Niniejszy artykuł jest częścią cyklu anarchizm.
|
|
Szkoły anarchizmu anarchokomunizmAnarchokomunizm to doktryna polityczna stworzona przez Piotra Kropotkina. Anarchokomuniści uważają, tak jak wszyscy anarchisci, iż możliwe jest życie bez państwa....
[click for more]
anarchoindywidualizm
anarchokolektywizm
anarchosyndykalizm
anarchokapitalizm
anarchofeminizmFeminizm anarchistyczny (anarchofeminizm) to jedna z odmian anarchizmu, który został wzbogacony o refleksję nad sytuacją kobiet i relacjami między płciami. Głównym wyróżnikiem anarchofeminizmu jest pogląd, że działanie państwa jest tak samo zniewalające, jak tradycyjne związki rodzinne i seksualne....
[click for more]
anarchopacyfizm
zielony anarchizm
anarchia bez przymiotników
Anarchizm w historii
Komuna Paryska
Powstanie w
Kronsztadzie
NarodnicyNarodnicy, działacze rosyjskiego ruchu demokratycznego lat '70 - '90 XIX w.; idee antyfeudalne łączyli z krytyką burżuazyjnego postępu, głosząc hasła przygotowania powstania chłopskiego, obalenia caratu i wprowadzenia swoistej formy socjalizmu (tzw. socjalizmu agrarnego) w Rosji, którego zalążkiem miała być wspólnota chłopska (obszczina)....
[click for more]
Rewolucja w
Hiszpanii
Maj 1968
Anarchiści
Edward Abramowski...
[click for more]
Michał Bakunin
Buenaventura Durruti
William GodwinWilliam Godwin (urodzony 3 marca 1756 - zmarł 7 kwietnia 1836) angielski publicysta polityczny i myśliciel, zaliczony do prekursorów anarchizmu. Pod wpływem lektury filozofów oświecenia takich jak Holbach, Helvetius i Rousseau porzucił studia i wyjechał do Londynu. Tam uczestniczył w spotkaniach kółek rewolucyjnych powstałych po rewolucji amerykańskiej. Uważał, że prawa człowieka powinny pozwolić na stworzenie rządu odpowiadającego potrzebom wszystkich ludzi. Zastanawiając się zaś nad...
[click for more]
Emma Goldman
Karl Hess
Piotr KropotkinPiotr Aleksejewicz Kropotkin, Пётр Алексеевич Кропоткин (urodzony 9 grudnia 1842 w Moskwie - zmarł 8 lutego 1921 roku w Dmitrowie) - rosyjski uczony i rewolucjonista, z racji na arystokratyczne pochodzenie i znaczenie dla ruchu anarchistycznego przełomu wieków, zwany anarchistycznym księciem....
[click for more]
Nestor MachnoNestor Iwanowicz Machno (Bat’ko) urodził się 26 października 1888 r. (data sporna lub przybliżona)1 w Rosji we wsi Hulaj — Pole w guberni jekaterynosławskiej na Ukrainie. Jego rodzice Iwan Rodionowicz i Eudokia Matwiejewna byli chłopami, wyzwolonymi edyktem carskim w 1863 r. Brał udział w pierwszej rewolucji rosyjskiej jako członek anarchokomunistycznej grupy. Aresztowany, osadzony w więzieniu "Butyrki" w Moskwie, po rewolucji lutowej zwolniony, powrócił do Hulaj — Pola. W czasie wojny dom...
[click for more]
Errico MalatestaErrico Malatesta - uważany za założyciela ruchu anarchistycznego we Włoszech, urodził się w 1853 r. w Capui koło Neapolu, zmarł w 1932 r.. Studiował medycynę na Uniwersytecie Neapolitańskim. Przerwał studia, by poświęcić się anarchizmowi. W 1871 wstąpił do neapolitańskiej sekcji Międzynarodówki, gdzie poznał m.in. M. Bakunina. Dwukrotnie osadzany w więzieniu za rozpowszechnianie idei Międzynarodówki we Włoszech. W 1877 dowodził powstaniu w prowincji Benevento. Uzbrojony oddział z...
