Antybiotyki to substancje chemiczne - naturalne,
wytwarzane przez drobnoustroje, ale także syntetyczne, produkowane
przez człowieka, które są stosowane w lecznictwie jako leki
przeciwdziałające infekcjomZakażenie, infekcja (z łac. infectio) to obecność zarazków w organizmie. W celu wywołania choroby muszą one pokonać odporność organizmu. Jeżeli wrota zakażenia znajdują się w pobliżu miejsca występowania infekcji mówi się o zakażeniu miejscowym. Gdy czynniki chorobotwórcze wniknęły co najmniej do paru narządów i/lub do krwi, mamy do czynienia z tak zwaną posocznicą, czyli zakażeniem uogólnionym....
[click for more] wywoływanym przez drobnoustroje
(najczęściej bakterie, ale także mykoplazmy i pierwotniaki). Bywają
także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym
w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w
profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.
Naukowcy wiedzieli już w XIX
wieku, że niektóre organizmy przeciwdziałają rozwojowi bakterii.
Nazywano to zjawisko antybiozą (z greki anti-
przeciw, przeciwstawny i -bios życie).
Odkrycie pierwszego antybiotyku zostało dokonane w 1928 roku przez Alexandra
Fleminga, który zauważył, że kultury bakterii nie chcą rosnąć
na podłożu przypadkowo zanieczyszczonym przez pleśń Penicillium
notatum.
Oprócz pleśni (grzyby niedoskonałe) zdolnością wytwarzania
antybiotyków wyróżniają się promieniowce i bakterie.
Pod względem budowy chemicznej antybiotyki należą do różnych
grup związków organicznych. Z tysięcy naturalnie
występujących antybiotyków zaledwie kilkadziesiąt mogło być
włączonych do leczenia ludzi i zwierząt ze względu na toksyczność
lub niekorzystne działania niepożądane.
Najważniejsze antybiotyki, które zostały odkryte w XX wieku to:
- streptomycyna Streptomycyna (streptomycinum, ATC: J 01 GA 01) - lek należący do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, o wąskim zakresie działania na niektóre bakterie Gram-ujemne, w tym prątka gruźlicy. Dawniej ten antybiotyk był powszechnie stosowany....
[click for more] (w roku 1944...
[click for more])
- chloromycetyna
(chloramfenikol)
- aureomycyna (w roku 1948)
- aktynomycyna
- erytromycyna
- neomycynaNeomycyna (ATC: S 01 AA 03, D 06 AX 04) - to antybiotyk naturalny zaliczany do grupy antybiotyków aminoglikozydowych. Głównie stosowany zewnętrznie, rzadko w postaci doustnej. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, a nie jest stosowany parenteralnie ze względu na toksyczność....
[click for more]
- oksytetracyklina
Ogólnie rzecz biorąc, działanie antybiotyków polega na
powodowaniu śmierci komórki bakteryjnej (działanie bakteriobójcze)
lub wpływaniu w taki sposób na jej metabolizm, który ograniczają
możliwości jej mnożenia się (działanie bakteriostatyczne).
Po odkryciu penicyliny wkrótce potem pojawiły się następne
antybiotyki - naturalne, półsyntetyczne i syntetyczne. Wprowadzenie
antybiotyków do lecznictwa stało się przełomem dając lekarzom oręż
do walki z chorobami zakaźnymi, które do tej pory były
przyczyną śmierci i chorób setek milionów osób.
Nadzieje na świat bez chorób zakaźnych nie spełniły się. Po
pierwsze, do dziś nierozwiązany jest problem chorób
wirusowych, takich jak AIDSZespół nabytego niedoboru (rzadziej upośledzenia) odporności, AIDS (ang. Acquired Immunodeficiency Syndrome) - ciężka choroba zakaźna układu immunologicznego (odpornościowego) wywoływana przez ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)....
[click for more], gorączka krwotoczna wywoływana przez wirus
Ebola...
[click for more] czy nawet zwykła
grypa (choć istnieją też leki antywirusowe, zobacz interferonInterferon (INF, ATC: L 03 AB) - substancja pochodzenia białkowego (dokładniej glikoproteid), która wpływa hamująco na proces produkcji większości białek, w tym wirusowych w komórkach....
[click for more]), a po drugie
coraz więcej szczepów bakterii, wytwarza mechanizmy obrony przed
szkodliwym dla nich działaniem antybiotyków - powstają nowe szczepy
oporne (oporność bakterii na działanie antybiotyków).
