Definicja Adam Smith (Szukaj)

Adam Smith, 1723-1790
Powiększ
Adam Smith, 1723-1790

Adam Smith (ur. 5 czerwca 1723...
[click for more]
r., zm. 17 lipca 17 lipca jest 198. (w latach przestępnych 199.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 167 dni. Święta imieniny: Aleksander, Aleksy, Andrzej, Aneta, Dzierżykraj, Jadwiga, Januaria, Marceli, Marcelina i Maria Magdalena. ...
[click for more]
1790 r.) – szkockiSzkocja - (ang. Scotland, gael. Alba), dawniej niezależne królestwo, obecnie część Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Od południa graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski....
[click for more]
myśliciel i ekonomista, autor książek Teoria uczuć moralnych (1759) oraz Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów (1776). Druga, znana bardziej pod skróconym tytułem: Bogactwo narodów, stała się biblią wszystkich zwolenników liberalizmu gospodarczego.

Smith był myślicielem o wszechstronnym zainteresowaniach i należał do najbardziej wykształconych Brytyjczyków XVIII wieku. Przez trzynaście lat wykładał na uniwersytecie w Glasgow...
[click for more]
przedmiot o nazwie "filozofia moralna" (moral philosophy). Jako profesor cieszył się uznaniem studentów i był szanowany przez kolegów. Po latach wspominał ten okres jako najszczęśliwszy i zarazem najpożyteczniejszy.

Główne prace Smitha obejmowały problematykę wchodzącą wówczas w zakres wykładanego przezeń przedmiotu i dotyczącą człowieka oraz społeczeństwa. Nie było wtedy jeszcze psychologiiPsychologia (od gr. psyche = dusza, i logos = słowo, myśl, rozumowanie) jest nauką zajmującą się badaniem mechanizmów i praw rządzących zjawiskami psychicznymi oraz zależnymi od nich modelami zachowań. W większości psychologia dotyczy ludzi, ale czasem mówi się o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż właściwa nauka dotycząca psychologii zwierząt to etologia. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem....
[click for more]
, antropologiiAntropologia (gr. anthropos - człowiek, logos - nauka) jest nauką, która zajmuje się badaniem zmienności człowieka jako jednostki i jako społeczności. W znaczeniu obszerniejszym wykorzystuje wiele nauk zajmujących się w mniejszym lub większym stopniu człowiekiem i jego życiem (medycyna, psychologia, socjologia), jednakże uwzględnia je o tyle, o ile ich zdobycze mają znaczenie dla zrozumienia właściwości i rozwoju człowieka. Antropologia w ściślejszym tego słowa znaczeniu jest gałęzi...
[click for more]
, socjologiiSocjologia to nauka badająca w systematyczny sposób funkcjonowanie i zmianę społeczeństwa. Socjologowie badają społeczne reguły, procesy i struktury, które łączą i dzielą ludzi, tworzą lub są przejawem więzi między ludźmi, a także proces ich zmian. Socjologowie badają zarówno jednostki, jak i relacje między ludźmi (np. podziały społeczne), grupy społeczne, instytucje czy całe społeczeństwa. Narodziny socjologii wiążą się z zachodzącymi w XIX wieku gwałtownymi zmianami spo...
[click for more]
, politologii czy ekonomiiEkonomia to nauka społeczna analizująca i opisująca produkcję, dystrybucję i konsumpcję dóbr. Jednym z podstawowych pojęć ekonomii jest rzadkość. Niemal wszystko jest rzadkie: żadna ilość dóbr nie jest w stanie całkowicie usatysfakcjonować społeczeństwa, bez względu na stopień zamożności każdy chce mieć więcej. Ekonomia nazywa ten stan nieograniczonością potrzeb ludzkich. Pierwsza książka dotycząca tzw. "ekonomii klasycznej" pod tytułem "Badania nad naturą i przyczynami boga...
[click for more]
, a zagadnienia należące dziś do tych samodzielnych dyscyplin podejmowano wówczas w ramach filozofiiFilozofia (gr. Φιλοσοφία) oznacza dosłownie "umiłowanie mądrości" - termin jest obecnie używany w różnych znaczeniach. Treść rozważań filozoficznych ulegała historycznym zmianom i jest uzależniona od przyjętej koncepcji filozofii. Pojęcie filozofii Filozofia (gr. Φιλοσοφία) oznacza dosłownie "umiłowanie mądrości" - termin jest obecnie używany w różnych znaczeniach. Treść rozważań filozoficznych ulegała historycznym zmianom i jest uzależniona od przyjętej koncep...
[click for more]
moralnej.

