Afganistan, Islamskie Państwo Afganistanu (De Afgānıstān Eslāmi Daulat, Daulat-e Eslāmi-ye Afgānıstān) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.
د افغانستان اسلامي دول
دولت اسلامی افغانستا
 |
 |
(o fladzeFlaga Afganistanu. Częste zmiany polityczne spowodowały, że Afganistan od uzyskania niepodległości w 1919 roku kilkanaście razy zmieniał flagę państwową. Flaga z 1992 roku była zielono-biało-czarna ze złotym herbem pośrodku. Po przejęciu władzy przez talibów od 1996 roku obowiązywała biała flaga z arabskim napisem szahady - "Nie ma Boga prócz Allaha, a Mahomet jest jego prorokiem". Flaga ta nie była uznawana na arenie międzynarodowej. Po obaleniu talibów, 26 stycznia 2002 r. przyjęt...
[click for more]) |
(o godle) |
|
| Dewiza: brak |
 |
| Język urzędowy |
dari, paszto |
| Stolica |
Kabul...
[click for more] |
| Ustrój polityczny |
republika |
| Głowa państwa |
prezydent
Hamid KarzaiHamid Karzai (ur. 24 grudnia 1957 we wsi Karz, Kandahar), polityk afgański, prezydent i szef rządu Afganistanu. Jest Pasztunem, z klanu tradycyjnie związanego z monarchią. Jego rodzina należała do zdecydowanych zwolenników króla Zahira. Studiował na Uniwersytecie Himachal w Shimla (Indie). W latach 80-tych wspierał finansowo powstanie antyradzieckie, a po opuszczeniu Afganistanu przez siły ZSRR był wiceministrem spraw zagranicznych w rządzie Burhanuddina Rabbaniego....
[click for more] |
| Szef rządu |
prezydent
Hamid Karzai |
PowierzchniaPowierzchnia to dwuwymiarowy odpowiednik pojęcia krzywej. Także potoczne określenie pola powierzchni (np. mówiąc o "powierzchni w km²" mamy na myśli właśnie pole powierzchni). Obecnie przyjmowana jest następująca definicja matematyczna powierzchni w dowolnej przestrzeni metrycznej:...
[click for more]
- całkowita |
40. na świecie
647 500 km² |
Liczba ludności
- całk. (2003...
[click for more])
- gęstość zalud. |
38. na świecie
28 717 213
44 mieszk./km² |
Niepodległość
|
od Wielkiej Brytanii
19 sierpnia19 sierpnia jest 231. (w latach przestępnych 232.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 134 dni. // ...
[click for more] 1919 |
| Waluta |
afgani (AFN) |
| Strefa czasowa |
UTCUniwersalny czas koordynowany, UTC (ang. Coordinated Universal Time) - wzorcowy czas ustalany na podstawie TAI (fr. Temps Atomique International), uwzględniający nieregularność ruchu obrotowego Ziemi i koordynowany względem czasu słonecznego. By zapewnić, że Słońce średnio w ciągu roku przechodzi nad południkiem Greenwich o godz. 12:00 UTC, z dokładnością nie mniejszą niż 0.9 s, od czasu do czasu do UTC dodawana jest tzw. przestępna sekunda. Operację tę przeprowadza IERS (International ...
[click for more] +4:30 |
| Hymn państwowy |
Sououd-e-Melli |
| Domena internetowa |
.af |
| Kod samochodowy |
AFG |
Kod telefonicznyKod telefoniczny, międzynarodowy wskaźnik telefoniczny – oznaczenie numeryczne kraju stosowane w międzynarodowych połączeniach telefonicznych. Numer ten jest wybierany po tzw. prefiksie ruchu międzynarodowego (w telefonii stacjonarnej w większości krajów świata jest to "00", a w telefonii komórkowej - "+")....
[click for more] |
+93 |
 |
Ustrój polityczny
Afganistanem rządzi prezydent, który jest głową państwa i szefem rządu.
- podział administracyjny: 29 prowincji
Geografia
Ponad 4/5 powierzchni zajmują góry. Na północny jest to potężny HindukuszHindukusz - pasmo górskie w środkowej części Azji mieszczące się w Pakistanie, Afganistanie i Indiach. Hindukusz graniczy z górami Safed Koh na zachodzie, natomiast od wschodu graniczy z wyżyną Pamiru, górami Karakorum oraz z Himalajami. Hindukusz dzieli się na Hindukusz Zachodni, Środkowy i Wschodni. Nazwa Hindukusz pochodzi afgańskiego - Kohi Hindukuš, oraz z języka hindi i urdu - Hindukuś, a także z angielskiego Hindu Kush....