[click for more]
Pierre Joseph ProudhonPierre Joseph Proudhon (urodzony 15 stycznia 1809 w Besançon - zmarł 19 stycznia 1865 w Passy), socjalista francuski, ekonomista, socjolog i dziennikarz....
[click for more]
Murray Rothbard
Max StirnerMax Stirner (1806-1856) - główny teoretyk anarchoindywidualizmu, autor książki Jedyny i jego własność. Życie i twórczość Stirner wł. Caspar Johann Schmidt urodził się 25 października 1806 roku, jako jedyne dziecko luterańskiej rodziny mieszkającej w Bayreuth. Stirner to przezwisko, utworzone od dużego czoła i wykorzystane przez Schmidta jako pseudonim literacki. Jego ojciec zmarł gdy Stirner miał 6 miesięcy i chłopak był wychowywany przez matkę, a następnie przez ciotkę, która za...
[click for more]
Lew Tołstoj
Emiliano ZapataEmiliano Zapata (8 sierpnia 1879 - 10 kwietnia 1919) - meksykański anarchista i rewolucjonista....
[click for more]
Organizacje anarchistyczne
Anarchistyczny Czarny Krzyż
Federacja anarchistyczna
Tematy powiązane
Amnesty International
antyglobalizmRuch antyglobalistyczny - ruch społeczno-polityczny aktywny w większości państw świata, różnorodny ideowo i niejednolity organizacyjnie za cel stawia sobie radykalną zmianę obecnych stosunków ekonomicznych i społecznych. Wbrew nazwie, która przyjęła się w mediach, a nawet wśród części uczestników ruchu, większość z nich nie uważa się za przeciwników procesów globalizacyjnych. Aktywiści najczęściej mówią o sobie jako o alterglobalistach, podkreślając w ten sposób, że przed...
[click for more]
IndymediaIndymedia (Ośrodki Niezależnych Mediów, ang. Independent Media Center) jest siecią grup medialnych i dziennikarzy. Indymedia zostały zainicjowane pod koniec 1999 roku, by przekazywać informacje o protestach antyglobalistów przeciwko spotkaniu Światowej Organizacji Handlu w Seattle. Sieć szybko zaczęła się rozrastać - do 2002 roku powstało 89 lokalnych autonomicznych ośrodków w 31 krajach na 6 kontynentach....
[click for more]
libertarianizmLibertarianizm (zwany także libertaryzmem) jest stylem politycznego myślenia postulującym nieograniczoną swobodę dysponowania własną osobą i własnością, o ile tylko postępowanie to nie ogranicza swobody dysponowania swoją osobą i własnością komuś innemu (wedle zasady: wolność twojej pięści musi być ograniczona wolnością mojego nosa)....
[click for more]
komunaKomuna była wspólnotą mieszczan toczących w XI-XIII wieku walkę o uniezależnienie się od władzy feudałów. Po zdobyciu praw miejskich komuny obejmowały władzę samorządową w mieście....
[click for more]
minarchizmMinarchizm - doktryna społeczno-polityczna, odmiana libertarianizmu, która zakłada niezbędność istnienia niewielkiego rządu utrzymywanego z dobrowolnych datków społeczeństwa....
[click for more]
panarchizmPanarchizm - to anarchistyczny i antyintelektualny rewolucujny ruch polityczny, stworzony przez braci A.L. i V.L. Gordin, który powstał w 1917 r, w Rosji. Bracia Gordin uważali się w swym antyintelektualiźmie za kontynuatorów "Baznaczalia". W 1917 r. bracia Gordin zorganizowali w Piotrogrodzie i Moskwie Unię Pięciu Wyzyskiwanych....
[click for more]
RPAU(m)
squatSquat, (spolszczone skłot) – opuszczone pomieszczenie lub budynek, zajęty bez zgody właściciela. Squatersi (tj. osoby zajmujące nielegalnie budynek) bronią swojego prawa do danego miejsca priorytetem potrzeb nad prawami posiadacza. Dzisiaj jest ono w wielu krajach przestępstwem, w niektórych postrzega się je jedynie jako konflikt pomiędzy właścicielem a squatersem (w Polsce taka sytuacja zachodzi tylko, jeśli squaters może udokumentować, że zamieszkiwał dany budynek dłużej niż 3 miesi...
[click for more]
wolność
wolna dokumentacja
wolne oprogramowanieWolne Oprogramowanie (ang. Free Software, pokrewne pojęcie Otwarte Oprogramowanie Open Source – dosłownie Otwarte Źródła) – jest to ruch programistów i użytkowników komputerów zaangażowanych w działania na rzecz swobodnego dostępu do oprogramowania przez ogół użytkowników....
[click for more]
|
| edytuj ten
szablon (http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Szablon:Anarchizm&action=edit) |
Anarchizm - (gr.Greka - jeden z klasycznych języków starożytności, używany także na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej. Historia tego języka (czy też całej grupy języków greckich) wygląda następująco:...
[click for more] anarchia - brak władzy, bezrząd) ideologiaIdeologia jest to powstała na bazie danej kultury wspólnota światopoglądów, u podstaw której tkwi świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego lub grupowego. // ...
[click for more] i ruch polityczny postulujące zniesienie wszelkich form władzy.
Klasyczny anarchizm ukształtował się w XIX wiekuXVIII wiek XIX wiek XX wiek Lata 1800-1809 Lata 1810-1819 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] wokół poglądów kilku myślicieli
europejskich. Za pierwszego nowożytnego myśliciela wolnościowego uważa się Williama Godwina. Pierwszym człowiekiem, który określał się mianem anarchisty...
[click for more] i jest autorem samej definicji, jest Pierre
Joseph Proudhon.
Od początku był on rozszczepiony na wiele nurtów, z których można wydzielić trzy główne gałęzie: anarchizm indywidualistyczny
zapoczątkowany wokół poglądów Proudhona a zwłaszcza Maxa Stirnera oraz
anarchizm kolektywistyczny i komunistyczny- paradoksalnie - także wywodzone od Proudhona, a rozwinięte przede wszystkim przez
dwóch Rosjan, Michała Bakunina i Piotra Kropotkina. Główną kwestią sporną pomiędzy gałęziami jest stosunek do własności prywatnej.
Anarchizm kształtował się w opozycji zarówno do kapitalizmu jak i
etatystycznego marksizmu.
Anarchizm postuluje zniesienie państwa i innych form władzy, wyzysku oraz zorganizowanie wolnościowego społeczeństwa na zasadach dobrowolności, federalizmu i wzajemnej korzyści. Poszczególne
szkoły różnią się zarówno w poglądach na kształt przyszłego wolnego społeczeństwa, jak i sposoby dążenia do niego.
Szkoły w obrębie klasycznego anarchizmu
- anarchoindywidualizm - Stworzony przez Proudhona.
Postulował wolną wymianę towarów. Był najwcześniejszą formą anarchizmu, ale do tej pory jest popularny.
- anarchokolektywizm
- powstały wokół poglądów Michała Bakunina, później praktycznie zastąpiony przez anarchokomunizm oraz syndykalizm
- anarchosyndykalizm
- syndykalizm rewolucyjny, stanowił rozwinięcie anarchokolektywizmu poprzez przyjęcie modelu związkowego jako formy organizacji
walki i przyszłego wolnego społeczeństwa.
- anarchokomunizm - najbardziej usystematyzowana odmiana
anarchizmu, stworzona przez Piotra Kropotkina, postulowała wspólną
własność zarówno środków produkcji jak i jej wytworów.
- anarchizm chrześcijański (anarchopacyfizm) - zainspirowany działalnością Lwa
Tołstoja, łączył wiarę chrześcijańską w radykalnej formie z ideami wolnościowymi i wspólnotowymi.
- libertarianizm - tak zwany prawicowy anarchizm powstały w XX wiekuXIX wiek XX wiek XXI wiek Lata 1900-1909 Lata 1910-1919 Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90....
[click for more] w USAStany Zjednoczone Ameryki (The United States of America, w skrócie USA) - państwo położone w środkowej części Ameryki Północnej. Warunki geograficzne Położenie: USA leżą w Ameryce Północnej, granicząc z Kanadą od północy i Meksykiem od południa; od wschodu granicę kraju stanowi Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Obszar: całkowity: 9,6 mln km2 lądu: 9,2 mln km2 wodny: 470 tys. km2 Uwaga: dane dotyczą jedynie 50 stanów i okręgu stołecznego...