Podstawą analiz prowadzonych przez Smitha jest obserwacja współczesnych mu społeczeństw zachodnioeuropejskich, głównie społeczeństwa brytyjskiego, choć niejednokrotnie przywołuje także autorów starożytnych. Na tej podstawie stara się on zbudować teorię opisującą zachowanie człowieka w społeczeństwie, relacje międzyludzkie w różnych obszarach życia społecznego. Teoria ta nie ma w zasadzie charakteru normatywnego, zatrzymuje się zwykle na poziomie opisu i wyjaśnienia, choć Smith nie stroni od ujawniania swoich preferencji. Na ogół jednak postępuje jak uczony - badacz, a nie moralizator czy doktryner. Jego zamiarem było bowiem, podobnie jak Davida Hume'a, przedstawienie filozofii moralnej jako naukiNauka to usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza. Terminem tym określa się też zbiór metod poznawczych, którymi posługują się badacze przy zdobywaniu rzetelnej wiedzy. Pojęcie to w języku polskim jest znacznie szersze niż angielskie "science", które obejmuje jedynie nauki przyrodnicze. ...
[click for more]
.

Smith zmarł ponad dwa wieki temu. Należy do epoki Oświecenia, która dziś oceniana jest różnie. Jedni w poglądach myślicieli oświeceniowych upatrują zarodków obecnego kryzysu cywilizacji zachodniej. Inni, zwłaszcza zwolennicy myśli liberalnej, widzą w nich źródło i inspirację dla dalszego rozwoju tej cywilizacji, na bazie takich wartości, jak wolność jednostki, demokracja, tolerancja itd. Ci drudzy traktują Smitha jako swego wielkiego poprzednika i patrona; dotyczy to szczególnie jego myśli ekonomicznej, której w ciągu minionych dwóch wieków poświęcono ogromną liczbę publikacji. Wraz z rozwojem nowej dyscypliny, etyki biznesu, w ostatnim ćwierćwieczu nastąpiło wyraźne ożywienie zainteresowania twórczością Adama Smitha w kontekście żywo dyskutowanej relacji: etyka - ekonomia. Odwoływanie się do ojca klasycznej ekonomii ma tu bowiem dodatkowe uzasadnienie, wszak to właśnie on jest autorem dwóch dzieł: jednego z dziedziny etyki i drugiego z ekonomii. Obszerna literatura poświęcona Adamowi Smithowi dostarcza kilku portretów tego myśliciela:

  1. liberał propagujący idee tolerancji, własności prywatnej, wolnego rynku i "bogactwa narodów";
  2. ekonomista, ojciec klasycznej ekonomii politycznej;
  3. rzecznik rodzącego się systemu kapitalistycznego;
  4. moralista i humanistaHumanizm to kierunek myśli filozoficznej, kulturalnej i moralnej powstały na początku XIV wieku we Włoszech, zmierzający początkowo do odrodzenia znajomości literatury i języków klasycznych, który stał się podstawą intelektualną dla epoki odrodzenia i jest wciąż żywy do dzisiaj....
    [click for more]
    podejmujący zagadnienia cnoty i występku, a także współżycia wolnych jednostek w ramach społeczeństwa obywatelskiego;
  5. myśliciel wrażliwy na kwestie sprawiedliwości społecznej i dobra ogółu;
  6. teoretyk prawa naturalnego kontynuujący tradycje Grocjusza i Pufendorfa.
  7. twórca teorii przewagi absolutnejTeoria przewagi absolutnej jest podstawową teorią międzynarodowych stosunków gospodarczych. Jej autorem był Adam Smith, jeden z pierwszych ekonomistów liberalnych. Swe rozważania zawarł w dziele pod tytułem: "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów". ...
    [click for more]

Nasze rozumienie Smitha - twierdzi E.J. Harpham - określa głównie kontekst, w jakim jest on czytany. Zmieńcie ten kontekst, a zmienicie Adama Smitha.