[click for more] z największym szczytem kraju (Nuszaak, 7455 m n.p.m.N.p.m. - skrót terminu "nad poziomem morza", używanego przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza. Biorąc pod uwagę, że kula ziemska nie stanowi idealnej figury geometrycznej - kuli - oraz to, że średnie poziomy poszczególnych mórz i oceanów są różne, problemem staje się, co uznamy za poziom morza (zobacz więcej w artykule poziom morza)....
[click for more]), przechodzący w surowe obszary Wyżyny Irańskiej, a następnie w półpustynne tereny stepowe. Ziemie uprawne zajmują zaledwie 12% powierzchni, zaś lasy (główne w rejonie północno-wschodnim) tylko 3%. Klimat surowy i mroźny, w górach średnie temperatury stycznia spadają do - 15°C, a w lipcu rzadko przekraczają 0°C. Lata najcieplejsze na pustynnych obszarach na południu (powyżej + 22°C); opady w górach powyżej 1500 mm rocznie, na terenach stepowych poniżej 200 mm rocznie.
- Granice: razem 5 529 km
- Chińska Republika Ludowa 76 km
- Iran - 936 km
- Pakistan - 2 430 km
- Tadżykistan - 1 206 km
- TurkmenistanTurkmenistan – państwo położone w Azji Środkowej, na północ od gór Kopet-Dag, pomiędzy Morzem Kaspijskim a Amu-darią. Kraj rozciąga się na 1110 km od wschodu do zachodu oraz na 650 km z północy na południe....
[click for more] - 744 km
- Uzbekistan - 137 km
- najniższy punkt - Amu Darya 258 m
- najwyższy punkt - Nuszaak...
[click for more] 7 455 m (inne źródła podają 7 485 m n.p.m)
Historia
Główny artykuł Historia Afganistanu // Czasy przedislamskie Wczesne ośrodki miejskie pojawiły się na terenach dzisiejszego Afganistanu już w III tysiącleciu p.n.e. Po 2000 roku p.n.e. zamieszkali na tych terenach Ariowie. Za ich czasów powstało, w miejscu gdzie dzisiaj jest Kabul, miasto. Na przełomie VI-V wieku p.n.e. ziemie Afganistanu zostały podbite przez króla Persji Dariusza I Wielkiego. Perscy władcy borykali się z ciągłymi rebeliami w okolicach dzisiejszych Kandaharu i Quetty....
[click for more]
Gospodarka
- zasoby naturalne: gaz ziemny, ropa naftowaRopa naftowa (olej skalny) - ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych. Jest podstawowym surowcem przemysłu petrochemicznego stosowanym do otrzymywania m.in. benzyny, nafty, olejów, parafiny, smarów, asfaltów, wazelin. Ropę naftową przerabia się w rafineriach....
[click for more], węgiel, miedź, chromChrom (Cr, łac. chromium) to metal z VI grupy pobocznej. Posiada 13 izotopów z przedziału mas izotopowych 45-57. Izotopy 50, 52, 53 i 54 są trwałe....
[click for more], baryty...
[click for more], siarkaSiarka (S, łac. sulphur) to niemetal należący do szóstej grupy głównej. Izotopy stabilne siarki to 32S, 33S, 34S i 36S....
[click for more], ołów, cynkCynk (Zn, łac. zincum) to metal z XII grupy pobocznej. Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70....
[click for more], ruda żelaza, sól, kamienie szlachetneNazwę kamienie szlachetne lub jubilerskie stosuje się do szczególnie pięknych i rzadko spotykanych, czystych, jednorodnych i przezroczystych odmian niektórych minerałów i skał. Kamienie te odznaczają się silnym połyskiem, efektownym zabarwieniem (lub są zupełnie bezbarwne), dużą trwałością i twardością. Stosuje się je w jubilerstwie, oprawia w złoto, srebro i inne metale szlachetne. Zobacz też: przegląd zagadnień z zakresu jubilerstwa...
[click for more] i półszlachetne.
- Podstawą gospodarki jest niskotowarowe rolnictwo. Uprawa zbóż, bawełny, buraków cukrowych, sadownictwo.
Hodowla (koczownicza): owiec, wielbłądów i koni. Wydobycie gazu ziemnego i lazurytuLazuryt (zany też pod nazwą lapis-lazuli) wzór chemiczny (Na, Ca)8(SO4, S, Cl)2(AlSiO4)6 to minerał z grupy skaleniowców. Układ krystalograficzny - regularny Twardość w skali Mohsa - 5,5 Rysa - jasnoniebieska Przełam - muszlowy Gęstość - 2,3 do 2,4 g/cm3 Barwa - niebieska Połysk - tłusty...
