach Akcji "Burza"
| Wielka Jednostka |
Okręg odtwarzający |
Skład dywizji |
| 2 Dywizja Piechoty Legionów AK "Pogoń" |
Okręg Radom-Kielce |
2 pułk piechoty Leg. |
| 3 pułk piechoty Leg. |
| 4 pułk piechoty Leg. |
| 3 Dywizja Piechoty Legionów AK |
Okręg Lublin |
7 pułk piechoty |
| 8 pułk piechoty |
| 9 pułk piechoty |
| 5 Dywizja Piechoty AK "Dzieci Lwowskich" |
Okręg Lwów |
19 pułk piechoty |
| 26 pułk piechoty |
| 40 pułk piechoty |
| 14 pułk ułanów |
| 6 Dywizja Piechoty AK "Odwet" |
Okręg Kraków |
12 pułk piechoty |
| 16 pułk piechoty |
| 7 Dywizja Piechoty AK "Orzeł" |
Okręg Radom-Kielce (Łódź) |
25 pułk piechoty |
| 27 pułk piechoty |
| 74 pułk piechoty |
| 8 Dywizja Piechoty AK im. Romualda Traugutta |
Podokręg Warszawa Wschód |
13 pułk piechoty |
| 21 pułk piechoty |
| 22 pułk piechoty |
| 32 pułk piechoty |
| 7 pułk ułanów |
| 9 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Lublin |
34 pułk piechoty |
| 35 pułk piechoty |
| 10 Dywizja Piechoty AK im. Macieja Rataja |
Okręg Łódż |
|
| 11 Karpacka Dywizja Piechoty AK |
Obszar Lwów Podokręg Stanisławów |
48 pułk piechoty |
| 53 pułk piechoty |
| 12 Dywizja Piechoty AK |
Obszar Lwów Podokręg Tarnopol |
51 pułk piechoty |
| 52 pułk piechoty |
| 21 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Kraków |
1 pułk strzelców
podhalańskich |
| 22 Dywizja Piechoty AK "Jarosławska" |
Okręg Kraków Podokręg Rzeszów |
38 pułk piechoty |
| 39 pułk piechoty |
| 24 Dywizja Piechoty AK "Rzeszowska" |
Okręg Kraków Podokręg Rzeszów |
17 pułk piechoty |
| 25 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Łódź |
|
| 26 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Łódź |
10 pułk piechoty |
| 18 pułk piechoty |
| 37 pułk piechoty |
27 Wołyńska Dywizja Piechoty AK27 Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej – polska jednostka wojskowa utworzona z sił Okręgu Wołyń Armii Krajowej w ramach Akcji "Burza". W marcu 1944 liczyła około 6000 żołnierzy....
[click for more] |
Okręg Wołyń AK |
23 pułk piechoty |
| 24 pułk piechoty |
| 43 pułk piechoty |
| 45 pułk piechoty |
| 50 pułk piechoty |
| 19 pułk ułanów |
| 21 pułk ułanów |
| 28 Dywizja Piechoty AK im. Stefana Okrzei |
Okręg Radom-Kielce (Warszawa Wschód) |
15 pułk piechoty |
| 72 pułk piechoty |
| 1 pułk szwoleżerów |
| 29 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Białystok |
33 pułk piechoty |
| 41 pułk piechoty |
| 42 pułk piechoty |
| 9 pułk strzelców konnych |
| 30 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Polesie |
82 pułk piechoty |
| 84 pułk piechoty |
| 106 Dywizja Piechoty AK |
Okręg Kraków |
112 pułk piechoty "Ziemi Miechowskiej" |
| 116 pułk piechoty "Ziemi Olkuskiej" |
| 120 pułk piechoty "Ziemi Pińczowskiej" |
| Krakowska Brygada Kawalerii Zmotoryzowanej AK |
Okręg Kraków |
5 pułk strzelców podhalańskich |
| 6 pułk strzelców pieszych |
| 8 pułk ułanów |
| Zgrupowanie Okręgu AK Nowogródek |
Okręg Nowogródek |
23 pułk ułanów |
| 27 pułk ułanów |
| 77 pułk piechoty |
| 78 pułk piechoty |
| 85 pułk piechoty |
- Kielecki Korpus AK od 17 lipca do 26 sierpnia
- Warszawski Korpus AK od 20 września
Zobacz też
Linki zewnętrzne:
|