Szczególnym przykładem takiego widzenia szkockiego filozofa jest interpretacja zaproponowana przez Noama Chomsky'ego. Według niej, Smith nie tyle propaguje, ile krytykuje kapitalizmKapitalizm to system gospodarczy opierający się na zasadach: wolnego obrotu towarami i usługami wolnej konkurencji pomiędzy podmiotami wolnego obrotu kapitałem oraz środkami produkcji Nazwa kapitalizm jest często używana dla określenia systemu społecznego, gospodarczego i politycznego występującego w krajach zachodnich....
[click for more]
, a ostrze jego krytyki trafia celnie nawet we współczesny globalizm. Nie prowadziłem żadnych badań nad Smithem. - powiedział Chomsky w jednym z wywiadów - Po prostu go przeczytałem. Nie trzeba w ogóle prowadzić nad nim żadnych badań. Po prostu należy go przeczytać. Jest prekapitalistą, postacią oświeceniową. Gardził tym, co nazwalibyśmy kapitalizmem. [...] Poddał miażdżącej krytyce to, co nazwalibyśmy polityką Północ-Południe. [...] Jego wizerunek, który spotykamy dzisiaj, jest po prostu absurdalny.

Chomsky zarzuca laureatowi Nagrody NoblaNagroda Nobla — ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu - Alfreda Nobla, wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości. Pierwsza uroczystość wręczenia tej nagrody miała miejsce w Królewskiej Akademii Muzycznej w Sztokholmie w 1901 roku, pokojową nagrodę Nobla otrzymali wtedy Jean Henri Dunant, założyciel Czerwonego Krzyża i Frédéric Passy. Poczynając od 1902 roku nagrody są for...
[click for more]
w dziedzinie ekonomii z 1982...
[click for more]
r., G.J. Stiglerowi, autorowi wstępu do jubileuszowego wydania Bogactwa narodów (Chicago 1976), że ten przedstawiciel "wielkiego bastionu wolnorynkowej ekonomii", za jaki uchodzi Uniwersytet Chicagowski, nie zna dzieła Smitha. Całkiem prawdopodobne, - sugeruje Chomsky - że autor ów nigdy nie miał w ręku Bogactwa narodów. Wszystko, co napisał o tej książce, jest całkowicie błędne. Gdzie indziej Chomsky pisze: Usuwając nacisk, który Smith kładł na podstawowy konflikt klasowy i jego zasadniczy wpływ na politykę, fałszujemy poglądy autora i ordynarnie przekręcamy fakty, choć udaje nam się tym sposobem stworzyć narzędzie kłamstwa w służbie bogactwa i władzy.

Diametralnie przeciwny obraz Smitha przedstawili w połowie 1990 r. E.E. Yardeni i D.A. Moss: Intelektualnym ojcem kapitalizmu jest Adam Smith. [...] Ostatnie wydarzenia oznaczają triumf idei Adama Smitha nad ideami Karola Marksa...
[click for more]
. [...] W przeciwieństwie do rewolucjonisty Marksa, Smith był zwolennikiem reform. [...] twierdził, że w okresie rozwoju ekonomicznego bogaci stają się bogatszymi, ale biednym też powodzi się lepiej. Marks natomiast przewidywał, że biedni stają się coraz biedniejszymi
.

Dla przedstawienia złożonych problemów politycznych i ekonomicznych, z którymi zmagają się kraje dokonujące transformacji systemowej, trzech autorów amerykańskich posłużyło się formą dialogu prowadzonego między przywódcą byłego kraju komunistycznego z Europy WschodniejEuropa Wschodnia - nazwa stosowana dla określenia państw wschodniej części Europy powstałych w wyniku rozpadu Związku Radzieckiego. Obejmuje one byłe republiki radzieckie, które odzyskały niepodległość, a są to: Rosja (część europejska), Ukraina, Mołdawia, Białoruś, Litwa, Łotwa, Estonia. Zajmują one powierzchnię blisko 5,6 mln km², a liczba ludności dochodzi do ok. 210 mln mieszkańców (1993)....
[click for more]
, a amerykańskim doradcą, apologetą wolnego rynku. Swej książce dali znamienny tytuł: Adam Smith jedzie do Moskwy.

Przedstawienie polskiemu czytelnikowi Adama Smitha, jednego z liderów szkockiego Oświecenia, pozwala na poszerzenie naszego obrazu tej epoki, ujmowanej najczęściej poprzez odniesienie do francuskiego "wieku świateł" (siecle des lumieres). Daje też okazję do uzupełnienia tych wątków myśli anglosaskiej, której tradycje sięgają F. Bacona, Th. Hobbesa i J. Locke'a. Ich wkład do rozwoju filozofii nowożytnej jest u nas powszechnie dostrzegany, natomiast ze znajomością dzieł autorów szkockich bywa różnie. Dość wymienić eseje ekonomiczne Hume'a czy rozprawę o językach Smitha, nie mówiąc już o pracach F. Hutchesona, A. Fergusona lub lorda Kamesa. W minionym stuleciu Hume'a postrzegano u nas - i nie tylko u nas - głównie z perspektywy pozytywistycznej, a najczęściej omawianym jego dziełem był Traktat o naturze ludzkiej, zwłaszcza księga I. Smith otrzymał etykietkę "ekonomista", a prace poświęcone jego etyce można policzyć na palcach jednej ręki.