[click for more]. Rzemiosło.
Główni partnerzy handlowi: RosjaFederacja Rosyjska ( оссийская Федерация, Rossijskaja Federacija), lub Rosja ( оссия, Rossija), państwo rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji aż po Ocean Spokojny. Rosja jest największym państwem na świecie, jej powierzchnia jest prawie dwa razy większa od Stanów Zjednoczonych czy Chin. Pod względem liczby ludności jednak zajmuje dopiero 7. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii i Pakistanie)...
[click for more], Japonia, IndieIndie (w jęz. hindi, Bharat; Republika Indii, Bharatīya Gaṇarajya) - państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Od północy Indie są ograniczone przez pasma górskie: Karakorum i Himalaje. Z Indiami graniczą: Pakistan na północnym zachodzie, Chiny, Nepal oraz Bhutan na północy, Myanmar i Bangladesz na północnym wschodzie, Sri Lanka przez zatokę Mannar i cieśninę Palk na południowym wschodzie. Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego...
[click for more], Iran
- Transport samochodowy i juczny.
- PKB: 700 USD na osobę
Demografia
- Ludność jest rozmieszczona bardzo nierównomiernie. Główne skupiska to kotliny śródgórskie i oazy na obszarach północno-wschodniej części kraju; tereny wysokogórskie na północy i półpustynne na południowym-zachodzie są prawie bezludne. Około 2 milionów ludności to koczownicy. Skład narodowościowy jest zróżnicowany: żyją tu Pasztunowie...
[click for more], HazarowieHazarowie lud pochodzenia mongolskiego zamieszkujący Hazaradżat w środkowym Afganistanie. Liczy ok. 1,5 mln osób ( 1994 ) - ok.8% ludności Afganistanu. Mówią językiem hazarskim, należącym do irańskiej grupy językowej. Wyznają islam (szyici) . Osiedlili się w Afganistanie w XIII wieku zachowując swoją niezależność do 1892 r. Ich obecnym przywódcą jest Karim Chalili....
[click for more], Tadżycy, UzbecyUzbecy - największy naród Azji Środkowej zamieszkujący Uzbekistan, a także sąsiednie państwa Afganistan, Tadżykistan, Kirgistan, Turkmenistan i Kazachstan oraz chińską prowincję Xinjiang. Główna religia Uzbeków to islam. Główne zajęcia to rolnictwo, handel, rzemiosło oraz hodowla zwierząt....
[click for more] i Beludżowie. Tylko 18% ludności mieszka w miastach.
- główne miasta: Kabul, Herat...
[click for more], Kandahar, Mazar-i Szarif
- religie:islamIslam (arab. الإسلام) — religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców. Szacuje się, że obecnie 1,2 miliarda ludzi (około 20% ludności świata) to wyznawcy islamu - głównie w Azji i Afryce....
[click for more]
- przyrost naturalny: 4,92%
- umieralność niemowląt: 165,96 na 1000 urodzeń żywych
- średnia długość życia: 42,46 lat
- 6690 osób na 1 lekarza
- 2945 osób na łóżko szpitalne
- 79% ludności stanowią analfabeciAnalfabetyzm - brak umiejętności pisania i czytania u osób dorosłych, tj. wg kryteriów UNESCO - powyżej 15 roku życia. Osobe nie posiadające takiej umiejętności nazywane są analfabetami. We współczesnych bogatych społeczeństwach przemysłowych problem absolutnie marginalny, dotyczący na ogół poniżej pół procenta ludności. W krajach Trzeciego Świata sięga kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu procent mieszkańców. Obecnie szacuje się, że w Europie jest 3% analfabetów, w Ameryce Pd....
[click for more]
- 23% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa
Kultura
Podstawowe informacje o kulturze i odsyłacz do artykuły o kulturze kraju
AzjaAzja to część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Sąsiaduje z Europą od zachodu, Afryką od południowego zachodu Oceanem Indyjskim i Australią od południa, oraz Pacyfikiem od wschodu. Dokładny przebieg zachodniej granicy geograficznej przedstawiony jest w haśle granica Europa-Azja....
[click for more] |
|
Afganistan | Armenia | Arabia Saudyjska | Azerbejdżan | BahrajnBahrajn, Królestwo Bahrajnu (Al-Bahrajn, Mamlakat al-Bahrajn) – niewielkie państwo położone w Azji na archipelagu w Zatoce Perskiej.W roku 1971 uzyskało niepodległość. Od lat 30 XX wieku wydobywa się tam ropę naftową, a uzyskane dochody inwestuje na miejscu. Od 2002 roku emir Bahrajnu używa tytułu "król"...
