Arcybiskup na ilustracji z pocz. XX w

Arcybiskup (gr. arche - pierwszeństwo, gr. episkopos - nadzorca, biskup) - tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji Kościoły chrześcijańskie Diecezja inaczej biskupstwo to w wielu kościołach chrześcijańskich teren podległy biskupowi. Pierwotnie termin diocese (gr. dioikesis) oznaczał zarządzanie domem, jednostką administracyjną lub sprawowanie zarządu w ogóle. Rzymianie używali go początkowo na oznaczenie terytorium będącego pod zarządem miasta (civitas). Teren taki znany był przede wszystkim pod nazwą ager lub territorium, jednak we wschodnich prowincjach imperium nazywano go właśnie dioecesis. ...
[click for more] (archidiecezjaArchidiecezja (gr. arche - pierwszeństwo) - jest jednostką terytorialną wyższej administracji kościelnej. Istnieją trzy rodzaje archidiecezji: archidiecezja stanowiąca ośrodek metropolii archidiecezja historyczna (nazywana obecnie tytularną) nadawana arcybiskupom tytularnym archidiecezja rezydencjalna - jest to archidiecezja nie należąca do żadnej metropolii, zależna bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej. Nie posiada podległych jej sufraganii. Archidiecezje są tworzone zazwyczaj jako planowan...
[click for more]).

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta regionu, sprawujący pieczę duszpasterską nad całym często krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować nowych biskupów w swym terenie, udzielać im święceń. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity.

Obecnie wyróżnia się cztery rodzaje arcybiskupów:

• Metropolita - biskup noszący paliuszPaliusz - łacińskiego pallium – płaszcz, początkowo płaszcz noszony przez filozofów, potem wyższych duchownych, przybierał różne formy. Paliusz w Kościele katolickim Biała, wełniana taśma z wyszytymi czarnym jedwabiem sześcioma krzyżykami, z dwoma wypustkami, zakończonymi czarnymi, jedwabnymi fragmentami, opadającymi na piersi i plecy. Zwyczajowo szeroka na trzy palce. Dziś raczej niewielki, choć wydaje się, że istnieje tendencja do powrotu jego dawnych, dużych rozmiarów, sięgają...
  [click for more], stoi na czele metropolii...
  [click for more], obejmującej diecezje (sufraganie);
• Biskupi stojący na czele pojedynczych archidiecezji bez sufraganii;
• Biskupi tytularni - stojący na czele nieistniejących diecezji - używani najczęściej w papieskiej dyplomacji lub w duszpasterstwie wojskowym (np. arcybiskup polowy Wojska Polskiego);
• Biskupi rezydencjalni - tytuł czysto honorowy.

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież. W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne; zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej.