Antiochia, dla odróżnienia dla innych AntiochiiAntiochia to nazwa miasta utworzona od męskiego imienia Antioch (gr. Antiochos), występującego licznie w dynastii Seleucydów. Władcy ci na terenie swojego olbrzymiego państwa często zakładali miasta, nazywane, na cześć fundatora lub jego przodka, "Antiochia" albo "Seleucja". W okresie hellenistycznym i później rzymskim istniało wiele miast o nazwie "Antiochia" rozlokowanych na terenie Azji. Oto niektóre z nich:...
[click for more] zwana Antiochią Syryjską, a w starożytności Antiochią koło Dafne (gr. Antiocheia, tur. Antakya) - miasto w południowo-wschodniej TurcjiTurcja (Türkiye, Republika Turecka - Türkiye Cumhuriyeti), państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część azjatycka zwana jest Anatolią. Część europejska (Tracja) stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest Morzem Marmara i cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż dodatkowo od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie, a od południa Morze Śródziemne. Graniczy z 8 państwami, c...
[click for more], nad rzeką Orontes (Asi), 40 km od brzegu Morza Śródziemnego, u podnóża góry Silpius (Habib el-Nedżar).
Ośrodek administracyjny prowincji Hatay. 180 tys. mieszkańców (szacunek z 2003), 124 tys. mieszkańców (1990...
[click for more]). Zakłady przemysłu metalowego (złoża rud żelaza), chemicznego, spożywczego i włókienniczego, ośrodek rzemiosła garbarskiego i handlu cytrusami, węzeł drogowy.
Muzeum z unikalnym zbiorem mozaik rzymskich i bizantyjskich. Zabytki: rzymski most, pozostałości ogromnych rzymskich murów obronnych, bizantyjska cytadela, wykuty w skale kościół świętego Piotra.
Historia
Czasy Seleucydów
Antiochia nie ma tak starożytnego rodowodu, jak inne miasta Bliskiego Wschodu, co nie znaczy, że jest miastem młodym. Została założona około 300 roku p.n.e. ...
[click for more] przez Seleukosa I Nikatora, który nazwał ją na cześć swego ojca Antiocha - jednego z wodzów Aleksandra Macedońskiego.
Architekt Ksenariusz bezbłędnie wybrał miejsce dla założenia miasta - na brzegu rzeki Orontes, zaraz za jej przełomem przez łączące się nieopodal pasma Libanu i AntylibanuAntyliban - pasmo górskie na Bliskim Wschodzie, na granicy Syrii i Libanu, ciągnące się na długość ok. 150 km. Najwyższy szczyt: Dżabal asz-Szajch (2814 m n.p.m.)....
[click for more], na żyznej równinie u stóp góry Silpius, na skrzyżowaniu szlaków handlowych z północy na południe i ze wschodu na zachód.
Wcześniej w pobliżu tego miejsca istniały inne miasta - huryckie Alalach, zniszczone około 1200 roku p.n.e. Zmarli 1166 p.n.e. (1152/51 p.n.e.?) - Ramzes III, władca Egiptu Wydarzenia w Europie około 1200 p.n.e. - indoeuropejscy Dorowie żyjący w górach na północy Grecji rozpoczęli marsz na południe Wydarzenia w Azji...
[click for more] i Antygonia, stolica konkurenta Seleukosa I - AntygonaAntygon Jednooki (Antygonos Monophthalmos lub Kyklops) (ur. ok. 382 p.n.e., zm. 301 p.n.e.) - wódz Aleksandra Wielkiego. W 333 p.n.e. otrzymał od Aleksandra stanowisko satrapy Frygii, w 323 p.n.e. - przy podziale spadku po Aleksandrze - uzyskał Frygię i Pamfilię. Wybitny strateg i władca, założyciel macedońskiej dynastii Antygonidów. Był mecenasem sztuki i literatury. Przyczyna kalectwa Antygona nie jest znana....
[click for more], zburzona po jego klęsce w 301 p.n.e. ...
[click for more]
Seleukos osiedlił w Antiochii swoich macedońskich żołnierzy oraz grupę Żydów z Palestyny, którym zagwarantował równouprawnienie z GrekamiGrecy to naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e.. W starożytności Grecy dzielili się na...
[click for more].
Antiochia została stolicą państwa SeleucydówSeleucydzi lub też Seleukidzi - dynastia hellenistyczna wywodząca się od jednego z dowódców Aleksandra Wielkiego, Seleukosa. W państwie Seleucydów znajdowały się ważniejsze kraje Bliskiego i Środkowego Wschodu: Syria, Mezopotamia, Persja oraz dolina Indusu....
[click for more] i niemal od razu stała się ośrodkiem handlu. Portem Antiochii było miasto Seleucja Pieria u ujścia Orontesu. Pobliskie (8 km na południowy wschód) miasto Dafne (dziś Harbiye) ze słynną świątynią Apollina stało się wkrótce podmiejskim osiedlem bogaczy.
Czasy rzymskie
W 64 p.n.e. ...
[click for more] Antiochia została zajęta przez wojska rzymskie pod wodzą PompejuszaGnejusz Pompejusz (Cnaeus Pompeius Magnus)((urodził się 29 września 106 p.n.e.- zmarł 28 września 48 p.n.e.) rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców pierwszego triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu....
[click for more] i stała się stolicą rzymskiej prowincji Syrii. Antiochię obdarzono wówczas szerokim samorządem. Pod rządami Rzymu miasto rozkwitło i stało się największą metropolią Syrii, jej militarną, gospodarczą i kulturalną stolicą.
Miasto rozbudowało się odpowiednio do swej rangi - powstały wielkie świątynie, forum...
[click for more], teatr, amfiteatrAmfiteatr (łac. amphiteatrum) - odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona - najczęściej wznoszącymi się schodkowo - ławkami dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii....
[click for more], biblioteka, łaźnie, akweduktyAkwedukt - (łac. aquae ductus, ciąg wodny) - kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, który może być umieszczony na arkadach przeprowadzonych nad rzekami lub nierównościami terenu, prowadzący wodę z odległych źródeł do miast. Jeden z najstarszych znanych akweduktów został zbudowany na polecenie asyryjskiego króla Sennacheriba. Doprowadzał on wodę do Niniwy z leżących 50 kilometrów od miasta gór....
[click for more] i inne budowle użytku publicznego. Dwie główne ulice miasta, krzyżujące się pod kątem prostym, zostały ozdobione posągami i kolumnadami. Zbudowano pięć mostów przez Orontes, z których do dziś ostał się jeden. Dobrobytowi miasta nie zaszkodziły dwa katastrofalne trzęsienia ziemi w połowie I wiekuX wiek p.n.e. IX wiek p.n.e. VIII wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e. III wiek p.n.e. II wiek p.n.e. I wiek p.n.e. I wiek II wiek III wiek IV wiek V wiek VI wiek VII wiek VIII wiek IX wiek X wiek XI wiek XII wiek XIII wiek XIV wiek XV wiek XVI wiek XVII wiek XVIII wiek...
[click for more] ani następne w 115...
[click for more], podczas którego o mało nie zginął cesarz TrajanTrajan ( 18 września 53 - 9 sierpnia 117) Marcus Ulpius Traianus, Imperator Caesar Nerva Traianus Augustus, adoptowany w 97 roku przez Nerwę jako jego następca. Cesarz rzymski od 98 roku. Utworzył nowe prowincje: Dację, Arabię i po zwycięstwie nad Persami (114 - 117) Armenię, Mezopotamię i Asyrię. Za swoje osiągnięcia otrzymał tytuł 'Optimus' (najlepszy)....
[click for more]. Podczas wojen partyjskich pod koniec swego panowania uczynił on Antiochię główną bazą wypadową rzymskich wojsk. W czasach bizantyjskich powstał pałac cesarski i hipodromHipodrom - (hippodrom; gr. hippos – koń, dromos – bieg) tor w starożytnym cyrku dostosowany do wyścigów konnych i kwadryg obecnie teren rozgrywania konkurencji jeździeckich Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu architektury...
[click for more].
Ogromne miasto stało się kosmopolityczne, choć zawsze dominowali w nim Grecy. W Antiochii krzyżowały się wpływy najeźdźczych kultur rzymskiej i greckiej (hellenistycznej), miejscowej kultury syryjskiej (aramejskiejAramejczycy to nazwa ludów semickich, które w II tysiącleciu p.n.e. żyły na pustyniach na zachód od Mezopotamii. Około 1000 roku p.n.e. utworzyły one na terenie Syrii niewielkie państewka. Najpotężniejszym z nich było Aram ze stolicą w Ibe (obecnie Damaszek). Aramejscy koczownicy coraz liczniej osiedlali się również w Mezopotamii. W VIII w. p.n.e. państwa aramejskie w Syrii zostały podbite przez Asyrię. Jej królowie rozproszyli Aramejczyków przesiedleniami po całym Bliskim Wschodzie....
[click for more]) i infiltrującej ze wschodu kultury perskiejPersja – kraina historyczna w Azji Południowo-Zachodniej oraz państwo, które w 1935 zmieniło swą nazwę na Iran. Starożytność Achemenidzi ...
[click for more]. W wyniku ożywionych kontaktów handlowych w mieście pojawiali się goście nawet z IndiiIndie (w jęz. hindi, Bharat; Republika Indii, Bharatīya Gaṇarajya) - państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Myanmar i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego...
[click for more] i ChinIstnieją dwa państwa, których oficjalna nazwa zawiera wyraz "Chiny". Są to: Chińska Republika Ludowa czyli Chiny kontynentalne Republika Chińska czyli Tajwan Podział taki utrzymuje się od 1949 roku, kiedy to członkowie Kuomintangu pod przewodnictwem Czang Kaj-szeka po przegranej wojnie domowej 1945-1949 z komunistami Mao Zedonga wraz z 2 milionami zwolenników uciekli na wyspę Tajwan, gdzie ustanowili rząd kontynuujący tradycję Republiki Chińskiej powstałej w 1912. Od 1949 aż do swojej śmie...
[click for more]. W ślad za pieniędzmi do miasta ściągali również uczeni.
W Antiochii współżyły różne religie pogańskie. Mieszkańcy miasta słynęli ze sprytu i bezczelności. W odwecie za nieprzychylne przyjęcie kolejni rzymscy cesarze często pozbawiali Antiochię jej przywilejów - np. stolicę Syrii przeniesiono na jakiś czas do Laodycei. Natomiast luksusy i zepsucie Antiochii stały się w świecie śródziemnomorskim przysłowiowe.
Według Józefa Flawiusza Antiochia stała się trzecim co do wielkości miastem imperium rzymskiego. StrabonStrabon (ur. ok. 63 p.n.e., zm. ok. 24 n.e.) - w Amazei w Poncie (dziś Turcja), grecki geograf, historyk i podróżnik....
[click for more] pisał, że była niewiele mniejsza od AleksandriiAleksandria (gr. Alexandreia, łac. Alexandria, arab. الإسكندرية Al-Iksandrija) - miasto założone przez Aleksandra Wielkiego w 332 roku p.n.e.. Ośrodek życia kulturalnego i wielki port Morza Śródziemnego. Za rządów Ptolemeuszów była stolicą Egiptu, za czasów rzymskich siedzibą władz prowincji. Pod koniec starożytności jeden z czterech największych ośrodków chrześcijaństwa w basenie Morza Śródziemnego (pozostałe to Antiochia Syryjska, Konstantynopol i Rzym)....
[click for more]. W I wieku Diodor Sycylijski...
[click for more] szacował ludność Antiochii na 300 tysięcy wolnych ludzi. W IV wiekuX wiek p.n.e. IX wiek p.n.e. VIII wiek p.n.e. VII wiek p.n.e. VI wiek p.n.e. V wiek p.n.e. IV wiek p.n.e. III wiek p.n.e. II wiek p.n.e. I wiek p.n.e. I wiek II wiek III wiek IV wiek V wiek VI wiek VII wiek VIII wiek IX wiek X wiek XI wiek XII wiek XIII wiek XIV wiek XV wiek XVI wiek XVII wiek XVIII wiek...
[click for more] święty Jan Chryzostom szacował ludność miasta na 200 tysięcy ludzi, nie licząc dzieci i niewolników. Współczesne szacunki liczby ludności Antiochii w okresie jej rozkwitu wahają się od 500 do 800 tysięcy ludzi.
W 260 Antiochia wpadła w ręce Persów, lecz Rzymianie pod wodzą Aureliana...
[click for more] wkrótce ją odzyskali i odbudowali z wojennych zniszczeń.
Okres bizantyjski
Po podziale cesarstwa rzymskiego w 395...
[click for more] roku Antiochia znalazła się we wschodniej części imperium. W 525...
[click for more] miasto ucierpiało od wielkiego pożaru, a w 526...
[click for more] i w 528...
[click for more] - od trzęsień ziemi, jednak od razu odbudowano zniszczone dzielnice. W 540...
[click for more] na krótko zdobyli je i całkowicie zburzyli Persowie. Miasto odbudował cesarz Justynian I Wielki, ale już jako znacznie mniejsze. Persowie ponownie zdobyli Antiochię w 611...