[click for more], kładący szczególny nacisk na wolny rynek
i na wolność człowieka. Przez wielu anarchistów uważany jest za pseudoanarchizm, ponieważ ten odłam uważa za rzecz naturalną
istnienie firm i kapitalizmu, a co zatym idzie i nierówności.
Poszczególne prądy łączyły się i przenikały, ze względu na płynność i ewolucję poszczególnych działaczy - wszelkie podziały są
bardzo elastyczne. Na przestrzeni dziejów dochodziło do prób godzenia poszczególnych prądów (anarchia bez
przymiotników, synteza anarchistyczna, panarchia...
[click for more]).
Ważnym aspektem anarchizmu jest negacja patriarchatu, aczkolwiek nawet w
środowiskach anarchistycznych czasem daleko było do równości między kobietami i mężczyznami. Dlatego też anarchistki zaczęły
zwracać większą uwagę na swoją pozycję i rolę w społeczeństwie ze względu na płeć, powstał nurt anarchofeministyczny, inspirowany głównie myślą Emmy Goldman. W czasie rewolucji
hiszpańskiej w 1936...
[click for more] roku bardzo aktywna była grupa Mujeres Libres, promująca świadome
macierzyństwo i wyzwolenie kobiet. Anarchofeministki są też częścią ruchu feministycznego, aczkolwiek krytykują polityczne
aspiracje większości feministek.
Anarchizm inspirował i inspiruje wiele ruchów społecznych. W sposób znaczący wpływał na syndykalizm robotniczy we Francji
(Sorel...
[click for more]), Niemczech, a zwłaszcza Włoszech i Hiszpanii, gdzie relatywnie w
stosunku do pozostałych krajów anarchiści uzyskali znaczące wpływy w latach Międzywojnia XX wieku. W Hiszpanii (Durruti), Meksyku (Zapata) i Rosji carskiej (Machno) anarchizm
przenikał ruchy chłopskie. Po drugiej wojnie światowej jego wpływ zaznaczył się w czasie rewolty społecznej lat 60-tychLata : 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969...
[click for more] oraz w takich ruchach jak Nowa Lewica, Zieloni...
[click for more] oraz niektórych subkulturachSubkultura (z łac. sub = 'pod' + kultura) - określa grupę społeczną i jej kulturę wyodrębnioną według jakiegoś kryterium np. zawodowego, etnicznego, religijnego, demograficznego itp. Subkultura jest segmentem kultury i nie podlega wartościowaniu na wyższą czy niższą. W znaczeniu potocznym określa grupy młodzieży kontestujące przyjęty system wartości, a słowo subkultura nabrało znaczenie jakiejś formy patologii społecznej. W takim przypadku lepszym określeniem jest jednak termin kon...
[click for more] młodzieżowych (punk, hardcore, rastafari).
Anarchizm w Polsce
Polski anarchizm nigdy nie stał się znaczącą siłą polityczną czy filozofią pociągającą za sobą rzesze zwolenników. Jednakże
błędem jest pomijanie jego wpływu na historię kraju w XX wieku. Mimo niewielkiej
liczby zwolenników był widoczny w pierwszych latach swojej działalności za sprawą propagandy czynem i agitacji wśród najniższych
klas społecznych.
Pierwsza grupa wyraźnie odwołująca się do idei anarchistycznych powstała na przełomie 1902...
[click for more] i 1903...