Antybiotyki zazwyczaj blokują pewne procesy metaboliczne
bakterii. Głównym problemem jest specyficzność działania. Nie
trudno jest zabić 100% bakterii - można to zrobić silnym
promieniowaniem, wysoką temperaturą lub ekstremalnym pH środowiska. Niestety takie procesy
zabiły by również niechybnie pacjenta. Antybiotyki powinny więc
powodować jak najmniej szkód u pacjenta. Najmniej szkodliwe są te,
które uniemożliwiają budowę ścian komórkowych bakterii (np.
penicylinaPenicylina zbiorcza nazwa antybiotyków z grupy β-laktamów. Odkrycie penicyliny Pierwszy raz fakt występowania substancji hamujących rozwój niektórych bakterii chorobotwórczych opisał w 1897 r. francuski lekarz wojskowy Ernest Duchesne w swojej rozprawie doktorskiej pt. "Antagonizm między pleśniami i mikrobami". Odkrycie to nie zostało jednak przez nikogo rozwinięte, a sam odkrywca zmarł w 1912 r. na gruźlicę, która mogłaby być wyleczona, gdyby efektem badań Francuza było wyizolowanie sk...
[click for more]),
których człowiek oczywiście nie posiada. Inne atakowane procesy to
m.in. synteza białek (tetracyklina) i synteza kwasów
nukleinowych. Są one w pewnym stopniu odmienne od odpowiednich
procesów u ludzi, dlatego ich szkodliwość nie jest wysoka. Osobnym
problemem jest szkodliwość dla naturalnej flory bakteryjnej człowieka.
Niektóre ważniejsze grupy antybiotyków to:
- antybiotyki beta-laktamowe
- antybiotyki penicylinowe np. penicylina benzylowa
(Penicillininum Crystallisatum,Penicillininum
procainicum), w tej grupie wyróżniamy:
- penicyliny naturalne (penicylina benzylowa)
- penicyliny półsyntetyczne (pozostałe antybiotyki z tej
grupy)
- antybiotyki cefalosporynowe, potocznie cefalosporyny np.
cefradyna (Sefril)
- antybiotyki monobaktamowe (monobaktamy) np. aztreonam
- antybiotyki karbapenemowe (karbapenemy) np. imipenem
- antybiotyki tetracyklinowe, potocznie tetracyklinyTetracykliny, grupa antybiotyków o szerokim spektrum działania, pierwotnie otrzymywana ze szczepów pleśni Streptomyces aureofaciens. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu biosyntezy białka i zaburzaniu procesów energetycznych w komórkach bakteryjnych....
[click for more] np.
doksycyklina (Doxycyclinum)
- antybiotyki fluorochinolowe, potocznie fluorochinolonyChinolony, a także ich pochodne fluorochinolony to grupa antybiotyków o działaniu bakteriobójczym. Ich działanie przeciwbakteryjne zależy od inhibicji gyrazy DNA (bakteryjna topoizomeraza II i IV). Ta szeroka grupa antybiotyków jest podzielona na 4 grupy, zwane generacjami: I generacja (chinolony) kwas nalidyksowy (Nevigramon) kwas pepemidynowy (Palin) cinoksacyna II generacja (fluorochinolony) pefloksacyna (Abaktal) ciprofloksacyna (Cipropol, Cipronex, Ciprobay) norfloksacyna (Nolicin) ofloksacyna (...
[click for more]
np. cyprofloksacyna (Cipropol), pefloksacyna,
norfloksacyna,
- antybiotyki aminoglikozydowe potocznie aminoglikozydy np.
streptomycyna, gentamycyna, amikacyna,
- antybiotyki makrolidowe potocznie makrolidy np. erytromycyna, rovamycyna,
- linkosamidy (klindamycyna, linkomycyna)
- antybiotyki polipeptydowe (polimiksyny) np. kolistyna
- antybiotyki glikopeptydowe np. wankomycyna (vancomycin)
- antybiotyki streptograminowe np.
chinopristina-dalfopristina
- antybiotyki ketolidowe
- antybiotyki oksazolidinonowe np. linezolid
- antybiotyki oligosacharydowe np. ewerninomycyna
Zobacz też:
- chemioterapeutykChemioterapeutyk jest to rodzaj substancji chemicznej stosowany w leczeniu chorób zakaźnych. Dokładniej są to leki przeciwdrobnoustrojowe otrzymane na zasadzie całkowitej syntezy chemicznej, nie posiadające swojego odpowiednika w przyrodzie. Bezpośrednio działanie wszystkich chemioterapeutyków polega na zwalczaniu rozwoju drobnoustrojów organizmie. Do chemioterapeutyków należą między innymi antybiotyki....
[click for more]
- probiotykSą to wyselekcjonowane kultury bakteryjne. Najczęściej pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus), także Bifidobakterium, Streptococcus. Probiotyki stosuje się by przywrócic naturalną równowagę flory jelitowej, także pochwy m in. po leczeniu antybiotykami i chemioterapeutykami. Definicja probiotyku była wielokrotnie zmieniana. W 2001 r. Schrezenmeir i De Vrese zaproponowali, by probiotykiem nazwać „produkt zawierający wystarczającą ilość mikroorganizmów, które zmieniają mikroflorę (prz...
[click for more]