[click for more].
Armia Bizancjum miasto ponownie odzyskała, by w 637 utracić je na rzecz ArabówArabowie - naród pochodzenia semickiego zamieszkujący od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Dawni Arabowie zmieszali się po VII wieku z ludnością mieszkającą na zajętych przez nich terenach, która uległa w znacznej części arabizacji. Najczęstszym wyznaniem wśród Arabów jest islam sunnicki, ale jest również wielu szyitów (głównie w Iraku, Jemenie, Syrii i Libanie) oraz chrześcijan (głównie w Libanie, Syrii i Egipcie)....
[click for more]. Od tego czasu zaczął się upadek miasta, które na trwale zostało odcięte granicami od dotychczasowych szlaków handlowych i spadło do roli ośrodka regionalnego. W 969 bizantyjski cesarz Nicefor FokasNicefor II Fokas (ok. 912-969), cesarz bizantyjski od 963. Zamordowany z inicjatywy żony, m.in. przez swego następcę Jana I....
[click for more] odbił Antiochię, lecz miasto nie odzyskało już dawnego znaczenia.
Księstwo Antiochii
W 1085 Antiochię zdobyli podstępem Turcy Seldżuccy.
2 czerwca 1098...
[click for more], po oblężeniu trwającym od 20 października 1097...
[click for more], miasto (z wyjątkiem cytadeli) zdobyli krzyżowcy pierwszej krucjaty. Już tydzień później sami zostali w nim oblężeni przez turecką armię atabega Mosulu Kurbuga. Bitwa pod murami miasta 28 czerwca 1098 przyniosła druzgocące zwycięstwo krzyżowcom, którzy przy okazji opanowali również cytadelę. W ten sposób Antiochia dostała się pod władzę normańsko-sycylijskiego wodza krucjaty Boemunda z TarentuBoemund I (ur. 1058, zm. 7 marca 1111) – książę Antiochii 1098–1111, jeden z przywódców I krucjaty....
[click for more].
Po kampanii 1098/1099 roku Boemund wrócił do miasta i z jego okolic stworzył księstwo Antiochii. Księstwo to, rozciągające się od AleksandrettyAleksandretta (tur. Iskenderun) - miasto w pd.-wsch. Turcji, w prowincji (il) Hatay, nad Zatoką Aleksandretty, u podnóża gór Amonos (tur. Elma Dagh). 176 tys. mieszkańców (1989), 230 tys. mieszkańców (2004) - ponad połowę stanowią Turcy, reszta to Arabowie i Ormianie. Ośrodek przemysłu hutniczego i chemicznego, końcowy terminal rurociągu naftowego biegnącego z Iraku. Największy turecki port nad Morzem Śródziemnym - wywóz ropy naftowej i rudy chromu....
[click for more] po Latakię, stało się najpotężniejszym z państw łacińskich w Ziemi Świętej.
Pod władzą Egiptu i Osmanów
W 1268 miasto zostało zdobyte i złupione przez wojska mameluckiegoMamelucy (arab. mameluk - niewolnik), dawne oddziały wojskowe złożone z niewolników kaukaskich i tureckich, którzy od ok. IX wieku stanowili gwardię przyboczną sułtanów średniowiecznego Egiptu....
[click for more] sułtana EgiptuEgipt (łac. Aegyptus, z gr. Aigyptos; nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu, Jumhuriyat Misr al-Arabiyah) to kraj arabski leżący w północno-wschodniej Afryce nad Morzem Śródziemnym, pomiędzy Libią a Izraelem i Strefą Gazy....
[click for more] Bajbarsa, które zburzyły wszystkie większe budynki i zmasakrowały mieszkańców. Był to morderczy cios dla miasta, które utraciło jakiekolwiek znaczenie i na kilka stuleci spadło do rangi osiedla, zwłaszcza że w 1401...
[click for more] kolejnych zniszczeń dokonały mongolskie wojska Tamerlana. Funkcje miejskie Antiochii przejęła pobliska Aleksandretta.
Już jako niewielkie miasto Antiochia została włączona w skład Imperium Ottomańskiego w 1516...
[click for more]. W latach 1832...
[click for more]-1840...
[click for more] miastem władał sułtan Egiptu Mahomet Ali. W 1872...
[click for more] Antiochia zostało mocno zniszczona przez trzęsienie ziemi. W latach 1920-1938...
[click for more] miasto należało do francuskiej mandatowej Syrii wraz z sandżakiem Aleksandretty, który w latach 1938-1939 tworzył efemeryczną republikę Hatay, a w 1939 został włączony do Turcji.
Antiochia i chrześcijaństwo
Antiochia Syryjska stała się drugim (chronologicznie) po JerozolimieJerozolima (hebr. ירושלים Jeruszalaim, arab. القدس Al-Quds) - miasto w Judei, stolica państwa Izrael (status prawno-międzynarodowy miasta nie jest ostatecznie uregulowany), 704.900 mieszkańców (stan na 31 grudnia 2004)....
[click for more] ośrodkiem chrześcijaństwa, jeszcze w czasach biblijnych - po ukamienowaniu świętego Stefana, rozproszeniu się gminy jerozolimskiej i zburzeniu Jerozolimy w 70...
[click for more] roku.
Zapewne w wyniku specyficznej sytuacji narodowościowej (liczna kolonia żydowska, która nawróciła na judaizmJudaizm jest religią monoteistyczną, ukształtowaną ok. 1200 lat p.n.e. i wyznawaną przez Żydów. Jej wyznawcy znajdują się na całym świecie, ale obecnie jest ich najwięcej w Izraelu - 4,7 mln i Stanach Zjednoczonych - 5,6 mln....
[click for more] wielu Greków) Antiochia stała się również miejscem pierwszego ważnego przełomu doktrynalnego w chrześcijaństwie - to tam doszło do definitywnego odejścia chrześcijaństwa od mozaizmuMozaizm - określenie judaizmu, używane głównie w zachodnim chrześcijaństwie, nazwa wywiedziona od Mojżesza. Wśród współczesnych odłamów judaizmu większość (te, które uznają Talmud) nie używa tej nazwy i podkreśla, że Mojżesz to tylko jeden, jakkolwiek bardzo ważny, z tych przez których przemawia Pan. Wydaje się, że tylko karaimi określają się jako mozaiści....
[click for more].
W Antiochii nauczali święty Piotr Apostoł i święty Barnaba, a około roku 50...
[click for more] miasto było punktem wyjścia dla podróży misyjnych świętego Pawła Apostoła. W miarę rozwoju hierarchii kościelnej biskupi Antiochii szybko stali się metropolitami, a następnie patriarchamiPatriarcha - w chrześcijaństwie hierarcha Kościoła, zwierzchnik metropolitów, rządzący określonym przez prawo kanoniczne patriarchatem. Pięciu kanonicznych patriarchów to patriarcha Rzymu (papież), patriarcha Konstantynopola, patriarcha Aleksandrii, patriarcha Antiochii i patriarcha Jerozolimy....
[click for more], rządzącymi kościołem całej Azji (później ich władza została terytorialnie ograniczona).
Kościół Antiochii i powstała wokół niego szkoła teologiczna odgrywały doniosłą rolę w sporach doktrynalnych w pierwszych wiekach istnienia kościoła. Do IV wieku w mieście dochodziło do sporów chrześcijańsko-żydowskich, przeradzających się nawet w zamieszki. Słynne były kościoły Antiochii - bazylika powstała jeszcze w czasach apostolskich, była pogańska świątynia Fortuny (Tychaeion) obrócona w kościół i zdobiona niesłychanie bogato bazylika cesarza Konstantyna.
Antiochia dziś
Dzisiejsza turecka Antakya nie ma nic wspólnego ze starożytną Antiochią - poza niewielką społecznością chrześcijan. Zajmuje tylko drobny fragment starożytnego miasta, którego większa część spoczywa pod osadami rzecznymi. Oprócz tego miasta na terenie tym istnieje jeszcze kilka wsi.
Z Antiochii pochodzili
- Apollofanes - lekarz króla Antiocha w II wieku p.n.e.,
- Firmus - palmyreński buntownik przeciwko władzy Rzymu w 272,
- święty Łukasz Ewangelista,
- historyk Ammian Marcellin,
- Paweł z Samosaty - biskup Antiochii, heretyk - monarchianista,
- chrześcijańscy męczennicy Asklepiades i Babilas,
- święty Ignacy - biskup Antiochii w latach 70-107...
[click for more],
- Ammianus Marcellinus - historyk rzymski, autor Dziejów rzymskich (Res gestae)
- święty Jan Chryzostom,
- święty Flawian - biskup Konstantynopola w I połowie V wieku,
- słynny pogański retor Libaniusz.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