[click for more] roku w Białymstoku, za sprawą przybyłego z Londynu działacza o
pseudonimie „Zajdel”. Na organizowane przez nich zebrania przychodziło czasami ponad 700 osób, co zaowocowało rozwojem idei w tym
mieście i powstaniem kolejnych grup. Przygotowano nawet projekt powstania anarchistycznego w Białymstoku, które jednak z powodu aresztowań nigdy nie doszło do skutku. Lata 1905 – 1913 są dla ruchu anarchistycznego przełomowe, gdyż to w tym okresie
tworzą się nowe grupy w praktycznie każdym większym mieście. Do najbardziej znanych należą: Grupa Anarchistów – Komunistów
„Internacjonał”, Zmowa Robotnicza, Grupa Anarcho–Spiskowa, Czarny Sztandar, Grupa Rewolucjonistów–Terrorystów, Grupa
Syndykalistów–Maksymalistów, Grupa Anarchistyczna „Chleb i Wolność”, Stowarzyszenie Anarchistów–Komunistów „Śmierć”, Proletariat,
Swoboda. Jednakże najsłynniejszą była łódzka grupa, Rewolucyjni Mściciele, która na przełomie lat 1910-1913 liczyła przeszło 600 osób i dokonywała aktów zemsty na carskiej
ochranie, jej współpracownikach oraz łódzkiej burżuazji. Jej śmiałe działania odbiły się echem w całej Europie, a nawet USA.
W okresie I wojny światowej i bezpośrednio po niej ruch
anarchistyczny przeszedł na pozycje propagandy słowem i potępienia terroru indywidualnego. Najbardziej znanymi grupami były w tym
okresie: Czarny Kruk, Anarchia i powstała w 1926...
[click for more] roku Anarchistyczna
Federacja Polski – działająca do wybuchu wojny, a
zrzeszająca kilkadziesiąt grup z dużych ośrodków robotniczych. Organem prasowym AFP był Głos Anarchisty, w którym pisali zarówno
prości robotnicy jak i inteligencja. Dużym sukcesem propagandowym dla polskich anarchistów było ideowe przejęcie w 1936 roku, liczącego się w skali kraju, Związku Związków Zawodowych i nadanie mu
anarchosyndykalistycznego charakteru. W swoim „anarchistycznym” okresie liczył on około 20 tys. członków. Wybuch wojny
uniemożliwił przystąpienie ZZZ do Międzynarodówki Anarchosyndykalistycznej IWA.
W czasie II wojny światowej tradycje anarchistyczne podtrzymywał powstały jesienią 1939
roku Związek Syndykalistów Polskich – do 1941...
[click for more] roku działający pod nazwą: Wolność
i Lud. Posiadał on własne Oddziały Bojowe, które, między innymi, wzięły udział w powstaniu warszawskimPowstanie warszawskie (1 sierpnia – 2 października 1944) było wystąpieniem zbrojnym w okupowanej przez wojska niemieckie Warszawie zorganizowanym przez Armię Krajową, połączonym z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Od strony militarnej powstanie było wymierzone przeciwko Niemcom, jednak jego głównym celem była próba ratowania powojennej suwerenności, a być może także niepodległości Polski, poprzez odtworzenie w stolicy Pol...
[click for more] wywieszając na swojej kwaterze czarno-czerwone sztandary.
Lata 1945...
[click for more]-47 to próby odbudowy ruchu (łódzkie
anarchistyczne wydawnictwo Słowo), stłumione przez nową władzę. Działacze anarchistyczni zostali albo aresztowani, albo ze
względu na represje zmuszeni do zaprzestania aktywności. Dopiero początek lat osiemdziesiątych przyniósł możliwość odrodzenia się
idei anarchistycznych.
W okresie istnienia pierwszej Solidarności obecny był w niej silny ruch samorządności robotniczej, bliski ideom syndykalistycznym.
Grupował on kilka tysięcy zakładów i skupiony był wokół tzw. Grupy Lubelskiej, utworzonej, przede wszystkim, przez
działaczy Solidarności z regionów łódzkiego i lubelskiego. Od tego okresu powstają również grupy bezpośrednio odwołujące się do
idei anarchistycznych. Utworzony zostaje Ruch Społeczeństwa Alternatywnego, który z niektórymi działaczami Ruchu Wolność i
Pokój utworzył pod koniec lat osiemdziesiątych Międzymiastówkę Anarchistyczną, a później Federację Anarchistyczną. Od końca lat osiemdziesiątych tworzą się również inne grupy, nie
związane z FA, jak chociażby: Ludowy Front Wyzwolenia, Grupa Anarchistyczna Solidarność, Czarna Galicja.
Do idei anarchosyndykalistycznych odwołują się, oprócz części FA, nieistniejąca już Akcja Rewolucyjnych
Syndykalistów.
Linki zewnętrzne