[click for more] | BangladeszBangladesz – państwo w Azji Południowej, położone nad Zatoką Bengalską i graniczące z Indiami i Birmą. Jedno z najgęściej zaludnionych i zarazem najbiedniejszych państw świata. Stolicą Bangladeszu jest Dhaka (dawna Dakka) z 10,5 mln mieszkańców....
[click for more] | BhutanBhutan (Druk, Królestwo Bhutanu - Druk Jul) – państwo w Azji Południowej, we wschodnich Himalajach graniczące na północy i zachodzie z Chinami a na południu i wschodzie z Indiami; bez dostępu do morza. Lokalna nazwa Druk Jul oznacza Królestwo Smoka....
[click for more] | Birma | BruneiBrunei, Państwo Brunei Darussalam – państwo położone w Południowo-Wschodniej Azji, na północnym wybrzeżu wyspy Borneo. Ustrój polityczny Opis ustroju społeczno-politycznego, rodzaju rządów, podziału terytorialnego, opis instytucji itp. linki do podstron gdy konieczne....
[click for more] | Chiny | Cypr | FilipinyFilipiny, Republika Filipin (Philippines, Republic of the Philippines, Pilipinas, Republika ng Pilipinas) to państwo w Azji południowo-wschodniej, położone na archipelagu na Oceanie Spokojnym....
[click for more] | GruzjaGruzja to państwo na Zakaukaziu. Obszar 67,7 tys. km². Graniczy na północy i wschodzie z Rosją, na południu z Azerbejdżanem, Armenią, Turcją, na zachodzie granice kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolica Tbilisi....
[click for more] | Indie | Indonezja Indonezja – wyspiarskie państwo w Azji Południowo-Wschodniej, którego stolicą jest Dżakarta z 8,4 mln mieszkańców. // ...
[click for more] | Irak | Iran | Izrael | Japonia | JemenŹJemen (Al-Jaman, Republika Jemeńska, Al-Dżumhūrijja al-Jamanijja, الجمهوريّة اليمنية) – azjatyckie państwo położone na Półwyspie Arabskim nad Morzem Arabskim, Zatoką Adeńską i Morzem Czerwonym , pomiędzy Omanem i Arabią Saudyjską. Stolica: Sana. Największe miasta: Aden, Taizz, Al-Hudajda, Al-Mukalla....
[click for more] | Jordania | Kambodża | Katar | KazachstanKazachstan (Republika Kazachstanu; kaz. Қазақстан, ros. Казахстан) - państwo leżące częściowo w Europie (tereny na zachód od rzeki Emba) i częściowo w Azji, powstałe w 1991 w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Graniczy z następującymi państwami: Chinami (1460 km granicy), Kirgistanem (980 km), Turkmenistanem (380 km), Uzbekistanem (2300 km) oraz Federacją Rosyjską (6467 km). Łączna długość granic Kazachstanu wynosi 12187 km. Kazachstan ma również dostęp do Morza Ka...
[click for more] | Kirgistan | Korea Południowa | Korea Północna | KuwejtKuwejt, Państwo Kuwejt (Dawlat al Kuwayt) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) - łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego....
[click for more] | LaosLaos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim, 4,3 mln. ludności (1991), powierzchnia 237 tys. km². Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią....
[click for more] | Liban | Malediwy | MalezjaMalezja (Melaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 23 275 tys. (lipiec 2000), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców)....
[click for more] | Mongolia | NepalNepal (Śri Nepála Sarkár) to królestwo w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, graniczące na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza....
[click for more] | Oman | Pakistan | Rosja | SingapurSingapur, (chiń. 新 坡, Xīnjīapō; malaj. Singapura; tamil. சிங்கப்பூர், Cingkappūr) – państwo położone na południowym krańcu Półwyspu Malajskiego....
[click for more] | Sri Lanka | SyriaSyria (Surija, Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) to arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją, Irakiem, Jordanią, Libanem i Izraelem....
[click for more] | Tadżykistan | Tajlandia | Tajwan | Timor Wschodni | Turcja | Turkmenistan | Uzbekistan | Wietnam | Zjednoczone Emiraty ArabskieZjednoczone Emiraty Arabskie,(الإمارات العربيّة المتّحدة) Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, położone nad Zatoką Perska i Omańską, składające się z siedmiu Emiratów: Abu Zabi, Dubai, Sharjah, Ajman, Umm Al-Qaiwain, Ras Al-Khaimah i Fujairah....
[click for more]
|
 To jest zalążek artykułu z dziedziny geografii...
[click for more]. Jeśli możesz, rozbuduj go.
|