W literaturze anglojęzycznej Hume i Smith byli zawsze obecni w pełniejszym wymiarze. Skrócone wydanie Historii Anglii Hume'a pełniło w XIX wieku rolę podręcznika dla brytyjskich studentów. Obaj występowali w licznych opracowaniach i wyborach tekstów brytyjskich moralistów. Co najmniej od 1896 r., gdy opublikowano sporządzone przez studenta notatki z wykładów Smitha, stało się jasne, że w jego twórczości nie było "rozszczepienia" na etykę i ekonomię, że Bogactwo narodów stanowi integralną część jego filozofii moralnej, a nie rezultat zainteresowań inspirowanych kontaktami z francuskimi fizjokratami. Jednak od drugiej połowy XIX w., głównie za sprawą autorów niemieckich, podnoszony bywa "problem Adama Smitha" (Das Adam Smith Problem), sprowadzany zwykle do kwestii: "Dlaczego w Teorii uczuć moralnych rozważa on człowieka jako istotę życzliwą, a w Bogactwie narodów - jako kierującą się interesem własnym, czyli egoizmem?"

Dylemat ten pojawia się zwykle wtedy, gdy w procesie filozoficznej abstrakcji idealizuje się "naturę ludzką", przypisując jej jedną z powyższych cech. Tak np. Hobbes twierdził, że człowiek jest z natury egoistą, Hutcheson zaś, że naturalną cechę człowieka stanowi życzliwość (benevolence). Smith podejmuje próbę przezwyciężenia tej dychotomii - przypisuje człowiekowi zarówno życzliwość, jak i egoizm. Według niego, ludzie kierują się w życiu różnymi uczuciami, z których życzliwość i miłość własna należą do najważniejszych. Uczucia te nie muszą jednak popadać w konflikt. Samoograniczający się egoizm, kontrolowany przez "bezstronnego obserwatora", pomagającego odróżnić to, co właściwe, od tego, co niewłaściwe, pozwala na dążenie do realizacji własnego dobra, a zarazem przyczynianie się do dobra ogółu. Wrodzona ludziom skłonność do sympatii, czyli współodczuwania, sprzyja wzmacnianiu tej tendencji.

Twórczość Smitha można omawiać na podstawie dzieł, które opublikował lub przeznaczył do druku. Można też poszerzyć pole analiz o korespondencję oraz wykłady odtworzone na podstawie zachowanych notatek studentów. W niniejszym opracowaniu przyjęte zostało to drugie podejście. Głównym celem było więc przedstawienie, z konieczności skrótowe, wielu problemów, które Smith podejmował podczas swych wykładów oraz w wydanych i przygotowywanych do publikacji pracach. Należy mieć nadzieję, że ta forma popularyzacji dorobku i twórczości wielkiego Szkota przyczyni się do wzrostu zainteresowania jego filozofią w naszym kraju.

Źródło: Wstęp do książki: Stefan Zabieglik - "Adam Smith", seria Myśli i Ludzie, Warszawa: Wiedza Powszechna 2003.

Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów Adama Smitha
Adam Zagajewski
Adam Mohuczy
Adam Glapinski
Adam Kurek
Adam Podgórecki
Adam Jerzy Czartoryski
Adam Próchnik
Adam Stanislaw Grabowski
Adam Mickiewicz
Adamin
Adam Hanuszkiewicz
Adam Boniecki
Tresc udostepniana na licencji 'GNU Free Documentation License'.

Cache: OK - (Cache Hit) | Exec Czas: 0.150 | INTLinks: 44

Contakt: info AT definicja DOT com

"Samobójstwa w literaturze anglojęzycznej"
"Adam Smith- teorie uczuc moralnych"
""BOGACTWO NARODÓW", książka"
"adam smith ekonomista"
"teoria przewagi absolutnej Adam Smith"
"Teoria przewagi absolutnej Smitha"
"samobójstwa podgórecki"
"książka adam-smith"
"książka badania-nad-naturą"
"książka adam smith "